T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/301
KARAR NO : 2023/403
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Kandıra Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : K.O
Vekili : Av. A. T
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. K. B. T
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin Kandıra Halk EğitimMerkezinde iş akdi ile usta öğretici olarakçalışmakta iken, 05/05/2017 tarihinde iş akdininfeshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak üzere, 100 TL kıdem ve 100 TL yıllık ücretliizin alacağı olmak üzere toplam 200 TL alacağın faiziile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Kocaeli 9. İş Mahkemesi 29/11/2022 tarih ve E.2022/98,K.2022/533 sayılı kararı ile, davada idari yargımahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca usuldenreddine karar vermiş, bukarar kesinleşmiştir. Görevsizlikkararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Somutolayda davacının davalıya bağlı Kandıra HalkEğitim Merkezi Müdürlüğü iş yerinde ustaöğretici olarak 03/10/1998 yılında işe girdiği,05/05/2017 tarihine kadar aralıksız olarak görevyaptığı sabittir. Davacı ders ücreti karşılığıusta öğretici olarak Valilik onayı ile davalı Bakanlıkbünyesindeki Kandıra Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde görevlendirmiştir.Davacının Valilik onayı ile görevlendirilmesi veücretlerinin 657 sayılı Devlet Memurları kanunu'nun 89.maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararlaruyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen ücretlerüzerinden ödendiği dikkate alındığında,taraflar arasındaki iş sözleşmesibulunmadığı, aralarındaki ilişkinin statühukukuna tabi olduğu sonucuna varılmıştır. Sosyalgüvenlik yönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerininyatırılmış olmasının da davacınıniş sözleşmesi ile çalıştığıanlamına gelmeyeceği açıktır. Gerek Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 16/06/2020 tarih, 2016/19230 Esas ve 2020/6243 Kararsayılı ilamı gerekse Yargıtay 22. Hukuk Dairesininönceki uygulamasından döndüğü 09/04/2019 tarih,2016/7298 Esasve 2019/8098 Kararı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun30/11/2021 tarih 2019/9-786 Esas 2021/1518 Karar sayılı ilamındabelirtildiği üzere; statü hukuku kapsamındakiçalışmalardan kaynaklanan alacak davasınınçözüm yerinin idari yargı olduğu, bu sebeple adliyargı olarak mahkememizde açılan iş bu davadamahkememizin görevsiz olduğu anlaşılmakla yine görevkamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın heraşamasında resen dikkate alınacağından 6100sayılı yasanın 114/1.b hükmü gereğincemahkememizdeki davanın yargı yolu itibariyle caizolmadığı görülmekle davanın dava şartıyokluğundan aynı yasanın 115/2 hükmü gereğinceusulden reddine karar vermek gerekmiştir. Nitekim Yargıtay HukukGenel Kurulunun 18/02/2017 tarihli ve 2015/9-736 E.2017/25 K. Sayılıkararı ile 30/112021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K. Sayılıkararları ve Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. HD. nin 2022//1870esas 2022/1553 kararı da aynı yöndedir."
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Kocaeli 2. İdare Mahkemesi 06/03/2023 tarih ve E.2023/304sayılı kararı ile, davacının idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilentazminatların İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında davanın görüm ve çözümündeadli yargı yeriningörevli olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
13. Aynı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14. Kanun'un "Görev" başlıklı 5.maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
15. Kanun'un "Geçiş Hükümleri"başlıklı Geçici 1. maddesi şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri,bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruyapıldığı, önceki görevsizlik kararınailişkin dava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkinbilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşmedurumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bunedenle adli yargı dosyasının istenilmediği vesonuçta usule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
18. Dava, davacının Kandıra Halk Eğitim Merkezindeiş akdi ile usta öğretici olarak çalışmaktaiken, 05/05/2017 tarihinde iş akdinin feshedildiğini belirterek,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 100 TLkıdem ve 100 TL yıllık ücretli izin alacağı olmaküzere toplam 200 TL alacağının faizi ile birlikte tahsiliistemiyle açılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve diğeralacaklarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak; Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Kocaeli 9. İş Mahkemesince verilen 29/11/2022 tarihve E.2022/98, K.2022/533 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileKocaeli 9. İş Mahkemesince verilen 29/11/2022 tarih ve E.2022/98,K.2022/533 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN