T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/238
KARAR NO : 2023/370
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: İdari para cezası niteliğindeki hasar bedelinin tahsili amacıyla tesis edilen işlem ile bu işlemin dayanağı belediye encümen kararının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : R.A
Vekili : Av. Ö. M
Davalı : Alanya BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. B. B
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, davacı tarafından işletilenşirket tarafından yapılmakta olan inşaat alanındaönlem alınmadan 5. kattan kalıpların aşağıyaatılması suretiyle 40 metre uzunluğunda 1 metregenişliğinde kaldırımın bozulduğugerekçesiyle belediye zabıta memurlarınca tanzim edilen11/04/2022 tarih ve 3483 numaralı tespit tutanağınaistinaden,Alanya Belediye Encümeni tarafından,5393 sayılıBelediye Kanunu, 1608 sayılı 1608 sayılı Umuru BelediyeyeMüteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) Tarih ve486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun, 5326sayılı Kabahatler Kanunu ve Belediye Emir ve Yasakları UygulamaYönetmeliği'nin 129. maddesi uyarınca davacınınsuçunun sabit olduğundan bahisle verilen 27/10/2022 tarih ve 3255sayılı 31.080 TL'lik hasar bedelinin tahsili kararınıniptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Alanya 1. Sulh Ceza Hâkimliği 29/12/2022 tarih ve D.İş No.2022/3777 sayılı kararı ile, "davayakonu edilen işlemin idari para cezası olmadığı gibibir idari yaptırım olarak kanuni dayanağı da olmayanzarar-ziyan bedelinin tahsiline yönelik, tek yanlı ve icrai; tipikbir idari işlem olduğu bu işlemin iptali istemiyleaçılan davada idari yargının görevliolduğu" gerekçesiyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun281/-b maddesi uyarınca Hakimliğin görevsizliği nedeniylebaşvurunun reddine karar vermiş, karara karşı davacıvekili tarafından yapılan itiraz Alanya 2. Sulh CezaHakimliğinin 13/01/2023 tarihli ve D.İş No.2023/182sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.
3. Davacı vekili, bununüzerine aynı istemle idari yargı yerinde iptal davasıaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Antalya 5. İdare Mahkemesi 09/02/2023 tarih ve E.2023/189sayılı kararı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Davadosyasının incelenmesinden, davacı tarafından, Antalya ili,Alanya ilçesi, Mahmutlar mahallesi, Öğretmen AhmetKeşoğlu Sokak No:642/B adresinde devam etmekte olan inşaatçalışması sırasında 5. kattan atılan kalıplarnedeniyle kaldırımın bozulduğu gerekçesiyle BelediyeZabıta Memurlarınca tanzim edilen 11/04/2022 tarih ve 3483 no'lutespit tutanaklarına dayanarak 5393 sayılı Belediye Kanunu, 1608sayılı yasa, 5326 sayılı Kanunun ilgili maddeleriuyarınca davacıdan 31.080,00-TL hasar bedelinin tahsilineyönelik Alanya Belediye Encümeni'nin 27/10/2022 tarih ve3255sayılı kararının iptali istemiyle ilk olarak Alanya 1. SulhCeza Hakimliği'ne itiraz edildiği, Alanya 1. Sulh CezaHakimliği'nin 29/12/2022 tarih ve Değişik İşNo:2022/3777 sayılı kararı ile uyuşmazlığınidari yargı alanına girdiği gerekçesiyle"Görevsizlik" kararı verildiği, bu kararakarşı yapılan itirazın ise Alanya 2. Sulh CezaHakimliği'nin 13/01/2023 tarih ve Değişik İşNo:2023/182 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmesiüzerine bakılan davanın Mahkememizdeaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta; davacının idari paracezası/hasar bedeli ile cezalandırılmasına kararverildiği, kararın bu haliyle 5326 sayılı Kanun’un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenolduğu, 1608 sayılı Kanun'da bu idari yaptırımlarakarşı itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkatealınacağından 31.080,00-TL hasar bedelinin davacışirketten tahsiline ilişkin 27/10/2022 tarih ve 3255 sayılıAlanya Belediyesi Encümen kararına karşı açılanişbu davanın görüm ve çözümünde,anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik AhkamıCezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı KanununBazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesi şöyledir:
"Belediyemeclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerinverdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalifhareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veyaemrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümeninceKabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarîpara cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu karardailgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediyeencümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir sürezarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilinilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde,masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmeküzere belediye tarafından yerine getirilir.
Bu madde hükümleri ilgilikanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerdeuygulanır."
6. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapıkazı izni harcı” başlıklı Mükerrer 79.maddesi şöyledir:
“Belediyesınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmetalanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyeceverilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcınatabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebindebulunanlardır.
Altyapıkazı izni harcının matrahı, öncelikle Çevre veŞehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlarolmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlananbirim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türüitibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamukurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının,kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alantahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazıizni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranındaalınır. Cumhurbaşkanı belediye gruplarıitibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, onkatına kadar artırmaya yetkilidir.
Bu maddekapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgilibelediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır. Altyapıkazı izni başvuruları on beş gün içerisindesonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ilekazı sırasında diğer altyapı tesislerine zararverilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafından eskihaline getirilir. Altyapı kazı alanı, alan tahriptutarının peşin yatırılması veya alan tahriptutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir.İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapıkazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediyeencümenince alan tahrip tutarının beş katına kadaridari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisinetebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerinalan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerekayrıca tahsil edilir.”
7. Kanun'da davacının işlediği ilerisürülen kabahate ilişkin idari yaptırımdüzenlenmiş, ancak bu idari yaptırımakarşı kanunyoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
8. 30/03/2005 tarihli ve 5560 sayılı Kanun’un 31.maddesi ile değişik 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun3. maddesi şöyledir:
“ BuKanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır.”
9. Bu Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“İdaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
10. Alanya Belediyesi Meclisinin 04/01/2022 tarih ve 2022/8 sayılıkararı ile kabul edilen Alanya Belediye BaşkanlığıBelediye Emir ve Yasakları Uygulama Yönetmeliği'nin 53. maddesişöyledir:
"Yollardavemeydanlarda,belediyeninizniolmadançukuraçmakvehernemaksatlaolursaolsunyerikazmakyasaktır.Bugibiişler,yollarınenazkullanıldığızamanlarda yapılacak ve gündüzleri münasip bir işaretkonulacak, geceleri de aydınlatıcı veuyarıcıışıkyakılacaktır.AyrıcaBelediyedenizinalınıp,harcıdayatırılmışolacaktır.Aksine hareket edenlere cezai müeyyide uygulanır."
11. Aynı Yönetmeliğin "Uygulama"başlıklı 121.maddesi şöyledir:
"Buyönetmelikte öngörülen emir ve yasaklarariayet etmeyenlerhakkında; 1608 Sayılı Umuru Belediyeye MüteallikAhkâm-ı Cezaiye Hakkında Muaddil Kanunun 1.(5326Sayılı KabahatlerKanununun32.maddesikapsamında)ve2.maddesince BelediyeEncümenikararıyla,5326sayılıKabahatlerKanununun33.36.37.38.41ve42.maddelerince ise Belediye Zabıta görevlileri tarafından cezaiişlem yapılır."
11. Aynı Yönetmeliğin"Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 129.maddesi şöyledir:
"Bu sayılanlarındışında zabıt ve onayı gerektiren olaylardabütün idari cezaları vermeye ve tespite Belediye Encümeniyetkilidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
14. Dava, hasar bedelinin tahsiline ilişkin Alanya BelediyeEncümen kararının iptali istemiyle açılmıştır.
15. Olayda, Antalya ili, Alanya ilçesi, .... Mahallesi,Öğretmen .... Sokak No:... /../B adresinde davacıtarafından işletilen A. A. İ adlı şirkettarafından yapılmakta olan inşaat alanında önlemalınmadan 5. kattan kalıpların aşağıyaatılarak 40 metre uzunluğunda 1 metre genişliğindekaldırımın bozulduğuna ilişkin zabıtamemurlarınca düzenlenen 11/04/2022 tarih ve 3483 sayılıtespit tutanağına istinaden, Fen İşleriMüdürlüğünün hasar tespit yazısıuyarınca 31.080 TL hasar bedelinin tahsiline ilişkin 27/10/2022 tarihve 3255 sayılı Alanya Belediye Encümeni kararınıniptali istemiyle dava açıldığı, dava dosyasıkapsamında yapılan incelemede, ilgili encümen kararındadava konusu edilen hasar bedelinin tahsiline "5393 sayılıBelediye Kanunu, 1608 sayılı Yasalar, 5326 sayılı Kanununilgili maddeleri ile Belediye Emir ve Yasakları UygulamaYönetmeliğinin 129. maddesi" uyarınca kararverildiğinin belirtilmesine karşın ilgili Kanunların hangimaddelerine dayanılarak işlem tesis edildiğine yönelik birbilgiye rastlanılmamış ise de, işlemin dayanaklarındanbirinin yukarıda anılan Yönetmelik olduğu ve talep edilenhasar bedelinin Yönetmeliğin 129. maddesi kapsamında verilenidari para cezası niteliğinde olduğudeğerlendirilmiştir.
16. Bu bağlamda, yukarıda izah edilen düzenlemeleregöre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
17. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
18. Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yenikanundaki görev kuralının,değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonraaçılacak davalarda uygulanacağına dair intikalhükümlerinin varlığı halinde, mahkemecegörevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
19. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış,bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ilegörevsiz mahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise,mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
20. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezası niteliğindeki hasar bedelinin 5326 sayılı Kanun’un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 2464 sayılı Kanun ve Alanya BelediyeBaşkanlığı Belediye Emir ve Yasakları UygulamaYönetmeliği uyarınca verilecek para cezalarınakarşı yapılacak itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır.
21. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde buKanun’un, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Antalya 5. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Alanya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 29/12/2022 tarih veD.İş.2022/3777 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAlanya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 29/12/2022 tarih veD.İş.2022/3777 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN