T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/196
KARAR NO : 2023/339
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Öğretmen olan davacıya ilave eğitim-öğretim tazminatı verilip verilmeyeceğine ilişkin uyuşmazlığınİDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S. G
Davalı : BoluValiliği(İl Milli Eğitim Müdürlüğü)
Vekili :Av. M. Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı, Bolu İzzet Baysal Mesleki Eğitim Merkezi'ndemetal teknolojisi öğretmeni olarak görev yapmaktayken "kendisineyersiz ilave eğitim-öğretim tazminatıödendiğinden bahisle kamu zararı oluştuğunun tespitedildiği, dolayısıyla kamu zararının takip ve tahsiledilmesi gerektiği, bu kapsamda gönderilen borç bildirimbelgesindeki borcu yasal faiziyle birlikte ödediğine dair tahsilatailişkin belgeyi sunması gerektiğine" ilişkinolarak tesis edilen Bolu Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğünün 19/10/2020 tarih ve E.15052714sayılı işleminin; Mardin'de görev yapmaktayken Şubat2015 Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer DeğiştirmeDöneminde Bolu İl Milli EğitimMüdürlüğü emrine metal teknolojisi öğretmeniolarak atandığını, beş yıldır geçicigörevlendirmelerle şu an görev yaptığı İzzetBaysal Mesleki Eğitim Merkezinde branşına ait derslere girerekfiilen görevini yaptığını, hal böyle ikenkendisine kamu zararı borcu çıkarıldığıgibi ilave eğitim-öğretim tazminatının dakesildiğini, Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurudabulunması üzerine lehine tavsiye kararı verildiğini, fiilengörev yaptığı için ilaveeğitim-öğretim tazminatı alması gerektiğini,eşitlik ilkesi ve hakkaniyete uygun hareket edilmediğini, bu durumunhukuka ve mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek,anılan işlemin iptalivekamu zararıolarak ödediği,yasal faizi dahil (6.833,60 TL anapara)8.412,76 TL'nin, 09/03/2015 tarihindenbugüne kadar ödenmeyen tüm ilave eğitim-öğretimtazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve ilaveeğitim-öğretim tazminatlarının ödenmesine devamedilmesine karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
2. Bolu İdare Mahkemesi 04/06/2021 tarih ve E.2021/492, K.2021/526sayı ile, kamu zararına ilişkin Bolu Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğünün 19/10/2020 tarih ve E.15052714 sayılı işlemine karşı ayrı, 09/03/2015tarihinden ilave eğitim-öğretim tazminatınınkesildiği tarihe kadar çeşitli sebeplerle hiçödenmemiş veya eksik ödenmiş ilave eğitim veöğretim tazminatları için deayrı bir davaaçılması gerektiğini belirterek, 2577 sayılıKanunun 3. ve 5. maddesi hükümlerine uygun bulunmayan davadilekçesinin aynı Kanun'un 15. maddesinin 1.fıkrasının d bendi uyarınca reddine karar vermiştir.
3. Dava dilekçesini yenileyen davacı, Bolu İzzetBaysal Mesleki Eğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle MetalTeknolojisi öğretmeni olarak görev yapmakta iken, Bolu İlMilli Eğitim Müdürlüğünün “KamuZararı” konulu 19/10/2020 tarih ve 39307281-855.01-E.15052714sayılı üst yazıları ve eki 15/10/2020 tarihliBorç Bildirim Belgesi işleminin öncelikleyürütmesinin durdurulmasına, bilahare iptaline; Kurumunaödediği hem 8.412,76 TL kamu zararının, hem deyukarıdaki söz konusu kesme işlemi sebebiyle 15/10/2020tarihinden itibaren bugüne kadarki maaşlarınıniçinde ödenmeyen ilave eğitim öğretimtazminatlarının ayrı ayrı yasal faizleriyle birliktetarafınaödenmesine karar verilmesi istemiyleidari yargı yerindeyenidendava açmıştır.
4. Davalı idare vekili, süresi içinde verdiğisavunma dilekçesinde, "davacının rızaenödediği 8.412,76 TL kamu zararının iadesi istemiyönünden" davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiğinden bahisle görev itirazındabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
5. Bolu İdare Mahkemesi 04/08/2022 tarih ve E.2021/749sayıile, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünün idariyargının görevine girdiği gerekçesiyle, davalıidarenin görev itirazının reddine ve Mahkemelerinin görevliolduğuna karar vermiştir. Kararın ilgilikısımları şöyledir:
“...İdariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davalarının; idari dava türlerindenbiri olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
İdare, idarehukuku alanında kamu gücüne dayalı olarak re-sen ve tekyanlı irade açıklaması sonucu tesis etmişolduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlaroluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırmakta vekural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemelerdışında, idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.
(...)
Bakılandavada, davalı idare tarafından, davacının rızaenödediği 8.412,76-TL kamu zararının iadesi isteminin 6098sayılı Borçlar Kanunu uyarınca genel hükümleregöre adli yargı mercilerince çözülmesigerektiği iddia edilerek bu yönden görev itirazındabulunulmuş ise de, uyuşmazlığın; sadece rızaenödenen 8.412,76-TL kamu zararının iadesi istemine ilişkinolmadığı, davalı idarece tesis edilen "kamuzararı" konulu Bolu Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğü'nün 19.10.2020 tarih ve E.15052714sayılı işlemi ve bu işleme ekli borç bildirimbelgesinin hukuka aykırılığı iddiasıyla iptalleriisteminin yanında rızaen ödenen 8.412,76-TL kamuzararının iadesi isteminden kaynaklandığıgörülmekte olup, bu haliyle davacının idari işleminiptalini istemeksizin haksız yere rızaen ödediğini iddiaettiği miktarın iadesi için salt bir alacak davasıaçtığından bahsedilemeyeceğinden, davacıtarafından yapılan ödemenin iadesi isteminin de yersizyapılan ödemenin geri istenilmesine karşıaçılan dava kapsamında, Bolu Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğü'nün 19.10.2020 tarih veE.15052714 sayılı işlemi ve bu işleme ekli borçbildirim belgesinin hukuka aykırılık iddiası ile birliktedeğerlendirilerek yargısal denetiminin idari yargı yerlerinceyapılması gerektiği sonuç ve kanaatinevarılmıştır.”
6. Davalı vekilitarafından, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir.
7. Olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına ilişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı talepte bulunmuştur. YargıtayCumhuriyet Başsavcısı, açılan davanın8.412,76TL'niniadesi istemiyle ilgili kısmınınadli yargı yerindegörülmesi gerektiğinden bahisle, 2247 sayılı Kanun'un10. ve 13. maddeleri uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesine karar vermiştir. Olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasınailişkin talebin ilgili kısımları şöyledir:
“belirtilendüzenlemelere göre; 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesindetanımlanan kamu zararının tahsil ve takibinde bu maddeyle,anılan maddeye dayanılarak yürürlüğe konulanYönetmelik'te yer alan hükümlerin uygulanmasıgerektiği, bu hükümlere göre kamu zararınıntahsili için öncelikle sorumlu personelin rızaen ve sulhyoluyla ödeme yapması gereğinin kendisine tebliğedileceği, kamu zararı nedeniyle ortaya çıkanalacağı personelin rızaen ödememesi durumunda 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu'na göre takipyapılacağı, bu Kanun'a göre takip başlatılmadanidarenin söz konusu alacağın tahsilini personelinaylığından re'sen kesinti yapmak suretiylesağlayamayacağı, ortaya çıkan kamuzararının tahsili/tazmini hususunda idarenin re'sen icra yetkisininbulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Davadosyasının incelenmesinden; davacının Bolu İzzetBaysal Mesleki Eğitim Merkezinde metal teknolojisi öğretmeniolarak görev yapmaktayken kendisine yersiz ilaveeğitim-öğretim tazminatı ödendiğinden bahisleoluşan kamu zararı sebebiyle borç bildirimiyapıldığı, borcu rızaen ödeyendavacının, borç bildirimininhaksızlığını iddia ederek ödenen 8.412,76 L'ninfaizi ile birlikte iadesi ve ve 15.10.2020 tarihinden sonra ödenmeyentüm ilave eğitim-öğretim tazminatlarının yasalfaiziyle birlikte ödenmesi istemiyle görülmekte olan davayıaçtığı, davalı idarece davanın davacıtarafından rızaen ödenen 8.412,76 TL'nin iadesi istemiyönünden görev itirazında bulunulduğuanlaşılmıştır.
8.412,76 TL'niniadesi istemi yönünden davaya konu edilen husus herhangi bir idariişlem veya eylemden kaynaklanmayıp, davacının kendirızası ile yaptığı ödemenin hukukaaykırılığı iddiasıyla iadesi istemineilişkin olduğundan, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesindebelirtilen idari dava türlerine uymamakla birlikte, davacınınhaksız yere ödediğini iddia ettiği paranın iadesiiçin alacak davası şeklinde açmışbulunduğu davanın. Borçlar Kanunu kapsamında özelhukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
UyuşmazlıkMahkemesinin 25/03/2019 tarihli ve E.-K.2019/26-227 sayılıkararında da bu tür davaların çözümündeadli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.
Yukardakiaçıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın8.412,76 TL'nin iadesi istemiyle ilgili kısmının da adliyargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir."
8. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca2247 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcılığından da yazılıdüşünce istenilmiştir.
9. Danıştay Başsavcısı,uyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerlerinin görevli olduğugerekçesiyle, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca, yapılanbaşvurunun reddi gerektiği yolunda görüşvermiştir. Görüşün ilgili kısmışöyledir:
“...uyuşmazlığın, sadece davacının ödediğitutarın iadesi istemine ilişkin olmadığı, davalıidarece tesis edilen 19/10/2020 tarihli işlemin ve bu işlem ilebirlikte tebliğ edilen borç bildirim belgesinin hukukaaykırılığı iddiasıyla iptalleri istemininyanında, bu işlemlere bağlı olarak davacınınödemede bulunduğu tutarın iadesi istemindenkaynaklandığı, bu itibarla davacının idariişlemin iptalini istemeksizin, haksız yere ödediğini iddiaettiği tutarın iadesi için salt alacak davası açtığındansöz edilemeyeceği açıktır.
Bu durumda;davacı tarafından yapılan ödemenin iadesi isteminin;davalı idarece tesis edilen 19/10/2020 tarihli idari işlemin veborç bildirim belgesinin hukuka aykırılık iddiasıylabirlikte değerlendirilerek, yargısal denetiminin idari yargıyerlerince yapılması gerektiği sonucunavarılmıştır."
10. Uyuşmazlık Mahkemesi 30/05/2022 tarih ve E.2022/44,K.2022/260 sayı ile, davacının Bolu İzzet Baysal MeslekiEğitim Merkezinde, -geçici görevlendirmeyle- metal teknolojisiöğretmeni olarak görev yapmaktayken kendisine yersiz ilaveeğitim-öğretim tazminatı ödendiğinden bahisleoluşan kamu zararı sebebiyle gönderilen borç bildirimbelgesindeki borcun ödenmesi gerektiğine ilişkin olarak tesisedilen işlem ilebu işleme ekli borç bildirim belgesinin iptalive ödediği 8.412,76 TL kamu zararının ve 15/10/2020tarihinden sonra ödenmeyen tüm ilave eğitim-öğretimtazminatlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle davaaçıldığı,"davanın,davacıtarafından rızaen ödenen 8.412,76 TL'nin iadesi istemiyönünden"olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmış olduğu hususuna işaret ettiktensonra;davacının haksız yere ödediğini iddiaettiği paranın iadesi için alacak davası şeklindeaçtığı davanın, Borçlar Kanunukapsamında özel hukuk hükümlerine göre adli yargıyerinde görülmesi gerektiği sonucunavarıldığından, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının, "davanın 8.412,76 TL'nin iadesiistemiyle ilgili kısmının adli yargı yerindegörülmesi gerektiği" yolundaki başvurusununkabulü ile Bolu İdare Mahkemesinin 26/08/2021 tarihli ve E.2021/749sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerektiğine karar vermiştir.
11. Bolu İdare Mahkemesi 04/08/2022 tarih ve E.2021/749,K.2022/790 sayı ile, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, vekalet ücretiyönünden istinaf yoluna başvurulması üzerine AnkaraBölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi 02/11/2022 tarih veE.2022/2538, K.2022/2417 sayı ilevekalet ücretine yönelik kesinkarar vermiş, sonuçta görevsizlik kararıkesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Bakılandavada, davalı idare vekili tarafından süresi içerisindeverildiği anlaşılan savunma dilekçesiyle görev itirazındabulunulması üzerine Mahkememizce 26.08.2020 tarihinde görevlilikkararı verildiği, görevlilik kararına karşıdavalı idare vekili tarafından olumlu görevuyuşmazlığının giderilmesi için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına sunulmak üzere15.09.2021 havale tarihli dilekçenin verildiği ve görevitirazının reddine ilişkin kararınınkaldırılması gerekmediği sonucuna varılarakMahkememizce alınan 24.09.2021 tarihli ara karar ile 2247 sayılıKanunun 10. ve 12. maddesi uyarınca dosyanın Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmesine kararverildiği, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması kararıverilerek dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesiüzerine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 30.05.2022 tarihli, E:2022/44,K:2022/260 sayılı kararıyla "Davanınçözümünde adli yargının görevliolduğuna, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısıncayapılan başvurunun kabulü ile Bolu İdare Mahkemesi'nceverilen 26.08.2021 tarihli ve E:2021/749 sayılı görevlilikkararının kaldırılmasına" karar verildiğigörülmekle, iş bu karar üzerineuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu sonucuna varılmaktadır."
12. Davacı aynı istemle;yani, Bolu İzzet Baysal MeslekiEğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle Metal Teknolojisiöğretmeni olarak görev yapmakta iken,Bolu İl MilliEğitim Müdürlüğünün “KamuZararı” konulu 19/10/2020 tarih ve 39307281-855.01-E.15052714sayılı üst yazıları ve eki 15/10/2020 tarihliBorç Bildirim Belgesi işlemin öncelikle yürütmesinindurdurulmasına, bilahare iptaline, kurumuna ödediği hem 8.412,76TL kamu zararının hem desöz konusu kesme işlemi sebebiyle15/10/2020 tarihinden itibaren bugüne kadarki maaşlarınıniçinde ödenmeyen ilave eğitim öğretimtazminatlarının ayrı ayrı yasal faizleriyle birliktetarafına ödenmesiistemiylebu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
13. Bolu 1. Asliye Hukuk MahkemesiE.2022/367sayılıdosyanın 29/12/2022 tarihli celsesinde,davacının 15/10/2020tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içindeödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarıyönünden açtığı tazminat talepli davanıntefrik edilerek yeni bir esasa kaydedilmesine ve yargılamaya bu yeni esasüzerinden devam ettirilmesine karar vermiş, dosya Mahkemenin E.2022/645sayılı esasına kaydedilmiştir.
14. Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/12/2022 tarihveE.2022/645, K.2022/641 sayı ile,davacının 15/10/2020tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içindeödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarıyönünden açtığı tazminat talepli davasınınyargı yolu nedeniyle görev yönünden usulden reddine;Mahkemeleri ile Bolu İdare Mahkemesi arasında olumsuz görevuyuşmazlığı çıkmış olduğundanuyuşmazlığının çözümü için2247 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince ilamınınkesinleşmesini müteakip, ilk görevsizlik kararınıveren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve görevli yargımerciinin belirlenmesine karar vermiş ve bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava,maaşları içinde ödenmeyen ilave eğitim veöğretim tazminatı istemine ilişkindir.
Tüm dosyakapsamı birlikte incelenip değerlendirildiğinde; davacı15/10/2020-15/06/2022 tarihleri arası ödenmeyen 5.115,73 TLilave-eğitim öğretim tazminatı alacaklarınıntahsilini istemiş ve Bolu İdare Mahkemesinin 2021/749 esas ve 022/790karar sayılı ilamı ile Uyuşmazlık Mahkemesinin 2022/44esas ve 2022/260 karar sayılı ilamı gerekçegösterilerek adli yargının görevli olduğundan bahislegörevsizlik kararı verilmiş ise de, ilgili uyuşmazlıkmahkemesi kararında açıkça davacının kurumaödediği 8.412,76 TL yönünden adli yargınıngörevli olduğunun belirtildiği, 6100 sayılıHMK'nın 138. maddesi uyarınca, mahkemenin öncelikle davaşartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden kararverebileceği, aynı kanunun 114.maddesinin c bendi uyarıncamahkemenin görevli olmasının dava şartı olarakbelirtildiği, görev hususunun mahkememizce resen dikkatealınacak hususlardan olduğu ve 2577 Sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2. maddesi gereğince, idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davalarınınidari yargıda görülmesi gerektiğinden görev hususukamu düzeninden olup ve her aşamada resen mahkemece gözetilmesizorunlu olması karşısında, davacının 15/10/2020tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içindeödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarıyönünden açtığı tazminat taleplidavasının yargı yolu nedeniyle görev yönündenusulden reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK
15. 2577 sayılıİdari Yargılama UsulüKanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"1.(Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılıkararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarîişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga:2/7/2018 - KHK-703/185 md.)"
16. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı DevletMemurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkinKarar’ın “Bazı özel durumlara ilişkin esaslar”başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının fbendişöyledir:
" (1) BuKarara ekli I, II ve III sayılı cetvellerde yer alan zam vetazminatların ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:
...
f)Eğitim-Öğretim Tazminatı, eğitim ve öğretimhizmetleri sınıfında öğretmen kadrosunda fiilenöğretmenlik yapanlar ve bu kadroda olup cezaevi okullarındaçalışanlar ile bunlardan okul müdürü, okulmüdür başyardımcısı, okul müdür yardımcısı,yönetici ve eğitim uzmanı olarak görevlendirilenlereödenir."
17. Aynı Karar'ın"Diğer Tazminatlar"ıdüzenleyen III Sayılı Cetvelin "A. EğitimÖğretim Tazminatı" başlıklıkısmının II. fıkrası şöyledir:
"II - MilliEğitim Bakanlığına bağlı ek V SayılıCetvelde sayılan mesleki ve teknik öğretim okul vekurumlarına, atölye, laboratuar veya meslek dersleriöğretmeni olarak Eğitim ve Öğretim HizmetleriSınıfına dahil Öğretmen unvanlı kadrolaraatananlara, atandıkları branşa göreaşağıdaki oranlarda ilave Eğitim ÖğretimTazminatı ayrıca ödenir. Mesleki AçıkÖğretim Lisesi ile Mesleki ve Teknik AçıkÖğretim Okulu kadrolarında bulunanlar hariç olmaküzere, branşlarında fiilen derse girmeyenlere bu tazminatödenmez."
18. 11/05/2006 tarihli ve 26165 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan 160 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu GenelTebliğinin"D- III Sayılı Cetvele İlişkinAçıklamalar" başlıklı kısmının1. fıkrası şöyledir:
"1- IIIsayılı Cetvelin “A. Eğitim ÖğretimTazminatı” bölümünün (II) ncisırasında öngörülen ilave eğitimöğretim tazminatından yararlanabilmek için;
- Eğitim veÖğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmenunvanlı kadroda bulunmak,
- Vsayılı Cetvelde sayılan Milli EğitimBakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretimokul ve kurumlarına atölye, laboratuar veya meslek dersleriöğretmeni olarak atanmış olmak,
- Söz konusuokul ve kurumlarda görev yapmak,
- MeslekiAçık Öğretim Lisesi ile Mesleki ve TeknikAçık Öğretim Okulu kadrolarında bulunanlarhariç olmak üzere branşlarında fiilen derse girmek,
şartlarınınbir arada bulunması gerekmektedir.
Bu dörtşartı bir arada taşıyan öğretmenlere,branşlarına ve öğrenim durumlarına göre, IIIsayılı Cetvelin (A-II/a, b, c, d, e) sıralarında belirtilenilave eğitim öğretim tazminatları ödenecektir. "
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
19. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, olay kısmında belirtildiği üzere,tarafları, "davacının 15/10/2020 tarihinden itibarenkesilip maaşlarının içinde ödenmeyen ilaveeğitim ve öğretim tazminatları yönünden" konusu ve nedeni aynı olan davada; idariyargı yerince adli yargı yerinin görevli olduğugerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararı bulunmaktaolup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargıyerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği kararbakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
20. 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığıngiderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ilerisürülebilir.” hükmüne göre, idaremahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerineadli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesi ve bukararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanındadoğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemiise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
21. 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli veidari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler. (Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008– 5791/9 md.) Yargı merciince, önceki görevsizlikkararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek,gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.” hükmünegöre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha öncegörevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunubelirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daiçermesi gerekir.
22. Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görevuyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmaistencini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme oranla daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır.
23. Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararıyanında, idari yargı ilemahkemeleri arasında olumsuz görevuyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle,görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği;ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıpkarar numarası alınmak suretiyle yapıldığıgörülmüştür.
24. Bu haliyle, Asliye Hukuk Mahkemesince verilen karar 2247sayılı Kanunda öngörülen yöntemeuymamaktadır.
25. Ancak, idari ve adli yargı yerleri arasında "davacının15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içindeödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatları" yönündenolumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmiş bulunangörev uyuşmazlığının çözümekavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse UyuşmazlıkMahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağından ve adliyargı dosyasının,son görevsizlik kararını verenmahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinbaşka bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,idari ve adli yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
26. Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
27. Dava, davacının Bolu İzzet Baysal MeslekiEğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle Metal Teknolojisiöğretmeni olarak görev yapmakta iken,Bolu İl MilliEğitim Müdürlüğünün “KamuZararı” konulu 19/10/2020 tarih ve 39307281-855.01-E.15052714sayılı üst yazıları ve eki 15/10/2020 tarihliBorç Bildirim Belgesi işlemi ile bu işleme ekli borçbildirim belgesinin iptali ve ödediği 8.412,76 TL kamuzararının ve 15/10/2020 tarihinden sonra ödenmeyen tümilave eğitim-öğretim tazminatlarının yasal faiziylebirlikte ödenmesi istemiyle açılmış; "işlemsebebiyle 15/10/2020 tarihinden sonra davacıya ödenmeyen tümilave eğitim-öğretim tazminatlarının yasal faiziylebirlikte ödenmesi istemi" yönünden olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuştur.
28. İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları ile idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davalarının idaridava türlerinden olduğu, idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
29. İdare, idare hukuku alanında kamu gücünedayalı olarak re-sen ve tek yanlı irade açıklamasısonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yenidurumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliğikazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasaldüzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabibulunmaktadır.
30. Dosyanın incelenmesinden, davacının Bolu İzzetBaysal Mesleki Eğitim Merkezinde geçici görevlendirmeyle MetalTeknolojisi öğretmeni olarak görev yapmakta iken, kendisineyersiz ilave eğitim-öğretim tazminatıödendiğinden bahisle kamu zararı oluştuğunun tespitedildiği, söz konusu kamu zararının takip ve tahsiledilmesi için takip dosyası açıldığı,bilahare "kendisine yersiz ilave eğitim-öğretimtazminatı ödendiğinden bahisle kamu zararıoluştuğunun tespit edildiği, dolayısıyla kamuzararının takip ve tahsil edilmesi gerektiği, bu kapsamdagönderilen borç bildirim belgesindeki borcu yasal faiziyle birlikteödediğine dair tahsilata ilişkin belgeyi sunmasıgerektiğine" ilişkin olarak tesis edilen "kamuzararı" konulu Bolu Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğü'nün 19/10/2020 tarih ve E.15052714sayılı işleminin ekinde borç bildirim belgesine de yerverilmek suretiyle davacıya tebliğ edildiği, davacıtarafından Bolu Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğü'nün 19/10/2020 tarih ve E.15052714sayılı işlemi ile bu işleme ekli borç bildirimbelgesinin iptali ile ödediği 8.412,76-TL kamu zararının ve15/10/2020 tarihinden bugüne kadar ödenmeyen tüm ilaveeğitim-öğretim tazminatlarının ayrı ayrıyasal faizleriyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiylebakılan davaların açıldığı; "davacınınrızaen ödediği 8.412,76 TL kamu zararının iadesiistemi yönünden" yapılan görev itirazıüzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığıncaolumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı, Uyuşmazlık Mahkemesince30/05/2022 tarih ve E.2022/44, K.2022/260 sayıile Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının, "davanın 8.412,76 TL'nin iadesiistemiyle ilgili kısmının adli yargı yerindegörülmesi gerektiği" yolundakibaşvurusunun kabulüile Bolu İdare Mahkemesinin 26/08/2021 tarihli ve E.2021/749sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerektiğine karar verildiği,dosyanın gönderildiği Bolu İdare Mahkemesince04/08/2022 tarih ve E.2021/749, K.2022/790 sayıile,davacınıntaleplerinin tümü hakkında,uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararıverildiği; buna karşılık Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin,Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı doğrultusunda dosyayıtefrik ederek 29/12/2022 tarih ve E.2022/645, K.2022/641 sayı ile,davacının 15/10/2020 tarihinden itibaren kesilipmaaşlarının içinde ödenmeyen ilave eğitim veöğretim tazminatları yönündenaçtığı tazminat talepli davasının yargıyolu nedeniyle görev yönünden usulden reddine karar verdiğive sonuç itibariyle "davacının 15/10/2020 tarihindenitibaren kesilip maaşlarının içinde ödenmeyen ilaveeğitim ve öğretim tazminatları yönündenaçtığı" dava yönündenolumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğuanlaşılmıştır.
31. Somut olay ve mevzuathükümleri birlikte irdelendiğinde,bu davanınkonusunuoluşturan istemin, davacının kadrosunun Bolu Valiliğiİl Milli Eğitim Müdürlüğünde olduğundanbahisle ek tazminat alamayacağına ilişkin tesis edilen idariişlemlerden kaynaklandığı, davacının fiilengörev yaptığı ve ek tazminatı hak ettiğiiddiasıyla idari işlemin iptalini ve işlem nedeniylekesilipödenmeyeneğitim ve öğretimtazminatlarınıtalep ettiği; davacının talebinindevlet memurlarına ödenecekzam ve tazminatlara ilişkin mevzuat çerçevesinde ve idarehukuku ilkelerine göre çözümleneceğinden "davacının15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içindeödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarınınödenmesine karar verilmesi istemi yönündeki" uyuşmazlığın 2577sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
32. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin başvurusunun,kabulüile,Bolu İdare Mahkemesinin04/08/2022 tarih ve E.2021/749, K.2022/790sayılı görevsizlik kararının "davacının15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içindeödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarınınödenmesine karar verilmesi istemi yönündeki" kısmınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Bolu 1. Asliye Asliye Hukuk Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Bolu İdare Mahkemesinin04/08/2022 tarih ve E.2021/749,K.2022/790 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ "davacının15/10/2020 tarihinden itibaren kesilip maaşlarının içindeödenmeyen ilave eğitim ve öğretim tazminatlarınınödenmesine karar verilmesi istemi yönündeki" KISMININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN