T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/208
KARAR NO : 2023/345
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Ölümlü/yaralanmalı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : E.K
Vekili : Av. K.Ş
Davalı : Adli yargıda
Hasımsız
Davalı : İdariyargıda
YozgatValiliği (İl Jandarma Komutanlığı)
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, Doğankent Beldesi, Yenimahalle'de24/08/2022 tarihinde müvekkilinin sahibi olduğu ve torunu E.Kunkullandığı ... ABH .... plakalı traktör ile M.A'insevk ve idaresindeki GB 936 NL plakalı, Masserati Levante markalıaracın karıştığı trafik kazası meydanageldiğini, yerleşim yerindeki hız sınırının50 km olduğunu, ifadeler ve kamera kayıtlarına göre M.A'inhız sınırını aşarak traktöreçarptığını ve traktörün yanyattığını ancak tutanağın eksik ve hatalıinceleme sonucu düzenlendiğini ve kusurun tamamınıntraktör sürücüsüne verildiğini ifade ederek,Doğankent Jandarma Karakol Komutanlığınca düzenlenen24/08/2022 tarihli Ölümlü/Yaralanmalı Trafik KazasıTespit Tutanağının iptali ile yerinde keşif yapılarakkusur durumlarının yeniden tespit edilmesine karar verilmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Sorgun Sulh Hukuk Mahkemesi 19/09/2022 tarih ve E.2022/10D.İş,K.2022/10 sayı ile, uyuşmazlıkta Asliye HukukMahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiş, dosya talepüzerine anılan mahkemeye gönderilmiştir.
3. Sorgun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 24/11/2022 tarih ve E.2022/81D.İş,K.2022/82 sayı ile, talebin usuldenreddine, mahkemelerinin görevsizliğine, görevli ve yetkilimahkemenin Yozgat İdare Mahkemesi olduğuna karar vermiştir. Bukarar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Davacıvekilinin 13.09.2022 tarihli dilekçesi ile hem Doğankent JandarmaKomutanlığının 24/08/2022 tarihli Kaza TespitTutanağının hatalı hem de kusur oranının yenidentespit edilmesine ilişkin olduğu, kusur oranı tespitindegörevli Mahkemenin kanunda aksi bir düzenlemebulunmadıkça İdare Mahkemeleri olduğuanlaşılmakla,6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunuhükümleri kapsamında Yozgat İdare Mahkemesinin görevliolduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine dairaşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir."
4. Davacı vekilinin talebiüzerinedosya idare mahkemesine gönderilmiştir.
B. İdari Yargıda
5. Yozgat İdare Mahkemesi 26/01/2023 tarih ve E.2023/79,K.2023/113 sayı ile,2577 sayılı İdarîYargılama Usûlü Kanunu'nun 15. maddesinin 1.fıkrasının (d) bendi gereğince bu kararın tebliğtarihini izleyen günden itibaren (30) gün içinde 3. maddeyeuygun şekilde düzenlenerek yeniden dava açılmakta serbestolmak üzere dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...2577sayılı Kanunun 3 üncü ve 9 uncu maddelerindeöngörülen şekilde usulüne uygun olarak düzenlenendilekçe ile idari yargı yerinde açılmış birdava bulunduğundan söz etmenin olanaksız olduğuanlaşılmaktadır.
Bununla birlikte2577 sayılı Yasanın 2. maddesinde, idari dava türleri;iptal, tam yargı ve kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiiçin yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar olarak sayılmış olup anılan Yasamaddeleri uyarınca idari yargıda tespit davasıaçılması olanağı bulunmamaktadır.
Bu durumda, 2577sayılı Kanunun 2 nci maddesinde öngörülen idari davatürleri ve idari yargı yetkisinin sınırı da gözönünde bulundurularak aynı Kanunun yukarıda aktarılan3 üncü maddesine uygun bir biçimde MahkememizBaşkanlığına hitaben imzalı bir davadilekçesinin hazırlanması, bu dilekçede; dava konusu işlemintarih ve sayısı ile öğrenildiği tarihin belirtilmesive dava konusu işlem ile konuya ilişkin diğer belgelerin birersuretinin dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir. "
6. Davacı vekili bu kez, Doğankent Jandarma KarakolKomutanlığının 24/08/2022 tarihli kaza tespittutanağına yapmış olduklarıitirazınkabulüneve tutanağın iptaline karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
7. Yozgat İdare Mahkemesi 01/03/2023 tarih ve E.2023/176sayı ile, adli yargının görev alanına giren davadaMahkemelerinin görevli olmadığına, görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın, Sorgun 1. Asliye HukukMahkemesinin dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...maddihasarlı kaza tespit tutanağı ve tarafların kusurdurumlarını gösterir raporlar, kazaya karışan taraflararasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik görevlilerincedüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kazatespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmadığı, adliyargının görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır.
Nitekim;Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 31.10.2022 tarih ve E:2022/546, K:2022/499sayılı, 31.10.2022 tarih ve E:2022/551, K:2022/593 sayılıkararları da bu yöndedir. "
III. İLGİLİ HUKUK
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafikkazalarına el koyma ve bilirkişilik”başlığını taşıyan 83. maddesişöyledir:
“Trafikkazalarına;
a) Adliyönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
b) Kazanınoluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağıdüzenlemek üzere de trafik zabıtasınca el konulur.
Trafikzabıtasının görevli olmadığı veyabulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafikkaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir vebir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarındameydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafikkazalarında tarafların anlaşması halinde ve fiil başkabir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz veTürk Ceza Kanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.
Trafikkazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafikzabıtası veya genel zabıta; iz ve delilleri kaybolmayacakşekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktansonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolununtrafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratanyaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kaza can, mal ve trafikgüvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçişverilemiyorsa Cumhuriyet savcısının gecikeceğininanlaşılması halinde, gerekli işaretlemeleryapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durum birtutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafikzabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse,trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafikkazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlardaaranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmeliktegösterilir.”
9. “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı110. maddesi şöyledir:
“(Değişik:11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesindede açılabilir.”
10. “Suç ve ceza tutanakları” başlıklı114. maddesi şöyledir:
“ (Değişik:18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13md.)
(Değişikbirinci fıkra: 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafiksuçlarını işleyenler hakkında yetkisınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaçtrafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suçiçin ayrı ceza uygulanır.
(Değişikfıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarlailgili tutanağın bir sureti ilgili mahkemeye 7 iş günüiçinde gönderilir.
(…)
Bu maddeninuygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(…)”
11. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarakçıkarılan Karayolları TrafikYönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ElKonulması” başlıklı 154. maddesişöyledir:
“Trafik kazalarına elkonulmasında aşağıda gösterilen esas ve usulleruygulanır.
a) Trafikkazalarına;
1) Adliyönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
2) Kazanedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza TespitTutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.
Trafikzabıtasının görev alanı dışında kalanyerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespittutanağı, örneğine uygun olarak mahalli zabıtatarafından düzenlenir ve bir örneği o yerin trafikzabıtasına gönderilir.(…)”
12. Aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarınailişkin işlemler” başlıklı 156. maddesişöyledir:
“ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)
Trafikkazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerdeaşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafikkazası tespit tutanağının düzenlenmesi
1)Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazayakarışan sürücüler, varsa ölü veyayaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekligörülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir veolay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerinolay yerindeki ölüm veya yaralanma durumu işlenir.
Trafik KazasıTespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek,dosyasında saklanmak ve sayısına göre taraflara verilmeküzere yeter sayıda düzenlenir.
Trafik kazasıtespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alanbilgilerin bir veri tabanında toplanmasına ve bu bilgilerin ilgilitaraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar EmniyetGenel Müdürlüğünce belirlenir.
2) Trafikkazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncümaddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası ve genelzabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en aziki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veyahasarlı kazalarda tek görevli tarafından rapor şeklinde dedüzenlenebilir.
Ancak, TürkSilahlı Kuvvetlerine ait araçlarınkarıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcininbulundurulması mecburidir.
3) Tutanakdüzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranıbelirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafikkuralını ihlal ettiğini belirtirler.
4) Karayoluüzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olayyerindeki iz ve delillerin tespit ve değerlendirilmesi sonucunda trafikkazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazayakarışan taraf veya unsurlardan birinin, birkaçınınya da tamamının olay yerinden ayrılmış olmasıhalinde de trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
5) Öncedenmeydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmışaraçların karıştığı ve yalnız maddihasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası vegenel kollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlaraverilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasartespitleri ilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelerebaşvurmaları suretiyle yapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafikgüvenliğini etkileyen veya yolun trafiğekapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında, kazayakarışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleriişaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerininfotoğraflarını çekerek araçlarını enyakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayoluüzerinde birden fazla sayıda aracınkarıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerindegörevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.
b) Kazaistatistikleri
Kazalarınnedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesindekullanılmak üzere, trafik kazası tespit tutanaklarındakibilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğineuygun istatistik formu düzenlenir.
Düzenlenenistatistik formları, her ilde şehiriçi trafik denetlemeşube müdürlüklerinde toplanarak, il genelindedeğerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'indavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
15. Dava, Doğankent Jandarma Karakol Komutanlığıekiplerince düzenlenen 24/08/2022 tarihliÖlümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası TespitTutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
16. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları idari davatürleri arasında sayılmıştır.
17. Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargıyerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kazatespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır.
18. Bu durumda, davacı tarafından, trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Yozgat İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile, Sorgun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/11/2022 tarih ve E.2022/81D.İş,K.2022/82 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININgörevli olduğuna,
B. Yozgat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Sorgun1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/11/2022 tarih ve E.2022/81 D.İş,K.2022/82 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN