T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/171
KARAR NO : 2023/347
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Davacının taşınmazıyla ilgili olaraksu ve kanalizasyon harcamalarına katılım payı adı altında tahakkuk ve tahsil edilen tutarın iptali istemiyle açılan davanın, tahakkuk ve tahsile konu katılım paylarının "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler" kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. Y
Vekili : Av. E. D
Davalı : Van Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü (VASKİ)
Vekili : Av. Ö. Z. E
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilininVan ili, Ercişilçesi,.... Mahallesinde bulunan.... ada ve .... sayılıparselde kayıtlı taşınmaz üzerinde, ErcişBelediyesinden almış olduğu yapı ruhsatı ileinşaat faaliyetinde bulunduğunu, inşa edilecek konutlarınsu ve kanalizasyon tesisatı işlerinin müvekkili tarafındanyapılacağını, bu konutların su ve kanalizasyonhatlarının şehir şebekesine bağlanmasıiçin davalının, inşaat başlamadan katılımpaylarını peşin ödeme koşulu getirdiğini, bu paraödenmeden müvekkilinin ruhsat talebinin alınmadığını,müvekkiline maktu dilekçe doldurtularak katılımpaylarının hesaplanması için talepyaptırıldığını, müvekkilininmağdurolmamak adına tahakkuk eden parayı ödediğini,"su vekanalizasyon harcamalarına katılım payı"ödemeleri ile gerçekleştirilen bağlantıişlemlerine yönelik olarakdavalı idare, Genel Kurul Kararıile 2560 sayılı İSKİ Kanunu ile 2464 sayılı BelediyeGelirleri Kanunu'nun 87, 88 ve 89. maddelerini gerekçe göstererek,su ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarıiçin para ödenmesini talep ettiğini; somut olaydamüvekkilinin inşa ettiği konutların kanalizasyon ve sutesisatlarının şehir şebekesine bağlanmışolduğunu,davalı idare tarafından yeni kanalizasyon veiçmesuyu şebeke tesisi yapılmadığı gibi mevcutkanalizasyon ve su tesislerine yönelik herhangi bir tevsii ve ıslahişlemi de yapılmadığını ifade ederek;VanBüyükşehir Belediyesi, Van Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğünün 12/10/2022 tarihli tahakkukfişi ile müvekkiline uygulanan işlemin “su vekanalizasyon harcamalarına katılım payı”kısmının iptaliistemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğucevap dilekçesi ile, harcamalara katılım payıalacaklarının idare ile aboneler arasında bir abonmanlıksözleşmesine dayandığını, ilişkilerinabonmanlık sözleşmesi üzerindenyürütüldüğünü,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöreadli yargıda çözümlenmesi gerektiğindenbahisle, yargı yolu bakımından görev itirazındabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Van Vergi Mahkemesi 19/12/2022 tarih ve E.2022/2176sayılı görevlilik kararı ile, "2464sayılı Kanun'un 98. maddesinde vergi, harç ve katılmapayları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanun hükümlerinin uygulanacağının açıkçahükme bağlanmış ve katılma paylarınınkanunla konularak, yükümlüsü, miktarı, tarhı,tahakkuku, tahsili, uygulanacak yaptırımlar vezamanaşımı gibi hususların yasayla düzenlenmişolması karşısında vergi benzeri maliyükümlülük olan ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda saymayoluyla ifade edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarınailişkin uyuşmazlıkların görüm veçözüm yerinin Vergi Mahkemeleri olduğu ..." gerekçesiyle,davalının görev itirazını reddetmiştir.
4. Davalı vekilinin olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması istemiyleyaptığıbaşvuruüzerine, dilekçedava dosyasıile birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "Somutolay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde, davalıVASKİ Genel Müdürlüğü tarafından davacıadına su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payıtahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin; gerek su ve kanalizasyonhizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmiş olan VASKİ GenelMüdürlüğü tarafından tesis edilmişolması, gerekse de taraflar arasında bir abonelik ilişkisininbulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sözkonusu katılma payının, idareyle kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğunungörüldüğü; anılan işlemin iptali istemiyleaçılan işbu davanın çözümününde adli yargının görev alanına girdiği ..."görüşüyle, 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesiuyarınca olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına karar vererek dosyayıUyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle yapılanbaşvurunun reddi gerektiği yönünde yazılıdüşüncevermiştir. Düşüncenin ilgili kısmı özetleşöyledir:
"İhtilafkonusu payların tarh, tahakkuk ve tahsilinde, (davalı idareninsavunmasında da belirttiği üzere) 2464 sayılı Kanun'un89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı, aynıKanun'un; 97. maddesine göre de katılım paylarınınücrete tâbi işlerden olmadığı, belediyetarafından yapılacak bir hizmetin ücret konusuyapılabilmesi için öncelikle o hizmet için birharç veya katılım payı belirlenmemiş olması vehizmetten yararlanacak kişi veya kişilerin bizzat belediyedenhizmetin yapılmasını talep etmiş olmalarıgerektiği, 98. maddesinde düzenlenen usûl hükümlerinegöre aksine hüküm bulunmayan hallerde, 2464 sayılıKanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma paylarıhakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümlerinin uygulanacağı, buna göresu ve kanalizasyon harcamalarına katılım paylarınıngerek niteliği, gerekse tarh, tahakkuk ve tahsil usûlleri nazaraalındığında, 2464 sayılı Kanunhükümlerine dayalı olarak bir defaya mahsus olarak alınanvergi benzeri mâlî yükümlülüklerden olduğuanlaşılmaktadır.
Davacıtarafından inşa edilecek konut nedeniyle davalı idareye(VASKİ) su ve kanalizasyon hatlarının şehir şebekesinebağlanması ve abonelik hizmetleri nedeniyle yapılan başvurusonucu abonelik işlemleri yapılarak abone numarasıverildiği anlaşılmakta ise de, davacı ile davalıarasında davaya konu edilen su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım payı tahakkukuna ilişkin işlembakımından bir abonelik ilişkisinin mevcutolmadığı, başka bir anlatımla aboneliksözleşmesi hükümlerinin yorum ve uygulaması konusundataraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, "vergi benzerimâlî yükümlülük" olduğu konusunda tereddütbulunmayan su ve kanalizasyon harcamalarına katılım payıalınıp alınamayacağının ihtilafınözünü oluşturduğu anlaşılmakta olup bupayların gerek tahakkuk ve tahsil usûlleri, gerekse bu paylarhakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464sayılı Kanun’un 98. maddesi hükmü birlikte dikkatealındığında, katılım paylarınıntahakkukunun iptali istemiyle açılan davanın görümve çözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca İdarî yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun "Kanalizasyonharcamalarına katılma payı" başlıklı 87.maddesi şöyledir:
"Belediyelerceve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdakişekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardanfaydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yeni kanalizasyon tesisiyapılması,
b) Mevcut tesislerin sıhhi vefenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve dahafazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyonabağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyongiderleri nazara alınır."
9. Bu Kanun'un "Su tesisleri harcamalarına katılmapayı" başlıklı 88. maddesi şöyledir:
"Belediyelerceveya belediyelere bağlı müesseselerce beldedeaşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılmasıhalinde, dağıtımın yapıldığı sahadahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yeni içmesuyu şebeketesisleri yapılması,
b) Mevcut şebeke tesislerinintevsii ve ıslahı.
Birden fazla yolkenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında,bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindekiuzunlukları esas alınır."
10. Aynı Kanun'un "Payların tahakkuk şekli"başlıklı 90. maddesi şöyledir:
“YolHarcamalarına Katılma Payı, bu hizmetinyapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İleKanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmettenfaydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleriarasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma paylarıtoplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleritoplamına oranlanarak dağıtılması suretiylehesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerlerihakkında harcamalara katılma payı tahakkukuyapılmaz.”
11. Aynı Kanun'un "Tahsil şekli"başlıklı 93. maddesi şöyledir:
"Harcamalarakatılma payları belediyelerce veya bunlara bağlımüesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğedildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda vedört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihindenitibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıdayazılı ödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifiüzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadaruzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeyeCumhurbaşkanı yetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkininkullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleriiçin belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizioranını aşmamak üzere faiz alabilirler.
Satış,hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihekadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalarakatılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgilitapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe vetrampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamaküzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikalişlemi yapılmaz."
12. Aynı Kanun'un "Yönetmelikle tespit olunacakhususlar" başlıklı 94. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul veesaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınıngörüşü alınarak Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca düzenlenecek bir yönetmeliktebelirtilir."
13. Aynı Kanun'un "Ücrete tabi işler" başlıklı97. maddesi şöyledir:
"Belediyelerbu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan veilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hertürlü hizmetiçin belediye meclislerince düzenlenecektarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekelolarak verilmiş işler kendi özel hükümlerinetabidir."
14. Aynı Kanun'un "Usul hükümleri"başlıklı 98. maddesi şöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacakvergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanır."
15. 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine görehazırlanan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun HarcamalaraKatılma Payları ile İlgili HükümlerininUygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"BuYönetmeliğin amacı 26/5/1981 gün ve 2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanununun üçüncü kısmındayer alan yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılmapaylarının uygulanmasına ilişkin esaslarıdüzenlemektir."
16. Bu Yönetmeliğin "Yol HarcamalarınaKatılma Payının Hesaplanması" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya isteküzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddedebelirlenen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır.Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ileyapılmış olursa olsun, Çevre ve ŞehircilikBakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin oyıllar için tespit ederek yayınlandığıbirimfiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeligeçemez.
Yollarınkaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazlagenişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup,payınhesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.
Böylecehesaplanan gider tutarından özel Devlet yardımlarıkarşılıksız fon tahsisleri, bu iş içinyapılan bağış ve yardımlar ile kamulaştırmabedelleri düşüldükten sonra kalan miktarıntamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefler adınaBelediye Encümeninin kararını müteakip tahakkukettirilir."
17. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanankatılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerinsahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ilebulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuliçin asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayı düşenpay tam, diğer yollardan dolayı düşen paylar ise yarımolarak tahakkuk ettirilir."
18. Yönetmeliğin "Kanalizasyon HarcamalarınaKatılma Payı" başlıklı 8. maddesişöyledir:
"Belediyeveya bağlı kuruluşlarınca, belediyesınırları ve mücavir alanlar içerisinde,
a) Yenikanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcuttesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesihallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerindenKanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır.İki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangiyoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payınhesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazaraalınır."
19. Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı9. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
20. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı 5 inci ve 6 ncı maddeleregöre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgiligayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ilebulunur."
21. Yönetmeliğin "Payın TahakkukZamanı" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7 ncimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir."
22. Yönetmeliğin "Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı Mahiyeti" başlıklı 12.maddesişöyledir:
"Belediyeveya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırlarıve mücavir alanları içerisinde,
a) Yeniiçme suyu şebeke tesisleri yapılması,
b) Mevcutşebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı hallerinde,dağıtımın yapıldığı saha dahilindekigayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına KatılmaPayı alınır."
23. Bu Yönetmeliğin "PayınHesaplanması" başlıklı 13. maddesişöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
24. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin5 inci ve 6ncı maddelerine göre hesaplanan katılma payıtutarının, dağıtımınyapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin vergideğerleri toplamına oranlanması ile bulunur."
25. Aynı Yönetmeliğin "Ortakhükümler" üst başlıklıÜçüncü Bölümün "İtiraz"başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Payları ile ilgili itirazlar 213 sayılı VergiUsulü Kanunu hükümlerine göreçözümlenir."
26. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı6. maddesi şöyledir:
"Vergimahkemeleri:
a) Genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindekikonularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğerkanunlarla verilen işleri, çözümler."
B. Yargı Kararları
27. Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/03/2021 tarih veE.2016/11190, K.2021/1644 sayılı kararındaözetle; "BelediyeGelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyon harcamalarınakatılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılıKanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzeri mali yükümolan söz konusu katılma payına ilişkin davalar da VergiMahkemesinin görev alanına girmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerinincelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilen alacağınkanalizasyon harcamalarına katılma payı olduğuaçık olup, söz konusu payın tahsiline ilişkin uyuşmazlığında Vergi Mahkemesince incelenmesi gerektiğiaçıktır." denilerek, görevsiz olduğunakarar verilen idare mahkemesi kararının bozulmasına kararverilmiştir.
28. Danıştay Dokuzuncu Dairesinin E.2019/7191, K.2022/380sayılı kararında; "Belediyece alınacak bedelinharcamalara katılma payı olarak vergi benzeri mali biryüküm olabilmesi için, kamu hizmetikarşılığı olarak ve kamu gücünedayanılarak, tek taraflı iradeyle salınıpalınmalarının yanı sıra, yasa ile düzenlenmesigerekmektedir. Yukarıda anılan Belediye Gelirleri Kanunuhükümlerine göre, harcamalara katılma payındanbahsedebilmek için “Kanalizasyon Harcamalarına KatılmaPayı”nda, (a) yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b)mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslahedilmesi; “Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı”için ise, (a) yeni bir içmesuyu şebeke tesisiyapılması, (b) mevcut şebeke tesislerinin tevsii veıslahı gerekmektedir. Görüleceği üzere sözkonusu paylar, kanunla ve anılan hizmetlerkarşılığı olarak belirlenmiştir. Kanun, bununlada yetinmeyip payların hesaplanma şekliyle birlikte, tahakkuk vetahsil şekillerini de açıkça belirtmiş,çeşitli usûl ve esasları da İçişleriBakanlığınca çıkarılan bir Yönetmeliklebelirlemiştir." denilmek suretiyle, 2464 sayılıKanun'un açıkça öngördüğüşekliyle bir kanalizasyon veya içmesuyu şebeke tesisiyapılması, yahut varolan bu tesislerin tevsii ve ıslahıdurumu bulunması hallerinde Belediye Gelirleri Kanunu'nda belirtilentürden bir yatırım ve harcama bulunduğudeğerlendirmesine gidilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
29. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre,davalı vekilinin anılan Kanun'un 10/2. maddesindeöngörülen yönteme uygun olarakyaptığıgörevitirazınınreddedilmesive12/1. maddedebelirtilensüreiçinde başvuruda bulunmasıüzerineYargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca 10. maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
30. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın isedavada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
31. Dava,davacının, Van ili, Erçiş ilçesi,.... Mahallesi, ..... mevki, .... ada, .... parselde kayıtlıtaşınmazla ilgili olarak su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım payı adı altında tahakkuk ve tahsil edilentutarın iptali istemiyle istemiyle açılmıştır.
32. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre,payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılı Kanun'un89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı,payların tahsilinde aynı Kanun'un 90. maddesininuygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre dekatılım paylarının "tarifeler" kapsamındakiücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açıkşekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesindedüzenlenen usul hükümlerine göre de "bu Kanun'daaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna görealınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanacağının" hükümaltına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesigereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerinegöre de, katılım paylarının hesaplanmasınınve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı,dolayısıyla ücrete tabi işlerden olmadığı ve25. maddesinde "Harcamalara Katılma Payları ile ilgiliitirazların 213 sayılı Vergi Usulü Kanunuhükümlerine göre çözümleneceğinin" düzenlendiği,buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerinebakıldığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88.maddelerine dayalı olarak alınan vergi benzeri maliyükümlerden olduğu anlaşılmaktadır.
33. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikteirdelendiğinde; davacı ile davalı arasında dava konusutahakkuk ve tahsil işlemi bakımından bir abonelikilişkisinin bulunmadığı, harcamalara katılımpaylarının abonelik ilişkisinden ve sözleşmesindenbağımsız olduğu, bir başka ifadeyle, taraflararasında abonelik ilişkisi tesis edilsin ya da edilmesin, harcamalarakatılım paylarının "şebeke suyuücreti" veya "katı atık ücreti"gibi ücrete tabi işlerden olmadığıanlaşılmakla, abonelik sözleşmesiçerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergibenzeri mali yükümler" kapsamındaki gelirlere ilişkinolan su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylarhakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464sayılı Kanun'un 98. maddesi âmir hükmü ve ilgili itirazların213 sayılı Kanun hükümlerine göreçözümleneceğine ilişkin Yönetmelikdüzenlemesi birlikte dikkate alındığında,katılım paylarının tahakkukunun ve tahsilinin iptaliistemiyle açılan davanın görüm veçözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca idari yargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınbaşvurusunun reddi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'ın KARŞI OYLARI ve OYÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Davacı tarafından açılan iş bu davada, davakonusu katılma payının özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğuanlaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığın taraflarınabaktığımızda bir davacının gerçekkişi, davalının ise özel hukuk hükümlerinegöre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğukonusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkaçısından davalının vasfı daha önemliolup, davalı özel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzelkişisidir.
Davalı VASKİ Genel Müdürlüğü, birkamu kurumudur ve Van Büyükşehir Belediyesi’nebağlıdır. Davalı kamu kurumu olup kamu hizmetiniteliğindeki çalışmalarını özel hukukkuralları altında yapmaktadır. TTK’nın 16.maddesinde, kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleridairesinde idare edilmek ve ticari şekilde işletilmek üzeredevlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzel kişileri tarafındankurulan teşekkül ve müesseselerin dahi tacirsayılacakları belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında,davalı VASKİ'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmetiyaptığı; ancak, çalışmalarınınözel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacirsıfatını taşıdığı benimsenmelidir.Bununla birlikte, abonelik sözleşmesinden kaynaklananuyuşmazlığın da, adli yargı yerinde çözümlenmesigerekir.
İdari yargı yerlerinde açılacak davalardahusumetin kimlere yöneltileceğini düzenleyen 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesigereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareyekarşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerindedava açılamaz. Davacı, davalı özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişi olan diğer davalılarınhaksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ilerisürüp istekte bulunduğuna göre bu davalılaraçısından da davanın görüm veçözüm yeri idari yargı yeri olmayıp adli yargıyeridir(Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
Tüm bu hususlar dikkate alındığında, davayakonu uyuşmazlığın adli yargının görevalanına girdiği düşüncemizle sayınçoğunluğun aksi yöndeki görüşünekatılmamaktayız.
Üye Üye Üye
Nilgün Doğan Eyüp
TAŞ AĞIRMAN SARICALAR