T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/22
KARAR NO : 2023/405
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Davacı adına belediye gelirleri kapsamında tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının" iptali istemiyle açılan davanın, tahakkuka konu katılım paylarının "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler" kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : .... .... Yapı Yatırım Tic.San. AŞ.
Vekili : Av. E. D
Davalı : Van Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. A.N.A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından Vanili, Erciş ilçesi, ...... Mahallesi, ..... mevkii .... ada ve ....sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde,İpekyolu Belediyesinden almış olduğu yapı ruhsatıile inşaat faaliyetinde bulunduğunu, inşa edilecekkonutların su ve kanalizasyon hatlarının şehirşebekesine bağlanması için davalı tarafındaninşaat başlamadan katılım paylarını peşinödeme koşulu getirildiğini ve bu hususun ruhsat önkoşulu haline getirildiğini, bu bedel ödenmeden ruhsat talebininalınamadığını, tahakkuk edilen paranınödendiğini, alınan peşin ödemelerin haksız vehukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, davalının09/08/2022 tarihli "su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım payı" işleminin iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğucevap dilekçesi ile, "harcamalara katılım payıalacaklarının idare ile aboneler arasında bir abonmanlıksözleşmesine dayandığı ve özel hukukhükümlerine göre uyuşmazlığın adliyargıda çözümü gerektiğini" belirterekyargı yolu bakımından görev itirazındabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Van Vergi Mahkemesi 02/11/2022 tarih ve E.2022/1607sayılı görevlilik kararı ile, "...2464sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 98. maddesinde vergi, resim,harç ve katılma payları hakkında 213 sayılıVergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme AlacaklarınınTahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerininuygulanacağının açıkça hükmebağlanmış ve katılma paylarının kanunlakonularak, yükümlüsü, miktarı, tarhı, tahakkuku,tahsili, uygulanacak yaptırımlar ve zamanaşımı gibihususların yasayla düzenlenmiş olmasıkarşısında vergi ve benzeri mali yükümlülükolan ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda sayma yoluyla ifade edilen su vekanalizasyon harcamalarına katılma paylarına ilişkinuyuşmazlığın görüm ve çözümyerinin vergi mahkemesi olduğu..." gerekçesiyle,davalının görev itirazını reddetmiştir.
4. Davalı vekili tarafından, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiylebaşvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyasının örneği ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, dava konusutahakkuk işleminin özel hukuk tüzel kişisi VASKİtarafından tesis edilmiş ve abonelik sözleşmesindenkaynaklı bir işlem olması nedeniyle, söz konusukatılma payının idare ile kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğu ve açılandavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu görüşüyle, 2247 sayılıKanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına kararvererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bilindiğigibi, 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun"Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları"başlıklı 15. maddesinin (d) bendinde; "Özelkanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç,katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsiliniyapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukukhükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atıksu ve hizmet karşılığı alacakların tahsiliniyapmak veya yaptırmak" belediyenin yetki ve imtiyazlarıarasında sayılmış iken, 20/11/1981 tarihli ve 2560sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü Kuruluş ve Görevleri HakkındaKanunun 1. maddesi ile, İstanbul Büyükşehir Belediyesininsu ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekenher türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir eldenişletmek üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesinebağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzelkişiliğini haiz bir kuruluş olarak İstanbul Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğükurulmuştur.
2560sayılı Kanunun "Görev ve Yetkiler" kenarbaşlıklı 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev veyetkileri şunlardır: ...b) Kullanılmış sular ileyağış sularının toplanması, yerleşimyerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız birbiçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya busulardan yeniden yararlanılması için abonelerdenbaşlanarak bu suların toplanacakları veyabırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisinetüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde buprojelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanlarıdevralıp işletmek ve bunların bakım veonarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemeleregirişmek ... d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanıiçindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bukonulardaki yetkileri kullanmak..." hükmüne; 13. maddesinde,"İSKİ'nin gelirleri aşağıdaki kaynaklardansağlanır: a) Su satışı ve kullanılmışsuların uzaklaştırılmasına karşılık,tarifesine göre abonelerden alınacak ücretler, b) BelediyeGelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerindenyararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılmapayları..." hükmüne; 23. maddesinde, "Su satışı,kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış sularınuzaklaştırılması, septik çukurlarınboşaltılması giderleri için ayrı tarifeleryapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletmegiderleri ile amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen)yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esasalınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar biryönetmelik ile belirlenir." hükmüne yer verilmiştir. Kanununek 5. maddesinde ise, "Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerindede uygulanır." hükmüne yer verilmek suretiyle, sözkonusu Kanun hükümlerinin tüm büyükşehirbelediyelerinde geçerli olacağı vurgulanmıştır.
Öte yandan;atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraftesislerinin kurulması, bakımı, onarımı,işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgiliolarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri, büyükşehir belediyeleri vebelediyeler tarafından belirlenmesi, ayarlanması ve uygulanmasıyoluyla çevresel altyapı hizmetlerininsürdürülebilirliğini sağlamak amacıylahazırlanan ve Resmi Gazete'nin 27/10/2010 tarihli ve 27742sayısında yayınlanarak yürürlüğe girenAtıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf TesisleriTarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkinYönetmeliğin 4/1.a maddesinde, Yönetmeliğinuygulanmasında abone kavramının "su ve atıksu vekatı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacakgerçek veya tüzel kişiyi" ifade ettiği;"Abonelik" kenar başlıklı 10. maddesinde ise"atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekleyükümlü olduğu tüm gerçek ve tüzelkişilerin abone olmasının zorunlu olduğu" hükmebağlanmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, davacının, yukarıda bilgileri verilen yerde yeralan taşınmazda bulunan su aboneliğiyle ilgili olarak su vekanalizasyon tesisleri harcamalarına katılım payıalınmasına ilişkin 09/08/2022 tarihli tahakkuk işlemininiptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;dosya kapsamında, söz konusu taşınmaz ile ilgili olarak 204767numaralı su aboneliğinin de bulunduğuanlaşılmıştır.
Somut olay vemevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde, davalıVASKİ Genel Müdürlüğü tarafından davacıadına su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payıtahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin, gerek su ve kanalizasyonhizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmiş olan VASKİ GenelMüdürlüğü tarafından tesis edilmişolması, gerekse de taraflar arasında bir abonelik ilişkisininbulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sözkonusu katılma payının idare ile kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeye dayanılarakalınan bir ücret olduğunun görüldüğü,anılan işlemin iptali istemiyle açılan iş budavanın çözümünün de adli yargınıngörev alanına girdiği sonucunavarılmıştır."
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddigerektiği yönünde düşünce vermiştir.Düşüncenin ilgili kısmı özetleşöyledir:
"...İhtilaf konusu payların tarh, tahakkuk ve tahsilinde 2464sayılı Kanun'un 89. ve 90. madde hükümlerininuygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre dekatılım paylarının ücrete tabi işlerdenolmadığı, belediye tarafından yapılacak bir hizmetinücret konusu yapılabilmesi için öncelikle o hizmetiçin bir harç veya katılım payı belirlenmemişolması ve hizmetten yararlanacak kişi veya kişilerin bizzatbelediyeden hizmet yapılmasını talep etmiş olmalarıgerektiği, 98. maddesinde düzenlenen usul hükümlerinegöre aksine hüküm bulunmayan hallerde, 2464 sayılıKanun'a göre alınacak vergi, harç ve katılma paylarıhakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun vebunların ek ve tadilleri hükümlerinin uygulanacağı,buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek niteliği, gerekse tarh, tahakkuk ve tahsilusulleri nazara alındığında, 2464 sayılı Kanunhükümlerine dayalı olarak bir defaya mahsus olarak alınanvergi benzeri malî yükümlülüklerden olduğuanlaşılmaktadır.
Davacıtarafından inşa edilecek konut nedeniyle davalı VASKİ'ye suve kanalizasyon hatlarının şehir şebekesinebağlanması ve abonelik hizmetleri nedeniyle yapılan başvurusonucu abonelik işlemleri yapılarak abone numarasıverildiği anlaşılmakta ise de, davacı ile davalıarasında davaya konu edilen su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım payı tahakkukuna ilişkin işlembakımından bir abonelik ilişkisinin mevcutolmadığı, başka bir anlatımla aboneliksözleşmesi hükümlerinin yorum ve uygulaması konusundataraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, 'vergi benzerimalî yükümlülük' olduğu konusunda tereddütbulunmayan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payıalınıp alınmayacağının ihtilafınözünü oluşturduğu anlaşılmakta olup bupayların gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylarhakkında 213 sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464sayılı Kanun'un 98. maddesi hükmü birlikte dikkatealındığında, katılım paylarınıntahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca idari yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca,yapılan başvurunun reddi gerektiği düşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun "Kanalizasyonharcamalarına katılma payı" başlıklı 87.maddesi şöyledir:
"Belediyelerceve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdakişekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardanfaydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yenikanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcuttesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve dahafazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyonabağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyongiderleri nazara alınır."
9. Bu Kanun'un "Su tesisleri harcamalarına katılmapayı" başlıklı 88. maddesi şöyledir:
"Belediyelerceveya belediyelere bağlı müesseselerce beldedeaşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılmasıhalinde, dağıtımın yapıldığı sahadahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yeniiçmesuyu şebeke tesisleri yapılması,
b) Mevcutşebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı.
Birden fazla yolkenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında,bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindekiuzunlukları esas alınır."
10. Kanun'un "Payların tahakkuk şekli"başlıklı 90. maddesi şöyledir:
“YolHarcamalarına Katılma Payı, bu hizmetinyapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İleKanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmettenfaydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleriarasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma paylarıtoplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleritoplamına oranlanarak dağıtılması suretiylehesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerlerihakkında harcamalara katılma payı tahakkukuyapılmaz.”
11. Kanun'un "Tahsil şekli"başlıklı 93. maddesi şöyledir:
"Harcamalarakatılma payları belediyelerce veya bunlara bağlımüesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğedildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda vedört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden itibarenbir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılıödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve bunagöre taksit sürelerini tespit etmeye Cumhurbaşkanıyetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkinin kullanılmasıhalinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler,belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleriuyarınca alınan tecil faizi oranını aşmamak üzerefaiz alabilirler.
Satış,hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihekadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalarakatılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgilitapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe vetrampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamaküzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikalişlemi yapılmaz."
12. Aynı Kanun'un "Yönetmelikle tespit olunacakhususlar" başlıklı 94. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul veesaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınıngörüşü alınarak Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca düzenlenecek bir yönetmeliktebelirtilir."
13. Kanun'un "Ücrete tabi işler" başlıklı97. maddesi şöyledir:
"Belediyelerbu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan veilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hertürlü hizmetiçin belediye meclislerince düzenlenecektarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekelolarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir."
14. Kanun'un "Usul hükümleri"başlıklı 98. maddesi şöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacakvergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanır."
15. 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine görehazırlanan 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun HarcamalaraKatılma Payları ile İlgili HükümlerininUygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"BuYönetmeliğin amacı 26/5/1981 gün ve 2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanununun üçüncü kısmındayer alan yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılmapaylarının uygulanmasına ilişkin esaslarıdüzenlemektir."
16. Bu Yönetmeliğin "Yol HarcamalarınaKatılma Payının Hesaplanması" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya isteküzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddedebelirlenen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır.Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ileyapılmış olursa olsun, Çevre ve ŞehircilikBakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin o yıllariçin tespit ederek yayınlandığıbirim fiyatlar verayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeli geçemez.
Yollarınkaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazlagenişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup,payınhesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.
Böylecehesaplanan gider tutarından özel Devlet yardımlarıkarşılıksız fon tahsisleri, bu iş içinyapılan bağış ve yardımlar ile kamulaştırmabedelleri düşüldükten sonra kalan miktarıntamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefler adınaBelediye Encümeninin kararını müteakip tahakkuk ettirilir.
17. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanankatılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerinsahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ilebulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuliçin asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayıdüşen pay tam, diğer yollardan dolayı düşenpaylar ise yarım olarak tahakkuk ettirilir."
18. Aynı Yönetmeliğin "KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı" başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"Belediyeveya bağlı kuruluşlarınca, belediyesınırları ve mücavir alanlar içerisinde,
a) Yenikanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcuttesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesihallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden KanalizasyonHarcamalarına katılma payı alınır. İki veya dahafazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyonabağlanmış iseler, payın hesabından o yola aitkanalizasyon giderleri nazara alınır."
19. Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı9. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
20. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı 5 inci ve 6 ncı maddeleregöre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgiligayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ilebulunur."
21. Yönetmeliğin "Payın TahakkukZamanı" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7 ncimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir."
22. Bu Yönetmeliğin "Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı Mahiyeti" başlıklı 12. maddesişöyledir:
"Belediyeveya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırlarıve mücavir alanları içerisinde,
a) Yeniiçme suyu şebeke tesisleri yapılması,
b) Mevcutşebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı hallerinde,dağıtımın yapıldığı saha dahilindekigayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına KatılmaPayı alınır."
23. Bu Yönetmeliğin "PayınHesaplanması" başlıklı 13. maddesişöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
24. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı bu Yönetmeliğin5 inci ve 6 ncımaddelerine göre hesaplanan katılma payı tutarının,dağıtımın yapıldığı saha dahilindekigayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ilebulunur."
25. Aynı Yönetmeliğin "Ortakhükümler" üst başlıklıÜçüncü Bölümün "İtiraz"başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Payları ile ilgili itirazlar 213 sayılı VergiUsulü Kanunu hükümlerine göreçözümlenir."
26. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı6. maddesi şöyledir:
"Vergimahkemeleri:
a) Genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindekikonularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğerkanunlarla verilen işleri, çözümler."
B. Yargı Kararları
27. Danıştay Sekizinci Dairenin 17/03/2021 tarih veE.2016/11190, K.2021/1644 sayılı kararı ile özetle; "BelediyeGelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyon harcamalarınakatılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılıKanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzeri mali yükümolan söz konusu katılma payına ilişkin davalar da VergiMahkemesinin görev alanına girmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerinincelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilen alacağınkanalizasyon harcamalarına katılma payı olduğuaçık olup, söz konusu payın tahsiline ilişkinuyuşmazlığın da Vergi Mahkemesince incelenmesigerektiği açıktır." gerekçesiyle,görevsizlik kararı veren idare mahkemesi kararınınbozulmasına karar vermiştir.
28. Danıştay Dokuzuncu Dairenin 15/02/2022 tarih veE.2019/7191, K.2022/380 sayılı kararı ile özetle; "Belediyecealınacak bedelin harcamalara katılma payı olarak vergi benzerimali bir yüküm olabilmesi için, kamu hizmetikarşılığı olarak ve kamu gücünedayanılarak, tek taraflı iradeyle salınıpalınmalarının yanı sıra, yasa ile düzenlenmesigerekmektedir. Yukarıda anılan Belediye Gelirleri Kanunuhükümlerine göre, harcamalara katılma payındanbahsedebilmek için “Kanalizasyon Harcamalarına KatılmaPayı”nda, (a) yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b)mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslahedilmesi; “Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı”için ise, (a) yeni bir içmesuyu şebeke tesisi yapılması,(b) mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı gerekmektedir.Görüleceği üzere söz konusu paylar, kanunla veanılan hizmetler karşılığı olarakbelirlenmiştir. Kanun, bununla da yetinmeyip payların hesaplanmaşekliyle birlikte, tahakkuk ve tahsil şekillerini deaçıkça belirtmiş, çeşitli usûl veesasları da İçişleri Bakanlığıncaçıkarılan bir Yönetmelikle belirlemiştir." gerekçesiyle,2464 sayılı Kanun'un açıkçaöngördüğü şekliyle bir kanalizasyon veyaiçmesuyu şebeke tesisi yapılması, yahut varolan butesislerin tevsi ve ıslahı durumu bulunması hallerinde BelediyeGelirleri Kanunu'nda belirtilen türden bir yatırım ve harcamabulunduğu değerlendirmesine gidilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
29. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca 10. maddede öngörülenbiçimde, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
30. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI'nın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
31. Dava,Van ili, Erciş ilçesi, .... Mahallesi, ... ada ve.... sayılı parselde kayıtlı taşınmazüzerinde, İpekyolu Belediyesinden alınmış olanyapı ruhsatı ile inşaat faaliyetinde bulunan davacışirket adına tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım paylarının" iptali istemiyleaçılmıştır.
32. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre,payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılıKanun'un 89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı,payların tahsilinde aynı Kanun'un 90. maddesininuygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre dekatılım paylarının "tarifeler" kapsamındakiücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açıkşekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesindedüzenlenen usul hükümlerine göre de "bu Kanun'daaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna görealınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanacağının" hükümaltına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesigereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerinegöre de, katılım paylarının hesaplanmasınınve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı, dolayısıylaücrete tabi işlerden olmadığı ve 25. maddesinde "HarcamalaraKatılma Payları ile ilgili itirazların 213 sayılıVergi Usulü Kanunu hükümlerine göreçözümleneceğinin" düzenlendiği, bunagöre su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerinebakıldığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88. maddelerinedayalı olarak alınan vergi benzeri mali yükümlerdenolduğu anlaşılmaktadır.
33. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikteirdelendiğinde; davacı ile davalı arasında dava konusutahakkuk işlemi bakımından bir abonelik ilişkisininbulunmadığı, harcamalara katılım paylarınınabonelik ilişkisinden ve sözleşmesinden bağımsızolduğu, bir başka ifadeyle, taraflar arasında abonelikilişkisi tesis edilsin ya da edilmesin, harcamalara katılımpaylarının "şebeke suyu ücreti" veya"katı atık ücreti" gibi ücrete tabiişlerden olmadığı anlaşılmakla, aboneliksözleşmesi çerçevesinde alınmayan ve belediyelerin"vergi benzeri mali yükümler" kapsamındakigelirlere ilişkin olan su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım paylarının gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gereksebu paylar hakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılıKanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464sayılı Kanun'un 98. maddesi âmir hükmü ve ilgiliitirazların 213 sayılı Kanun hükümlerine göreçözümleneceğine ilişkin Yönetmelikdüzenlemesi birlikte dikkate alındığında,katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca idari yargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınbaşvurusunun reddi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, ÜyeDoğan AĞIRMAN ve Üye Eyüp SARICALAR'ın KARŞIOYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Davacı tarafından açılan iş bu davada, davakonusu katılma payının özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğuanlaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığın taraflarınabaktığımızda bir davacının gerçekkişi, davalının ise özel hukuk hükümlerinegöre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğukonusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkaçısından davalının vasfı daha önemliolup, davalı özel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzelkişisidir.
Davalılardan VASKİ Genel Müdürlüğü,bir kamu kurumudur ve Van Büyükşehir Belediyesi’nebağlıdır. Davalı kamu kurumu olup kamu hizmetiniteliğindeki çalışmalarını özel hukukkuralları altında yapmaktadır. TTK’nın 16. maddesinde,kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukukhükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekildeişletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzelkişileri tarafından kurulan teşekkül ve müesseselerindahi tacir sayılacakları belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında,davalılardan VASKİ'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmetiyaptığı; ancak, çalışmalarınınözel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacirsıfatını taşıdığı benimsenmelidir.Bununla birlikte, abonelik sözleşmesinden kaynaklananuyuşmazlığın da, adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekir.
İdari yargı yerlerinde açılacak davalardahusumetin kimlere yöneltileceğini düzenleyen 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesigereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareyekarşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerindedava açılamaz. Davacı, davalı özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişi olan diğer davalılarınhaksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ilerisürüp istekte bulunduğuna göre bu davalılaraçısından da davanın görüm veçözüm yeri idari yargı yeri olmayıp adli yargıyeridir(Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
Tüm bu hususlar dikkate alındığında, davayakonu uyuşmazlığın adli yargının görev alanınagirdiği düşüncemizle sayın çoğunluğunaksi yöndeki görüşüne katılmamaktayız.
Üye Üye Üye
Nilgün Doğan Eyüp
TAŞ AĞIRMAN SARICALAR