T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/261
KARAR NO : 2023/341
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET:Taraflar arasında imzalanan sistem kullanım anlaşmasının ilgili hükmünün ihlal edildiğinden bahisle TEİAŞ tarafından düzenlenen "sistem kullanım ceza ücreti" konulu faturanın tahsili amacıyla özel hukuk tüzel kişisi aleyhinedavanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
Vekili :Av. A. U
Davalı :K.i ve C. E. T. A. Ş.
Vekili :Av. Derya ŞEKER
I. DAVAKONUSU OLAY
1. Davacı vekili, 6446 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde, davalı şirketle,şirketin sorumluluğunda bulunan Ç.T MerkeziiçinBağlantı Anlaşması ve Sistem KullanımAnlaşmasıimzalandığını, bu Anlaşmanın“Cezai Şartlar” başlıklı 9. maddesinde“İletim sistemine doğrudan bağlı tüketicilerve dağıtım lisansına sahip tüzel kişilerinİletim Sisteminin her bir ölçüm noktasındaçekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktifenerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygunolmaması” şeklinde tanımlanan ihlalle ilgili28/02/2014 tarihli ve K 361633 numaralı sistem kullanım cezafaturası düzenlenerek, muhteviyat çizelgesiyle birlikte20/03/2014 tarihli ve 3314 sayılı yazıyla, 21/03/2014 tarihindedavalı şirkete gönderildiğini, davalınıngönderilen belgeleri 24/03/2014 tarihinde teslimaldığını, ancak söz konusu faturanın bedelininsüresi içerisinde müvekkili kuruma ödenmediğini,mevzuat gereği reaktif enerji/aktif enerji oranlarının 2007-2008döneminde her bir ölçüm noktasında aylık ve2009 yılından itibaren ise her bir ölçümnoktasında ve her bir uzlaştırma periyodunda elde edilmesi gerektiğini,14 Nisan 2009 tarihli ve 27200 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananDengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin91. maddesinde“Birfatura dönemi içerisindeki her bir saat bir uzlaştırmadönemini oluşturur” hükmünün yeraldığını ve bu uygulamanın başlamasının1 Ekim 2009 tarihli ve 27363 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananYönetmelikte yapılan değişiklik gereğince 01/12/2009tarihten itibaren saatlik uygulamaya geçildiğini, ayrıcareaktif enerji sınır değerlerinin aşılmasıihlalinin tespiti ve uygulanacak yaptırım tutarınınhesaplanması için Elektrik İletim Sistemi ArzGüvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği'nin ilgili maddesindebelirtilen reaktif enerji/aktif enerji oranlarının güniçinde 24 kez hesaplanması saatlik uzlaştırmauygulaması gereği, sınır değerlerin aşılıpaşılmadığının belirlenmesi, elde edilensonuçların ise söz konusu dönemde yürürlükteolan Sistem Kullanım Anlaşmasının ilgili hükmügereğince gün içinde en fazla bir aşım dikkatealınacak şekilde değerlendirilmesi ve ay sonunda kaç güniçin aşımla karşılaşıldı ise bugün sayısı ile o ayki sistem kullanım bedelinin 0.5 % sininçarpılması gerektiğini ileri sürerek;fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili kurumtarafından davalı şirkete kesilen, Şubat 2014 dönemineait, K361633 seri ve sıra numaralı, 28/02/2014 tarihli, 45.663,68 TLbedelli sistem kullanım ceza fatura bedelinin, son ödeme tarihindenitibaren tahsil tarihine kadar işleyecek 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesindeöngörülen gecikme zammı ve gecikme zammınınKDV'si ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 23/05/2022 tarih ve E.2022/60,K.2022/378 sayıile, uyuşmazlığınidari yargıyerinde görüleceğinden bahisle HMK'nın 114/(l)-b ve115/(2). maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, kararakarşıistinaf isteminde bulunulması üzerine AnkaraBölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 07/12/2022 tarih ve E.2022/2164,K.2022/1929 sayı ile, istinaf başvurusunun reddine kesin olarak kararvermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Dava,taraflar arasındaki sistem kullanım anlaşması uyarıncadavacı tarafından düzenlenen ve davalı tarafçaödenmeyen ceza faturalarının bedelinin tahsili istemineilişkindir.
02/12/2020tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan, 25/11/2020 tarihli 7257sayılı Kanun'un 33. maddesi ile, 6446 sayılı ElektrikPiyasası Kanunu'nun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına(ç) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklenmiş, bunagöre “İletim sisteminin normal işletme koşullarıiçerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği vebütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlarailişkin olarak bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinintakibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistemkullanım anlaşmasında düzenlenen ceza-i şartlarıve diğer yaptırımları uygulamak”TEİAŞ’ın görev ve yükümlülükleriarasında gösterildikten sonra 6446 sayılı Kanun'a Ek madde3 ile “8 inci maddenin ikinci fıkrasının (d) bendininuygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıdagörülür.” hükmü eklenmiş, 46. madde ile deKanun'un yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğidüzenlenmiştir.
Bu bağlamda,7257 sayılı Kanun ile bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerineilişkin ceza-i şartlara ilişkin uyuşmazlıklarınidari yargı yolunda görüleceği hükmebağlandığından 6100 sayılı HMK'nın 114/1 -bmaddesine göre dava şartı olan "yargı yolunun caizolmaması" nedeniyle davanın usulden reddine karar verilerekaşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir(aynı yönde karar için bkz. Yargıtay 6. HD'nin 2021/869E.-2021/908 K. sayılı ve 18/10/2021 tarihli kararı)."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 14. İdare Mahkemesi 17/01/2023 tarih ve E.2023/50sayı ile, davanın çözümününadli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"İdariyargılama hukukunun, "kamu gücünü kullanarakişlem tesis eden idarenin davalı sıfatını haizolacağı" kuralı ve Mahkemelerce "iptal ve tamyargı davaları" olarak bakılan uyuşmazlıklarda"idari işlem ve eylemlerin hukuki denetiminin"yapılacağı hususu bilinen en temel özelliğidir.Dolayısıyla işlemi tesis eden idarenin davalı taraf olacağıöngörülmüştür.
Ayrıca; 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2'ncimaddesinin 1'inci fıkrasında ise, idari mahkemelerin idari eylem veişlem niteliğinde yargı kararı veremeyecekleribelirtilmiştir.
Uyuşmazlıkta;işlemi tesis eden idarenin, tesis ettiği işlemin icrakabiliyetini tespit veya geçerliliğini doğrulatmak-onaylatmakşeklinde cereyan edecek yargı kararına ihtiyacıbulunmadığı gibi, İdare Mahkemeleri tarafından da buşekilde karar verilmesine olanak da bulunmamaktadır.
Bu durumda; dosyakapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, davacı idarenin özel hukukkişisinde "sistem kullanım ceza fatura bedeli"karşılığı olan alacağının tahsilitalebinin idari yargı yolunda çözümlenmesine olanakbulunmadığından, davanın Adli yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. "
III. İLGİLİ HUKUK
5.2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal: AnayasaMahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
6. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "İletimfaaliyeti" başlıklı 8. maddesine 25/11/2020 tarihli ve7257 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 2. fıkranın(d) bendinde; "İletim sisteminin normal işletmekoşulları içerisinde işletilmesi ile işletmegüvenliği ve bütünlüğü üzerinde riskoluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistemkullanım anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanımihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzelkişilere sistem kullanım anlaşmasında düzenlenen cezaişartları ve diğer yaptırımları uygulamak,"TEİAŞ'ın görev ve yükümlülükleriarasında sayılmıştır.
7. Aynı Kanun'un ek 3. maddesi şöyledir:
"(Ek:25/11/2020-7257/39md.)
(1) 8 incimaddenin ikinci fıkrasının (d) bendinin uygulamasındankaynaklanan uyuşmazlıklar idari yargıda görülür."
8. Belirtilen maddeler 02/12/2020 tarihindeyürürlüğe girmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının,ekinde adli yargı dosyası örneği ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
10. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'indavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
11. Dava, taraflar arasında imzalanan sistem kullanımanlaşmasının ilgili hükmünü ihlal ettiğindenbahisle davalı şirkete kesilen, Şubat 2014 dönemine aitK361633 seri ve sıra numaralı, 28/02/2014 tarihli ve 45.663,68 TLbedelli sistem kullanım ceza fatura bedelinin, son ödeme tarihindenitibaren tahsil tarihine kadar işleyecek 6183 sayılı Kanun'un51. maddesinde öngörülen gecikme zammı ve gecikmezammının KDV'si ile birlikte davalı K.i ve C. E. T. A. Ş.den tahsili istemiyle açılmıştır.
12. Davalı konumunda bulunan Kayseri ve Civarı ElektrikT.A.Ş.’nin yapısı incelendiğinde; anılanŞirketin, Kayseri ili, Sivas ilinin Gemerek ilçesi, T..., E...,A..., A... ve S... Köyleri sınırları içinde kalan18. Görev Bölgesinde, 3096 sayılı Türkiye Elektrik KurumuDışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi,İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ileGörevlendirilmesi Hakkında Kanun, 88/13492 ve 89/14305sayılı Bakanlar Kurulu Kararları, 12/01/1989 tarihinde Enerji veTabi Kaynaklar Bakanlığı ile imzalanan, 16.06.2006' da EkProtokol 1 ve 17/03/2009 Ek Protokol 2 ile tadil edilen Görev VermeSözleşmesi, 08/01/1990 tarihinde Türkiye Elektrik Kurumu (halefiTEDAŞ) ile imzalanan 17/03/2009 tarihinde Ek Protokol 1 ile tadil edilenİşletme Hakkı Devir Sözleşmesi hükümleri ile6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Elektrik PiyasasıLisans Yönetmeliğinin ilgili maddeleri kapsamında EPDKtarafından verilen Dağıtım Lisansı kapsamındagörev bölgesinde elektrik dağıtım hizmeti veren,Türk Ticaret Kanunu'na tabi bir anonim şirket ve özel hukuktüzel kişisi olduğu;sermaye yapısının ise 2021yılı Faaliyet Raporuna göre yaklaşık olarak; KayseriBüyükşehir Belediyesi % 34 A. G. H. A.Ş. % 27,8 Y. E. Y. D.A.Ş. % 20 Kayseri M. E. ve K. A.Ş. % 8,9 TES-İŞSendikası % 5 TEK-Vakfı % 0,28 ve Gerçek Kişiler %3,9şeklinde olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarladavalı şirketin özel hukuk tüzel kişisisıfatında bir tereddüt yoktur.
13. Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
14. Bununla birlikte, davalı Kayseri ve Civarı ElektrikT.A.Ş. yönünden ortada iptal talebine konu bir idariişlemindolayısıyla davalı yönünden idariyargı yerinde açılmasını gerektirir bir davatürünün mevcut olmadığı daaçıktır.
15. Ayrıca, idari yargıda husumet kamu düzenindendir vekendisine karşı dava açılan taraf, davalı mutlakaidare olmalıdır. Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.
16. Yukarıda yer verilen 6446 sayılı Kanun'un 8.maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi ile bu bendinuygulamasından kaynaklanan uyuşmazlıkların idariyargıda görüleceği yönündeki Ek 3. maddesininaçık hükmü ile bu düzenlemeden önce genelhükümlere göre özel hukuk tüzelkişisi Kayseri veCivarı Elektrik T.A.Ş.'ne karşı davaaçılmış olması hususlarının birliktedeğerlendirilmesi gerekmektedir.
17. Buna göre, davanın açıldığıtarihte davalı mevkiinde kamu tüzelkişiliği niteliğinihaiz olmayan Kayseri ve Civarı Elektrik T.A.Ş.'nin olmasıkarşısında, davalı bakımından idari yargıyetkisi kapsamında açılmış bir idari davabulunduğundan söz etmenin imkânsız olduğuanlaşıldığından, genel hükümlere göreaçılmış davadaki uyuşmazlığın adliyargı yerinde görülmesi ve çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Ankara 14. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 23/05/2022 tarih veE.2022/60, K.2022/378 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 14. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAnkara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 23/05/2022 tarih ve E.2022/60, K.2022/378sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN