T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/621
KARAR NO : 2023/394
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Davalı Belediyenin bütçe içi işletmesi olan kayak merkezinde meydana gelen kaza neticesinde, cismani zarara uğrayan davacının, kazada davalı idarenin hizmet kusurunun olduğunu ileri sürerek, uğramış olduğu maddi ve manevi zararın tazmininin davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı: E.Ö. K
Vekili : Av. E. M
Davalı : Adli Yargı Çaldıran BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. B. S. G
Davalı : İdari Yargı
1- Çaldıran Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. B. S.G
2- Çaldıran Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin 10/02/2019 tarihindeÇaldıran kayak merkezine kayak yapmak üzere gittiğini,merkezde dava dışı A. T adlı kişinin telesiyejileyukarı çıkmakta olan müvekkilineçarptığını, müvekkilinin çarpma sonucuyaralandığını, tibia plato kırığıoluştuğunu, merkezde kayak sporuna ilişkin güvenlikönlem ve tedbirlerinin alınmadığını, kayakmerkezi davalı Çaldıran Belediye Başkanlığınaait olduğundan hukuki ve idari sorumluluğu bulunduğunu ilerisürerek, şimdilik 1.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi zararınkaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Erciş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/09/2020 tarih ve E.2020/95,K.2020/24 sayılı kararı ile, davada idari yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle, davanın reddine kararvermiş, kararın davalı tarafından istinaf edilmesiüzerine Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi 04/02/2021tarih ve E.2021/69, K.2021/154 sayılı kararı ile,davalı vekilinin istinaf başvurusunun vekalet ücretibakımından kabulü ile mahkeme kararınınkaldırılmasına,yargı yolu caiz olmadığından,davanın reddine karar vermiş, karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Kamuhizmetinin görülmesi sırasında ve hizmet kusurundandoğan zararların gideriminde idari yargı görevlidir. (2577sayılı İYUK. m.2) Görev sorunu, kamu düzenineilişkin olup açıkça veya hiç ilerisürülmese bile yargılamanın her aşamasındakendiliğinden gözetilir. Davacının davalı ile kayakyapar iken çarpışmasında davalı idarenin hizmetkusurunun olması ihtimal dahilindedir. Taraflar aynı yerdesürekli kazaların olduğunu ifade etmişlerdir. Dolayısıyladavacının davalı idarenin hizmet kusurunadayandığı ve bu sebeple maddi ve manevi tazminat talebindebulunduğu anlaşılmaktadır. İdarenin görevindeolan vetehlike arz eden durumları engellemek, vatandaşlarıngüvenli bir biçimde kayması için gerekli önlem vetedbirleri almak, idarenin kamu hizmetini yürüttüğüsırada kişilerin gördüğü zararın tazminineyönelik bulunan uyuşmazlık konusu davanın, olayda kamuhizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin, hizmet kusuru veya idareninsorumluluğunu gerektiren bir husus olup olmadığınınsaptanmasını gerektirmekte olup idare hukuku ilkelerine göre ve2577 sayılı İYUK.'nun 2/1-b. maddesinde sayılan tamyargı davasına konu olup bu davanın idari yargıgörevalanında görüm ve çözümüyapılması gerektiğinden dava konusu olaya ilişkin olarakİdare Mahkemelerinin görevli olması nedeniyle davadilekçesinin yargı yolu itibari ile görevdışında kaldığıanlaşıldığından reddine karar verilmiştir."
3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Van 3. İdare Mahkemesi 30/12/2021 tarih ve E.2021/246sayılı kararı ile, "dava konusu olayın kayakmerkezinde davacı ile dava dışı bir şahsınçarpışmasından kaynaklanması nedeniyle davanıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu, öte yandan olayın davalı idarelerceişletilen kayak merkezinde gerçekleşmesinin bu sonucudeğiştirmeyeceği açılan davadauyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargıolduğu" gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. Anayasa'nın "İdare" üstbaşlığı altında düzenlenen "Yargıyolu" başlıklı 125. maddesinin son fıkrasışöyledir:
"İdare,kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
6. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"1.İdari dava türleri şunlardır:
a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,
b)İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklarıdoğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargıdavaları
c)Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar."
7. 5393 sayılı BelediyeKanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı18. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi şöyledir:
"Bütçeiçi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununatâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardanayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkulyatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek"
8. Kanun'un "İşletmetesisi" başlıklı 71. maddesi şöyledir:
"Belediye,özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini Çevre ve ŞehircilikBakanlığının izniyle bütçe içindeişletme kurarak yapabilir."
9. Mahalli İdarelerBütçe İçi İşletme Yönetmeliği'nin "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"BuYönetmeliğin amacı, mahalli idareler bütçesiiçinde oluşturulacak işletmelerin, kuruluş veişleyişine dair usul ve esasları düzenlemektir."
10. Yönetmeliğin "Dayanak"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"BuYönetmelik, 1 sayılı CumhurbaşkanlığıTeşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 97 nci ve 100 üncü maddeleri ile 22/2/2005 tarihli ve5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 53 ve 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 71 inci maddelerine dayanılarakhazırlanmıştır."
11. Yönetmeliğin"Tanımlar" başlıklı 3. maddesişöyledir:
"BuYönetmelikte geçen;
a)Bakanlık: (Değişik ibare:RG-23/5/2019-30782) İl özelidareleri için İçişleriBakanlığını, belediyeler için Çevre veŞehircilik Bakanlığını,
b) Belediye:5393 sayılı Belediye Kanunu ile 10/7/2004 tarihli ve 5216sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu kapsamındakibelediyeleri,
c)İl özel idaresi: 5302 sayılı İl Özel İdaresiKanununa tabi idareleri,
ç)İşletme: Mahalli idarenin görev ve sorumluluk kapsamındabulunan özel gelir ve giderleri olan hizmetleriyle ilgili olarak(Değişik ibare:RG-23/5/2019-30782) İl özel idareleriiçin İçişleri Bakanlığı, belediyeleriçin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı izni ilekurulan bütçe içi işletmeleri,
d)Mahalli idare: İl özel idaresi, büyükşehir belediyesive belediyeyi,
e)Muhasebe birimi: Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerini yürütenbirimini,
f)Muhasebe yetkilisi: Mahalli idarenin muhasebe hizmetlerininyapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüneuygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olanyetkiliyi,
g)Üst yönetici: İl özel idarelerinde valiyi, belediyelerdebelediye başkanını,
ifadeeder."
12. Yönetmeliğin "Bütçeişlemleri" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Bütçe içinde kurumsal sınıflandırmada;işletme mahalli idare teşkilat şemasında ana hizmet birimiolarak yer alıyorsa kendi kodunda, herhangi bir hizmet birimi içindeyer alıyorsa o hizmet birimi altında kodlanır.
(2)İşletme adına ayrılan ödenekler, fonksiyonelsınıflandırılmada ekonomik işler ve hizmetler kodundagösterilir.
(3)İşletmenin iktisadi ticari işlerine ilişkin giderlerdışında kalan personel giderleri, sosyal güvenlik kurumunadevlet primi giderleri, mal ve hizmet alımı giderleri ve sermayegiderleri ile transferleri mahalli idare bütçesindenyapılır.
..."
13. Yönetmeliğin "Kadroişlemleri" başlıklı 13. maddesişöyledir:
"İşletmedekadro işlemleri hususunda, işletmenin kurulduğu mahalli idareyegöre 10/6/2007 tarihli ve 26548 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan İl Özel İdaresi Norm Kadroİlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik veya 22/2/2007 tarihli ve26442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye veBağlı Kuruluşlar ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadroİlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümleriuygulanır."
14. Yönetmeliğin "İhaleişlemleri" başlıklı 14. maddesişöyledir:
"İşletmeninihale iş ve işlemleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamuİhale Kanunu ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhaleSözleşmeleri Kanunu ile bu kanunlara dayanılarak yayımlananyönetmeliklerin hükümlerine göreyürütülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyası ekinde adli yargıdosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
16. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
17. Dava, davalı Belediyenin bütçe içiişletmesi olan kayak merkezinde meydana gelen kaza neticesinde, cismanizarara uğrayan davacının, kazada davalı idarenin hizmetkusurunun olduğunu ileri sürerek, uğramış olduğumaddi ve manevi zararın davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
18. Dosyanın incelenmesinden, davacının 10/02/2019tarihinde davalı Çaldıran Belediyesine ait kayak merkezinekayak yapmak üzere gittiği, merkezde dava dışı A. Tadlı kişinin telesiyej ile yukarı çıkmakta ikendavacı tarafa çarptığı, çarpma sonucudavacının yaralandığı ve tibia platokırığı oluştuğu, merkezde kayak sporunailişkin güvenlik önlem ve tedbirlerininalınmadığı, merkezin davalı Belediyeye aitolduğundan hukuki ve idari sorumluluğunun bulunduğu ilerisürülerek, şimdilik 1.000 TL maddi ve 50.000 TL manevizararın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktedavalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyledavanın açıldığıanlaşılmıştır.
19. Dava konusu olayın vuku bulduğu kayak merkezinin hukukistatüsüne bakıldığında, merkez 5393sayılı Kanun'un 71. maddesi gereği kurulan bütçeiçi işletme olup bu işletme; belediye bütçesikapsamında (kamu hizmeti amacıyla) faaliyet göstermek üzerekurulmakta, kuruluşu için İçişleriBakanlığından izin alınmakta ve Sayıştaydenetimine tabi tutulmakta yine personeli belediye personeli arasındanatanarak istihdam edilmektedir. Diğer bir deyişle, kuruluş veişleyiş bakımından genel idare esasları geçerliolup, bu bakımdan bütçe içi işletme belediyehizmetlerini yürütmek amacıyla kamusal faaliyetyürütmektedir.
20. Kamu hizmetini yürüten davalı Belediyenin bu hizmetiyürüttüğü sırada verdiği zararıntazmini istemiyle açılan davada, kamu hizmetinin sunulmasıesnasında, hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi,kötü işlemesi gibi durumlar, idarenin hizmet kusuru olarakadlandırılır. Bu kapsamda bireyler nezdindegerçekleşen zararların da, idarenin kusura dayanansorumluluğu sebebiyle tazmini gerekmektedir.
21. Olayda davacı tarafından, davalı belediyeninbütçe içi işletmesi olan kayak merkezinde meydana gelenkaza neticesinde uğramış olduğu cismani zarardandavalının sorumlu olduğu ilerisürülmüştür. Bu kapsamda davalı Belediyenin kamutüzel kişiliğine haiz olup kural olarak, işlem veeylemlerinin kamusal nitelik taşıdığı, kazanınmeydana gelmesinde, gerekli güvenlik önlemleri alınmayarak vedenetim mekanizmasını işletmeyerek hizmet kusuruişlediği ileri sürülerek davaaçıldığına göre, davada hizmet kusurunadayanıldığı tartışmasızdır.
22. Bu sebeple, açılan tam yargı davasında,idarenin eylem veya işlemlerinin hukuka uygunlukdenetimiyapılıp, idari faaliyet nedeniyle ilgililerin durumubelirlenip, idarenin tazminsorumluluğunun bulunupbulunmadığına karar verilmelidir. İdarenin tazminsorumluluğu olup olmadığı saptanırken, öncelikleolayda idarenin hizmet kusuru olup olmadığı hususunun, kamuhizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin, hizmetkusurunun bulunmaması halindeise kusursuz sorumluluk ilkesinin olayda uygulanıpuygulanamayacağının belirlenmesi gerekmektedir. Bu hususlarınsaptanması ise idare hukuku ilkelerine göreyapılabileceğinden, dava konusu tazmin isteminin de 2577sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi kapsamında idari yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
23. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Van 3. İdare Mahkemesinin 30/12/2021 tarih ve E.2021/246sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Van 3. İdare Mahkemesinin 30/12/2021 tarih ve E.2021/246sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİİLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN