T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/303
KARAR NO : 2023/374
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken belirli süreli iş sözleşmesi yenilenmeyen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.H
Vekili : Av. A. T
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. J. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı bakanlıkbünyesindeki Kayseri, İzmit ve Başiskele Halk EğitimMerkezlerinde Mart 1984-19/06/2014 tarihleri arasında belirli süreliiş sözleşmeleriyle usta öğretici olarak görevyaptığını fakat 19/06/2014 tarihinden sonramüvekkilinin sözleşmesinin haklı bir nedenolmaksızın yenilenmediğini ve hak kazandığıkıdem tazminatı ve yıllık izin alacağınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 100 TL kıdem tazminatıve 100 TL yıllık izin alacağının faiziyle birliktetahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Kocaeli 9. İş Mahkemesi 29/11/2022 tarih ve E.2022/94,K.2022/535 sayılı kararı ile, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanınusulden reddine karar vermiş, tarafların istinaf etmemesiüzerine karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Somutolayda davacının davalıya bağlı İzmit veBaşiskele Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğüişyerinde usta öğretici olarak 1984 yılında işegirdiği, 19/06/2014 tarihine kadar aralıksız olarak görevyaptığı sabittir. Davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilik onayıile davalı Bakanlık bünyesindeki İzmit ve BaşiskeleHalk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görevlendirilmiştir.Davacının Valilik onayı ile görevlendirilmesi veücretlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılankararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenenücretler üzerinden ödendiği dikkate alındığında,taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Gerek Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 16.06.2020tarih, 2016/19230 Esas ve 2020/6243 Karar sayılı ilamı gerekseYargıtay 22. Hukuk Dairesinin önceki uygulamasından döndüğü09.04.2019 tarih, 2016/7298 Esas ve 2019/8098 Kararı ve YargıtayHukuk Genel Kurulu'nun 30/11/2021 Tarih 2019/9-786 Esas 2021/1518Kararsayılı ilamında belirtildiği üzere; statühukuku kapsamındaki çalışmalardan kaynaklanan alacakdavasının çözüm yerinin idari yargıolduğu, bu sebeple adli yargı olarak mahkememizde açılaniş bu davada mahkememizin görevsiz olduğu anlaşılmaklayinegörev kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın heraşamasında resen dikkate alınacağından 6100 sayılıyasanın 114/1.b hükmü gereğince mahkememizdeki davanınyargı yolu itibariyle caiz olmadığı görülmekledavanın dava şartı yokluğundan aynı yasanın 115/2hükmü gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiştir.Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.02.2017 tarihli ve2015/9-736 E., 2017/25 K. sayılı kararı ile 30/11/2021 tarihli2019/9-786 E. 2021/1518 K. Sayılı kararları ve SakaryaBölge Adliye Mahkemesi 11. HD.nin 2022/1870 esas 2022/1553 kararı daaynı yöndedir."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 06/03/2023 tarih ve E.2023/302sayılı kararı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Davadosyasının incelenmesinden; İzmit ve Başsikele HalkEğitim Merkezinde 1984 yılından 2014 yılına kadar ustaöğretici olarak çalışan davacınınçalıştığı döneme ilişkin 23.924,87-TLkıdem tazminatı ile 10.482,06-TL yıllık izin ücretialacağının fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanacak enyüksek faiz oranı ile birlikte ödenmesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Bu durumda;
Dosyakapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, davacı ile idare arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatınınİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmış olup, Kocaeli 9. İşMahkemesinin 29.11.2022 tarih ve E.2022/94, K.2022/535 sayılıdosyasında verilen ve tarafların kararı istinaf etmemesiüzerine kesinleşen görevsizlik kararı da dikkatealındığında, olumsuz görevuyuşmazlığının çözümüiçin yukarıda anılan amir hüküm uyarıncadosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesigerekmektedir."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
15. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyasının sureti ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
18. Dava, davacının davalı bakanlıkbünyesindeki Kayseri, İzmit ve Başiskele Halk EğitimMerkezlerinde Mart 1984-19/06/2014 tarihleri arasında, ustaöğretici olarak çalıştığı dönemeilişkin, kıdem tazminatı ve yıllık izinalacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Kocaeli 9. İş Mahkemesince verilen 29/11/2022 tarihve E.2022/94, K.2022/535 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileKocaeli 9. İş Mahkemesince verilen 29/11/2022 tarih ve E.2022/94,K.2022/535 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN