T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/258
KARAR NO : 2023/350
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Öncesi "ticari alan" olan taşınmazın"akaryakıt ve bakım istasyonu" olarak değiştirilmesine ilişkin Nazım İmar Planınıniptali istemiyle açılan davada, İdare Mahkemesince Nazım İmar Planının iptaline karar verildiğive bu kararın aleyhine olduğu nedeniyle, uğranıldığı öne sürülen maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın da İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :ÇGS Ç. G. S. ve T. A.Ş
Vekili : Av.M. G
Davalı :Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av.Ş. Ş
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, öncesi "ticari alan" olanGaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, .... Mahallesi .... ada, ....parsel sayılı taşınmazın davalı idarenin12/11/1997 tarihli Meclis Kararı ile "Akaryakıt ve Bakımİstasyonu" olarak satışına karar verildiğini,Belediye Encümeninin 06/01/1998 tarih ve 4 sayılı İhaleKomisyonu Kararı ile en yüksek teklifi veren davacı firmayasatışına karar verildiğini, taşınmazın"Akaryakıt ve Bakım İstasyonu" olarak ihaleedildiğini ve bu fonksiyon doğrultusunda teklif verildiğini,davacının bu taşınmazı "akaryakıt vebakım istasyonu" yapılmak üzere satınaldığını ancak, taşınmazın Nazımİmar Planı değişikliğinin iptali içinaçılan davada idaremahkemesince dava konusu işlemin iptalinekarar verilerek, davacının aleyhine sonuçdoğurduğunu, dolayısıyla taşınmazın imardurumunun davalı idare tarafından "ticaret alanı"olarak davacı aleyhine değiştirildiğini, serbest piyasadaimar akaryakıt alanı olan taşınmazın edeceğibedel ile imarı ticari alan olan bir taşınmazınedeceği bedel arasında çok fark bulunduğunu, davalıidarenin davacının maddi zararına sebep olduğunu, davatarihi itibarı ile dava konusu taşınmazın akaryakıtbakım durumunda elde edeceği bedel arasındaki fark hesaplanarakdavalı idareye başvurulduğunu, iş bu zararınyaklaşık 30.000.000 TL olduğunu, davacınınzararın tazmini için 10/12/2021 tarihinde davalı idareyemüracaat ettiğini; ayrıca, arabuluculukgörüşmelerinin de yapıldığını ilerisürerek davacı aleyhine oluşan zararların tazmini istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/10/2022 tarih veE.2022/124, K.2022/370 sayılı kararı ile, davalı olarakgösterilen Belediyenin bir kamu tüzel kişisi olduğunu;kural olarak, işlem ve eylemlerinin kamusal niteliktaşıdığını, dava konusu olayda idarece tesisedilen imar planına bağlı hizmet kusuru olduğunun ilerisürüldüğünü, görevin hiç veyagereği gibi yerine getirilmemesinin hizmet kusuru niteliğindeolduğunu, idarenin hizmet kusurundan ya da işlemlerinden doğanzararlardan dolayı, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun2/1-bmaddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde tamyargı davası açılması gerektiğini belirterek,davanın yargı yolu caiz olmaması nedeniyle 6100 sayılıHMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
3. Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Gaziantep 2. İdare Mahkemesi 26/01/2023 tarih ve E.2022/2479 sayılı kararı ile, idarelerce mal veya hizmetalımı veya satımı için ihaleyeçıkılması safhasında ihalenin sonuçlanıpkesinleşmesine kadar geçen aşamada tesis edilenişlemlerin idari nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu aşamadaortaya çıkan anlaşmazlıkların çözümününidari yargı yerlerine, ihalenin kesinleşmesi ve sözleşmeninakdedilmesinden sonraki aşamada idare ile sözleşmenin diğertarafı arasındaki sözleşmenin uygulanmasındandoğan uyuşmazlıkların görüm veçözümünün ise özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerlerine ait olduğunda kuşkubulunmadığını, bakılan davada dava konusutaşınmaz ihalesinin kesinleşmesi ve sözleşmeninakdedilmesinden sonraki aşamada idare ile davacı arasındaçıkan uyuşmazlıkların görüm veçözümünün ise, özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinin görevine girdiğini, benzer biruyuşmazlığa ilişkin olarak, Uyuşmazlık Mahkemesinin18/10/2021 tarih ve E.2021/544, K.2021/552 sayılı kararınında bu yönde olduğunu belirterek, Mahkemelerinin bu davaya bakmaklagörevli olmadığını, adli yargı yeriningörevli olduğu kanısına varıldığındanve önceden adli yargı yerince verilmiş kesinleşmişgörevsizlik kararı olması nedeniyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı merciininbelirlenmesi için dava dosyasının UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, işin incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilmesine değin ertelenmesine, işbu davadosyası ile Gaziantep 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2022/124sayılı dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasışöyledir:
"İdare,kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
6 . 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
"1.(Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:
a)(İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c)(Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdariyargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunundenetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelikdenetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekilve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarieylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
7. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "MekansalPlanlama Kademeleri" başlıklı 6. maddesişöyledir.
"Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçlarıaçısından Mekânsal Strateji Planlarına uygunolarak; “Çevre Düzeni Planları” ve“İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmarplanları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarakhazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarakhazırlanır.
Mekânsalstrateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölgeplanları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer stratejibelgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır.
Büyükşehirlerde1/25.000 ölçekli nazım imar planınınyapılmış olması, gerekli görülen bölgelerde1/5.000 ölçekli nazım imar planlarınınyapılmasına engel teşkil etmez."
8. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal PlanlarYapım Yönetmeliğinin "Amaç"başlıklı 1. maddesi şöyledir.
"BuYönetmeliğin amacı; fiziki, doğal, tarihi vekültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma vekullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehirdüzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek,yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve güvenliçevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanımve yapılaşma kararları getiren mekânsal planlarınyapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarıbelirlemektir."
9. "Revizyon ve değişiklikler"başlıklı 20. maddesi şöyledir.
"(1)Çevre düzeni planının ihtiyaca cevap vermediğihallerde veya planın vizyonu, amacı, hedefleri, stratejileri, ilke vepolitikaları açısından plan ana kararlarını,sürekliliğini, bütünlüğünü etkilemesihalinde çevre düzeni planı bütününde revizyonyapılır. Çevre düzeni planı revizyonu;
a) Nüfusunyerleşim ihtiyaçlarının karşılanamaması,
b) Planıntemel strateji ve politikalarını değiştirecek bölgeselölçekli yatırımların ortayaçıkması,
c) Yeni verilerebağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek vebölgesel etkiye yol açabilecek arazi kullanım taleplerininoluşması,
ç) Yenigelişmeler ve bölgesel dinamiklerde değişiklik olması,
durumundayapılır.
(2) Çevredüzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini,bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plandeğişikliği yapılabilir. Çevre düzeniplanı değişikliklerinde;
a) Kamuyatırımlarına,
b)Çevrenin korunmasına,
c) Çevrekirliliğinin önlenmesine,
ç)Planın uygulanmasında karşılaşılangüçlükler ve maddi hataların giderilmesine,
d)Değişen verilere bağlı olarak planıngüncellenmesine, dair yeterli, geçerli ve gerekçeleriaçık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporuiçeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke,strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasalçerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır."
10. 03/072017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Planlı Alanlar İmarYönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı4. maddesi şöyledir.
" ...
ççç)Merkezi iş alanı: İmar planlarında yönetim, turizm,sosyal, kültürel ve ticari amaçlı yapılar ile sosyalaltyapı alanları için ayrılmış bölgeyi
...
ifade eder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12. Raportör- Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL'ın davada idari yargının göreliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
13. Dava, Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, ... Mahallesi,... ada, ... sayılı parseli 2886 sayılı Devlet İhaleKanunu'nun 35/1-c maddesi uyarınca açık teklif usulü ilesatın alan davacı tarafından; satış ihalesindetaşınmazın imar fonksiyonunun kusurlu olarak yanlışbelirtildiği ve bu fonksiyonla satışıyapıldığından bahisle davacınınuğramış olduğu zararları davaaçılış tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ilebirlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
14. Dava dosyasının incelenmesinden; mülkiyetidavalı idareye ait olan ve Gaziantep Büyükşehir BelediyeMeclisinin 17/12/1990 tarih ve 11/1 sayılı kararıyla kabuledilen 1/5000 ölçekli nazım imar planına göremerkezi iş alanına denk düşen ancak 22/07/1994 tarih ve4/38 sayılı Meclis Kararı ile kabul edilen 1/1000ölçekli plana göre ise, akaryakıt bakım istasyonuolarak planlanan Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, .... pafta, ....ada, ... nolu parselde kayıtlı taşınmazın, davalıidare yanında müdahil olan Çetinkaya Gaziantep H. İ. San.Tic. A.Ş.'ye satıldığı, şirket tarafından29/06/2012 tarihinde davalı idareye müracaat edilerek, dava konusu taşınmazın1/5000 ölçekli nazım imar planına akaryakıt vebakım istasyonu olarak işlenmesi talebinde bulunmasıüzerine 1/5000 ölçekli nazım imarplanıdeğişikliği yapılarak, dava konusutaşınmazın akaryakıt ve bakım istasyonu olarakdüzenlenmesi üzerine, bu işleme yönelik olarak Gaziantep 2.İdare Mahkemesinin E.2013/369 sayılı dosyasında GaziantepAkaryakıtçılar Derneği adına M.K tarafındaniptal davası açıldığı ve Mahkemenin 06/03/2014tarihli ve K.2014/188 sayılı kararıyla dava konusu işleminiptaline karar verildiği; bu kararın davalı GaziantepBüyükşehir Belediye Başkanlığını vekilincetemyiz edildiği ve Danıştay 6. Dairenin 08/03/2017 tarih veE.2014/5578, K.2017/1520 sayılı kararıylaonandığı, kararın düzeltilmesi isteminin de aynıDairenin 25/01/2021 tarih ve E.2017/4559, K.2021/394 sayılıkararı ile reddedilerek kesinleştiği anlaşılmıştır.
15. Davacının talebinin, açık teklif usulüile satın aldığı taşınmazın nazım imarplanı değişikliğinin kabulüne ilişkinkararın İdare Mahkemesi kararı ile iptal edilmesi üzerineoluştuğu öne sürülen maddi zararın tazminiisteminden ibaret olduğu açıktır.
16. Somut olay ve mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde; tazminat isteminin 3194 sayılı Kanunuygulanmasından kaynaklandığı, ayrıca nazım imarplanı değişikliğinin kabulüne ilişkinBüyükşehir Belediye Meclis kararının iptali istemiyleaçılan davanın idari yargı yerindebakıldığı anlaşılmakla, idari dava türüolan ve kurumun hatalı işleminden kaynaklı olarakaçılan sorumluluk davasının görüm veçözümünün de idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
17. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin26/01/2023 tarih ve E.2022/2479 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin 26/01/2023 tarih ve E.2022/2479sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN