T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/131
KARAR NO : 2023/410
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Davacı adına belediye gelirleri kapsamında tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının" iptali istemiyle açılan davanın, tahakkuka konu katılım paylarının "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler" kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ........... İnş. Gıda Nak.Petrol Mad. İth. İhr.San. Ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. E. D
Davalı : Van Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A. N. A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından Vanili, Erciş ilçesi,.... Mahallesi, .... ada ve .... sayılıparselde kayıtlı taşınmaz üzerinde, ErcişBelediyesinden almış olduğu yapı ruhsatı ileinşaat faaliyetinde bulunduğunu, inşa edilecek konutlarınsu ve kanalizasyon hatlarının şehir şebekesinebağlanması için davalı tarafından inşaatbaşlamadan katılım paylarını peşin ödemekoşulu getirildiğini ve bu hususun ruhsat ön koşulu halinegetirildiğini, bu bedel ödenmeden ruhsat talebininalınamadığını, tahakkuk edilen paranınödendiğini, alınan peşin ödemelerin haksız vehukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, davalının22/09/2022 tarihli genel kurul kararına istinaden uygulanan "su vekanalizasyon harcamalarına katılım payı" işlemininiptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğucevap dilekçesi ile, "harcamalara katılım payıalacaklarının idare ile aboneler arasında bir abonmanlıksözleşmesine dayandığı ve özel hukukhükümlerine göre uyuşmazlığın adli yargıdaçözümü gerektiğini" belirterek yargıyolu bakımından görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Van Vergi Mahkemesi 16/11/2022 tarih ve E.2022/1887sayılı görevlilik kararı ile, "...2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 98. maddesinde vergi, resim,harç ve katılma payları hakkında 213 sayılıVergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerininuygulanacağının açıkça hükmebağlanmış ve katılma paylarının kanunlakonularak, yükümlüsü, miktarı, tarhı, tahakkuku,tahsili, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibihususların yasayla düzenlenmiş olmasıkarşısında vergi ve benzeri mali yükümlülükolan ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda sayma yoluyla ifade edilen su vekanalizasyon harcamalarına katılma paylarına ilişkinuyuşmazlığın görüm ve çözümyerinin vergi mahkemesi olduğu..." gerekçesiyle,davalının görev itirazını reddetmiştir.
4. Davalı vekili tarafından, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyasının örneği ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, dava konusutahakkuk işleminin özel hukuk tüzel kişisi VASKİtarafından tesis edilmiş ve abonelik sözleşmesinden kaynaklıbir işlem olması nedeniyle, söz konusu katılmapayının idare ile kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğu ve açılandavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu görüşüyle, 2247 sayılıKanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Bilindiğigibi, 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun"Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları"başlıklı 15. maddesinin (d) bendinde; "Özelkanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç,katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsiliniyapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukukhükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atıksu ve hizmet karşılığı alacakların tahsiliniyapmak veya yaptırmak" belediyenin yetki ve imtiyazlarıarasında sayılmış iken, 20/11/1981 tarihli ve 2560sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanunun 1. maddesi ile, İstanbul Büyükşehir Belediyesininsu ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekenher türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir eldenişletmek üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesinebağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzelkişiliğini haiz bir kuruluş olarak İstanbul Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğükurulmuştur.
2560sayılı Kanunun "Görev ve Yetkiler" kenarbaşlıklı 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev veyetkileri şunlardır: ...b) Kullanılmış sular ileyağış sularının toplanması, yerleşimyerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız birbiçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya busulardan yeniden yararlanılması için abonelerdenbaşlanarak bu suların toplanacakları veyabırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisinetüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde buprojelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanlarıdevralıp işletmek ve bunların bakım veonarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemeleregirişmek ... d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanıiçindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bukonulardaki yetkileri kullanmak..." hükmüne; 13. maddesinde,"İSKİ'nin gelirleri aşağıdaki kaynaklardansağlanır: a) Su satışı ve kullanılmışsuların uzaklaştırılmasına karşılık,tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler, b) BelediyeGelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerindenyararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılmapayları..." hükmüne; 23. maddesinde, "Susatışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdekikullanılmış suların uzaklaştırılması,septik çukurların boşaltılması giderleri içinayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetimve işletme giderleri ile amortismanları doğrudan gideryazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsimasrafları ve bir kar oranı esas alınır. Tarifelerintespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ilebelirlenir." hükmüne yer verilmiştir. Kanunun ek 5.maddesinde ise, "Bu Kanun diğer büyükşehirbelediyelerinde de uygulanır." hükmüne yer verilmeksuretiyle, söz konusu Kanun hükümlerinin tümbüyükşehir belediyelerinde geçerli olacağıvurgulanmıştır.
Öteyandan; atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atıkbertaraf tesislerinin kurulması, bakımı, onarımı,işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgiliolarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri, büyükşehir belediyeleri vebelediyeler tarafından belirlenmesi, ayarlanması ve uygulanmasıyoluyla çevresel altyapı hizmetlerininsürdürülebilirliğini sağlamak amacıylahazırlanan ve Resmi Gazete'nin 27/10/2010 tarihli ve 27742sayısında yayınlanarak yürürlüğe girenAtıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf TesisleriTarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkinYönetmeliğin 4/1.a maddesinde, Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının "su ve atıksu vekatı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacakgerçek veya tüzel kişiyi" ifade ettiği;"Abonelik" kenar başlıklı 10. maddesinde ise"atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekleyükümlü olduğu tüm gerçek ve tüzelkişilerin abone olmasının zorunlu olduğu" hükmebağlanmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, davacının, Van ili, Erciş ilçesi,.... Mahallesi, .... ada ve ....sayılı parselde yer alan taşınmazda bulunan suaboneliğiyle ilgili olarak su ve kanalizasyon tesisleri harcamalarınakatılım payı alınmasına ilişkin 22.09.2022tarihli tahakkuk işleminin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı; dosya kapsamında, söz konusutaşınmaz ile ilgili olarak 203212 numaralı su aboneliğininde bulunduğu anlaşılmıştır.
Somutolay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde, davalıVASKİ Genel Müdürlüğü tarafından davacıadına su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payıtahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin, gerek su ve kanalizasyonhizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmiş olan VASKİ GenelMüdürlüğü tarafından tesis edilmişolması, gerekse de taraflar arasında bir abonelik ilişkisininbulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sözkonusu katılma payının idare ile kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesindeve hizmet karşılığında maliyet-kâr esasınagöre idarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan birücret olduğunun görüldüğü, anılanişlemin iptali istemiyle açılan iş bu davanınçözümünün de adli yargının görevalanına girdiği sonucuna varılmıştır..."
6. Emsal dosyalardaki görüşü bilinmekle, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesi çerçevesindeDanıştay Başsavcısınıngörüşünün alınmasına gerekgörülmemiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun "Kanalizasyonharcamalarına katılma payı" başlıklı 87.maddesi şöyledir:
"Belediyelerceve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdakişekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardanfaydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisiyapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi vefenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve dahafazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyonabağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyongiderleri nazara alınır."
8. Bu Kanun'un "Su tesisleri harcamalarına katılmapayı" başlıklı 88. maddesi şöyledir:
"Belediyelerceveya belediyelere bağlı müesseselerce beldedeaşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılmasıhalinde, dağıtımın yapıldığı sahadahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yeni içmesuyu şebeketesisleri yapılması,
b) Mevcut şebeke tesislerinintevsii ve ıslahı.
Birden fazla yolkenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında,bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindekiuzunlukları esas alınır."
9. Kanun'un "Payların tahakkuk şekli"başlıklı 90. maddesi şöyledir:
“YolHarcamalarına Katılma Payı, bu hizmetinyapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İleKanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmettenfaydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleriarasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma paylarıtoplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleritoplamına oranlanarak dağıtılması suretiylehesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerlerihakkında harcamalara katılma payı tahakkukuyapılmaz.”
10. Kanun'un "Tahsil şekli"başlıklı 93. maddesi şöyledir:
"Harcamalarakatılma payları belediyelerce veya bunlara bağlımüesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğedildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda vedört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihindenitibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıdayazılı ödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifiüzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadaruzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeyeCumhurbaşkanı yetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkininkullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleriiçin belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizioranını aşmamak üzere faiz alabilirler.
Satış,hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihekadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalarakatılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgilitapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe vetrampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamaküzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikalişlemi yapılmaz."
11. Kanun'un "Yönetmelikle tespit olunacak hususlar" başlıklı94. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul veesaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınıngörüşü alınarak Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca düzenlenecek bir yönetmeliktebelirtilir."
12. Aynı Kanun'un "Ücrete tabi işler" başlıklı97. maddesi şöyledir:
"Belediyelerbu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan veilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hertürlü hizmetiçin belediye meclislerince düzenlenecektarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekelolarak verilmiş işler kendi özel hükümlerinetabidir."
13. Kanun'un "Usul hükümleri"başlıklı 98. maddesi şöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacakvergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanır."
14. 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine görehazırlanan 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun HarcamalaraKatılma Payları ile İlgili HükümlerininUygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"BuYönetmeliğin amacı 26/5/1981 gün ve 2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanununun üçüncü kısmındayer alan yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılmapaylarının uygulanmasına ilişkin esaslarıdüzenlemektir."
15. Bu Yönetmeliğin "Yol HarcamalarınaKatılma Payının Hesaplanması" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya isteküzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddedebelirlenen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır.Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ileyapılmış olursa olsun, Çevre ve ŞehircilikBakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin oyıllar için tespit ederek yayınlandığıbirimfiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeligeçemez.
Yollarınkaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazlagenişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup,payınhesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.
Böylecehesaplanan gider tutarından özel Devlet yardımlarıkarşılıksız fon tahsisleri, bu iş içinyapılan bağış ve yardımlar ile kamulaştırmabedelleri düşüldükten sonra kalan miktarıntamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefler adınaBelediye Encümeninin kararını müteakip tahakkuk ettirilir.
16. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanankatılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerinsahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ilebulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuliçin asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayıdüşen pay tam, diğer yollardan dolayı düşen paylarise yarım olarak tahakkuk ettirilir."
17. Yönetmeliğin "Kanalizasyon HarcamalarınaKatılma Payı" başlıklı 8. maddesişöyledir:
"Belediye veya bağlıkuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücaviralanlar içerisinde,
a) Yeni kanalizasyon tesisiyapılması,
b) Mevcuttesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesihallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerindenKanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır.İki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangiyoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payınhesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazaraalınır."
18. Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı9. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
19. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı 5 inci ve 6 ncı maddeleregöre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgiligayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ilebulunur."
20. Yönetmeliğin "Payın Tahakkuk Zamanı"başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7 ncimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir."
21. Yönetmeliğin "Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı Mahiyeti" başlıklı 12. maddesişöyledir:
"Belediye veya bağlıkuruluşlarınca belediye sınırları ve mücaviralanları içerisinde,
a) Yeni içme suyu şebeketesisleri yapılması,
b) Mevcut şebeke tesislerinintevsii ve ıslahı hallerinde, dağıtımınyapıldığı saha dahilindeki gayrimenkul sahiplerinden SuTesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır."
22. Aynı Yönetmeliğin "PayınHesaplanması" başlıklı 13. maddesişöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
23. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin5 inci ve 6ncı maddelerine göre hesaplanan katılma payıtutarının, dağıtımınyapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin vergi değerleritoplamına oranlanması ile bulunur."
24. Aynı Yönetmeliğin "Ortakhükümler" üst başlıklıÜçüncü Bölümün "İtiraz"başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Payları ile ilgili itirazlar 213 sayılı VergiUsulü Kanunu hükümlerine göre çözümlenir."
25. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı6. maddesi şöyledir:
"Vergimahkemeleri:
a) Genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindekikonularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilenişleri, çözümler."
B. Yargı Kararları
26. Danıştay Sekizinci Dairenin 17/03/2021 tarih veE.2016/11190, K.2021/1644 sayılı kararı ile, özetle; "BelediyeGelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyon harcamalarınakatılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılıKanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzeri mali yükümolan söz konusu katılma payına ilişkin davalar da VergiMahkemesinin görev alanına girmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerinincelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilen alacağınkanalizasyon harcamalarına katılma payı olduğuaçık olup, söz konusu payın tahsiline ilişkinuyuşmazlığın da Vergi Mahkemesince incelenmesigerektiği açıktır." gerekçesiyle,görevsizlik kararı veren idare mahkemesi kararınınbozulmasına karar vermiştir.
27. Danıştay Dokuzuncu Dairenin 15/02/2022 tarih veE.2019/7191, K.2022/380 sayılı kararı ile, özetle; "Belediyecealınacak bedelin harcamalara katılma payı olarak vergi benzerimali bir yüküm olabilmesi için, kamu hizmetikarşılığı olarak ve kamu gücünedayanılarak, tek taraflı iradeyle salınıpalınmalarının yanı sıra, yasa ile düzenlenmesigerekmektedir. Yukarıda anılan Belediye Gelirleri Kanunuhükümlerine göre, harcamalara katılma payındanbahsedebilmek için “Kanalizasyon Harcamalarına KatılmaPayı”nda, (a) yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b)mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslahedilmesi; “Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı”için ise, (a) yeni bir içmesuyu şebeke tesisiyapılması, (b) mevcut şebeke tesislerinin tevsii veıslahı gerekmektedir. Görüleceği üzere sözkonusu paylar, kanunla ve anılan hizmetlerkarşılığı olarak belirlenmiştir. Kanun, bununlada yetinmeyip payların hesaplanma şekliyle birlikte, tahakkuk vetahsil şekillerini de açıkça belirtmiş,çeşitli usûl ve esasları da İçişleriBakanlığınca çıkarılan bir Yönetmeliklebelirlemiştir." gerekçesiyle, 2464 sayılıKanun'un açıkça öngördüğüşekliyle bir kanalizasyon veya içmesuyu şebeke tesisiyapılması, yahut varolan bu tesislerin tevsi ve ıslahıdurumu bulunması hallerinde Belediye Gelirleri Kanunu'nda belirtilentürden bir yatırım ve harcama bulunduğudeğerlendirmesine gidilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
28. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
29. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
30. Dava, Van ili, Erciş ilçesi,.... Mahallesi, .... ada ve.... sayılı parselde kayıtlı taşınmazüzerinde, Erciş Belediyesinden alınmış olan yapıruhsatı ile inşaat faaliyetinde bulunan davacı şirketadına tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım paylarının" iptali istemiyleaçılmıştır.
31. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre,payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılıKanun'un 89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı,payların tahsilinde aynı Kanun'un 90. maddesininuygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre dekatılım paylarının "tarifeler" kapsamındakiücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açıkşekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesinde düzenlenenusul hükümlerine göre de "bu Kanun'da aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi,harç ve katılma payları hakkında 213 sayılıVergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadillerihükümleri uygulanacağının" hükümaltına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesigereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerinegöre de, katılım paylarının hesaplanmasınınve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı,dolayısıyla ücrete tabi işlerden olmadığı ve25. maddesinde "Harcamalara Katılma Payları ile ilgiliitirazların 213 sayılı Vergi Usulü Kanunuhükümlerine göre çözümleneceğinin" düzenlendiği,buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerinebakıldığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88.maddelerine dayalı olarak alınan vergi benzeri maliyükümlerden olduğu anlaşılmaktadır.
32. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikteirdelendiğinde; davacı ile davalı arasında dava konusutahakkuk işlemi bakımından bir abonelik ilişkisininbulunmadığı, harcamalara katılım paylarınınabonelik ilişkisinden ve sözleşmesinden bağımsızolduğu, bir başka ifadeyle, taraflar arasında abonelikilişkisi tesis edilsin ya da edilmesin, harcamalara katılım paylarının"şebeke suyu ücreti" veya "katıatık ücreti" gibi ücrete tabi işlerdenolmadığı anlaşılmakla, abonelik sözleşmesiçerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergibenzeri mali yükümler" kapsamındaki gelirlereilişkin olan su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylarhakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464 sayılıKanun'un 98. maddesi âmir hükmü ve ilgili itirazların 213sayılı Kanun hükümlerine göreçözümleneceğine ilişkin Yönetmelikdüzenlemesi birlikte dikkate alındığında,katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca idari yargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
33. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınbaşvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, ÜyeDoğan AĞIRMAN ve Üye Eyüp SARICALAR'ın KARŞIOYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Davacı tarafından açılan iş bu davada, davakonusu katılma payının özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğuanlaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığın taraflarınabaktığımızda bir davacının gerçekkişi, davalının ise özel hukuk hükümlerinegöre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğukonusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkaçısından davalının vasfı daha önemliolup, davalı özel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzelkişisidir.
Davalılardan VASKİ Genel Müdürlüğü,bir kamu kurumudur ve Van Büyükşehir Belediyesi’nebağlıdır. Davalı kamu kurumu olup kamu hizmetiniteliğindeki çalışmalarını özel hukukkuralları altında yapmaktadır. TTK’nın 16.maddesinde, kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukukhükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekilde işletilmeküzere devlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzel kişileritarafından kurulan teşekkül ve müesseselerin dahi tacirsayılacakları belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında,davalılardan VASKİ'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmetiyaptığı; ancak, çalışmalarınınözel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacirsıfatını taşıdığı benimsenmelidir.Bununla birlikte, abonelik sözleşmesinden kaynaklananuyuşmazlığın da, adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekir.
İdari yargı yerlerinde açılacak davalardahusumetin kimlere yöneltileceğini düzenleyen 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesigereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareyekarşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerindedava açılamaz. Davacı, davalı özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişi olan diğer davalılarınhaksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ilerisürüp istekte bulunduğuna göre bu davalılaraçısından da davanın görüm veçözüm yeri idari yargı yeri olmayıp adli yargıyeridir(Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
Tüm bu hususlar dikkate alındığında, davayakonu uyuşmazlığın adli yargının görevalanına girdiği düşüncemizle sayınçoğunluğun aksi yöndeki görüşünekatılmamaktayız.
Üye Üye Üye
Nilgün Doğan Eyüp
TAŞ AĞIRMAN SARICALAR