T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/308
KARAR NO : 2023/365
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : R.H
Vekili :Av. E. Y. G
Davalı :Fatih Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Fatih İlçe Emniyet MüdürlüğüŞehremini Polis Merkezi Amirliğinin 24/10/2022 Olur tarihli09/08/2022 tarih ve 2022/319 sayılı idari yaptırımkararı ile, davacının sahibi olduğu daireyigünübirlik kiraya verdiği ancak 1774 sayılı KimlikBildirme Kanunu gereğince herhangi bir bildirim ve kayıttutmadığı, kimlik bildirim sisteminebağlanmadığından bahisle,davacı adına 1774sayılı Kanun’un2. ve Ek 1. maddesiuyarınca 26.786 TL idaripara cezası verilmiş, daire mühürlenerek faaliyetten menedilmiştir.
2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyleadli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. İstanbul 1. Sulh Ceza Hâkimliği 22/02/2023 tarihve D.İş No.2022/8326 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin, uyuşmazlık konusunun idari paracezası vefaaliyetten men kararı olan bir başvuru nedeniyleverdiği kararı emsal göstererek, başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 10. İdare Mahkemesi 29/03/2023 tarih veE.2023/598 sayılı kararı ile, 1774 sayılı Kanunuyarınca verilen idari para cezasının 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenbiri olduğu, 1774 sayılı Kanun’da da idari paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, bu durumda 5326 sayılı Kanun’un 3. ve27. maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğunubelirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın UyuşmazlıkMahkemesine başvurulmasına vedavanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 1774 sayılı Kanun’un 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanundasayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenmebakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçiciveya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar veayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzelkişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanununhükümlerine göre yapılır.
Askerikonaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamıdışındadır.”
7. Aynı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Otel, motel, han, pansiyon,bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatilköyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklamayerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzurevleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumluişleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz,gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veyayabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını,örneğine ve usulüne uygun şekilde günügününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her anincelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistikEnstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar.”
8. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanununuygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara,il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bununiçin gerekli giderler İçişleri Bakanlığıbütçesine konulacak ödenektenkarşılanır.
(Değişik ikinci fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veyaresmi her türlü konaklama tesisleri tümkayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak,genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcutbilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarakbildirmek zorundadırlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık verigöndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlarabeşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idareamirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletmeruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari paracezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(Ek fıkra:31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 ncimaddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklamatesisleri, ikinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerininterminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ayiçinde tamamlar.
(Ek fıkra:31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddeninuygulanması ile görevi gereği bu verileri kullanan kamupersonelinin denetimine ilişkin usul ve esaslar İçişleriBakanlığı tarafından belirlenir.”
9. Öte yandan, 30/03/2005 tarihlive 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinideğiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560 sayılı Kanun’un31. maddesi şöyledir:
“(1) BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında, uygulanır.”
10. Anılan Kanun'un 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış; “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasındaise “idari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idari yaptırımkararı kesinleşir” düzenlemeleri yeralmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın adli yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüpdüşünüldü:
13. Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2.maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1.maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
14. Olayda, görev uyuşmazlığına konudavanın, 1774 sayılı Kanun’da belirtilenyükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisleverilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, 1774 sayılı Kanun’dadavacının işlediği ileri sürülen kabahateilişkin idari yaptırımların düzenlendiği, ancakbu idari yaptırımlarakarşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmediği, faaliyetten men kararının davakonusu yapılmadığı anlaşılmıştır.
15. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
16. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
17. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yenikanundakigörev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığıhalinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceğiaçıktır.
18. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesigerekir.
19. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 1774sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nda da idari para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin(1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, İstanbul 10. İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun kabulü ile, İstanbul 1. Sulh CezaHâkimliğince verilen 22/02/2023 tarih ve D.İş No.2022/8326sayılı görevsizlikkararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. İstanbul 10. İdare Mahkemesince yapılanBAŞVURUNUN KABULÜ ile,İstanbul 1. Sulh CezaHâkimliğince verilen 22/02/2023 tarih ve D.İş No.2022/8326sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN