T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/307
KARAR NO : 2023/363
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesinde öngörülen koşulları taşımayanBAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk
KA R A R
Davacı : M.B
Davalı : AntalyaVergi Dairesi Başkanlığı
Vekili : Av. M.K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Antalya Valiliği İl EmniyetMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,davacıyaaitplakalı motosikleti, sürücü belgesi olmadanve alkollü olarak kullandığından bahisle, Finlandiyauyruklu J.P.Kdına 01/01/2022 tarih ve IZ-462410 seri-sırasayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağıdüzenlenerek, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 36. maddesinin üçüncüfıkrasının (a) bendi ve48. maddesinin beşincifıkrası uyarınca 5.497 TL idari para cezası verilmiş,davacı hakkında Yabancı Plakalı Araçlara VerilenTrafik İdari Para Cezalarının Tahsiline İlişkinYönetmeliğin 5. maddesinin dördüncü fıkrasıuygulanmıştır.
2. Davacı, e- devlet sorgulama üzerindenyaptığı araştırma sonucu öğrendiği veadına düzenlendiğini belirttiği idari paracezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Antalya 2. Sulh Ceza Hâkimliği 11/11/2022 tarih veD.İş. 2022/4423 sayılı kararı ile,Yargıtay19. Ceza Dairesinin 30/04/2015 tarihli bir kararına dayanarak,idari paracezasının kesinleştiğinden bahisle başvuranınvergi tahsil dairesine ya da vergi mahkemesine itiraz etmesi gerektiğinibelirterek başvurunun görev yönünden reddine kararvermiş, yapılan itiraz Antalya 3. Sulh Ceza Hakimliğinin22/11/2022 tarih ve D.İş. 2022/4764 sayılı kararı ilekesin olarak reddedilmiştir.
4. Davacı, bu kez adına tahakkuk ettirilen idari paracezasının dayanağı olan kanun maddesinin Anayasa Mahkemesitarafından iptal edildiğini ileri sürerek paracezasının iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Antalya 2. Vergi Mahkemesi 30/12/2022 tarih ve E.2022/1120,K.2022/1171 sayılı kararı ile "dava konusu trafik paracezası niteliği itibariyle vergi, resim ve harçlar ile benzerimali yükümlülükler ve bunların zam ve cezalarınailişkin olmadığından, davanın 2576 sayılıKanun'un 5. maddesi uyarınca İdare Mahkemesinceçözümlenmesi gerekmektedir" gerekçesiyle 2577sayılı Kanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görevyönünden reddine, dosyanın davayıçözümlemekle görevli ve yetkili Antalya İdareMahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesine kararvermiştir.
6. Antalya 3. İdare Mahkemesi 04/04/2023 tarih ve E.2023/92sayılı ara kararı ile 2247 sayılı Kanun’un 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulacağı belirtilerek Antalya 2. Sulh CezaHakimliğinden 2022/4423 D.İş sayılı dosyanıngönderilmesinin istenmesine karar vermiş, adli yargı yerinceilgili dava dosyasının gönderilmesine karşın, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca gerekçeli bir kararile görevli yargı merciinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulması gerekirken 26/04/2023tarihli ve E.2023/92 sayılı üst yazıyla, adli ve idariyargı dosyalarının "2247 sayılıKanun’un14. maddesi uyarınca karar verilmek üzere"gönderildiği belirtilerek gerekçeli bir kararolmaksızın Mahkememize başvuru yapılmıştır.
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
7. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun’un "Yargımercilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı19. maddesi şöyledir:
"Adli veidari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir."
8. Aynı Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı27. maddesi şöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresiiçinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
9. Anayasa'nın "D. Duruşmaların açıkve kararların gerekçeli olması" başlıklı141.maddesinin3. fıkrası hükmü şöyledir:
"Bütünmahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarakyazılır."
10. 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun "Kararlarda bulunacak hususlar"başlıklı24.maddesinin (e) bendişöyledir:
"Kararlarda:
...
e) Kararındayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi vehüküm:tazminat davalarında hükmedilen tazminatınmiktarı,
...
Belirtilir..."
B. Yargı Kararları
11. Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/10/2021 tarih veE.2019/1164, K.2021/4647 sayılı kararının ilgilikısımları şöyledir:
"Öteyandan, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında dadeğinildiği üzere; Anayasa'nın 36. maddesinin 1.fıkrasında herkesin adil yargılanma hakkına sahipolduğu belirtilmiş ancak bu maddede gerekçeli kararhakkından açıkça söz edilmemiştir.Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinineklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğuuluslararası sözleşmelerle de güvence altınaalınan adil yargılama hakkının madde metnine dâhiledildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin 1. fıkrasındakihakkaniyete uygun yargılanma hakkının kapsamınagerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu Avrupaİnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)'nin birçok kararındavurgulanmıştır. Dolayısıyla Anayasa’nın 36.maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkınıngerekçeli karar hakkı güvencesini dekapsadığının kabul edilmesi gerekir. (Anayasa Mahkemesi,Abdullah Topçu, B. No:2014/8868, 19/4/2017, p. 75)
Bu bağlamda,AİHM içtihatlarına göre, genel olarak her bir kararaçık, konuyla ilgili herkesin, mahkemenin neden belirli birkararı verdiğini anlamasına imkan verecek şekildeolmalıdır. (AİHM, Seryavin ve Diğerleri/Ukrayna, p.57-61).
Mahkemekararlarının, hüküm fıkrası ve hükmündayandığı gerekçe ile bir bütünolduğu,gerekçesiz karar verilmesinin mümkün olmadığıaçık olduğuna göre, gerekçeninhem temyizincelemesini yapacak merci açısından hem de kararıuygulayacak olan idare açısından yeterliaçıklıkta olması gerekmektedir.
Yargılamahukukunda, yargı (hüküm), uyuşmazlığıçözmekle görevli ve yetkili yargı yerinin yargılamasürecinin sonunda ulaştığı"sonuç"tur. Gerekçe, yargıcınçözümlemek durumunda olduğu uyuşmazlığauygulanması gereken soyut hukuk kuralının saptanmasında,yorumlanmasında ve tüm ayrıntılarıyla ortaya konulupnitelendirilen maddi olaya uygulanmasında izlemiş olduğuyöntemi gösteren ve bu özelliği sebebiyle,yargılamanın nesnelliği ile varılan yargınındoğruluğu konusunda davanın taraflarına güven,üst yargı yerine de denetleme olanağı verenaçıklamadır."
12. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 21/12/2021 tarih veE.2021/14691, K.2021/12738sayılı kararının ilgilikısımları şöyledir:
"Belirtmekgerekir ki; T.C. Anayasa'sının 138 ve 141/3 maddeleri gereğincebütün mahkemelerin her türlü kararlarınıngerekçeli olarak yazılması gerekir. 1086 sayılıHukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 388/1-3. maddesi ile 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c. maddesi, bir mahkemehükmünün kapsamının ne şekilde olmasıgerektiğini açıklamıştır. Bir mahkemehükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin,anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların,çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin,tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabitgörülen vakıalarla, bunlardan çıkarılansonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddütuyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesigereklidir. Bu kısım, hükmün gerekçebölümüdür. Gerekçe, hakimin (mahkemenin) tespitetmiş olduğu maddi vakıalar ile hükümfıkrası arasında bir köprü görevi yapar.Gerekçe bölümünde hükmündayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hakim,tarafların kendisine sundukları maddi vakıaların hukukiniteliğini kendiliğinden (re’sen) araştırıpbularak hükmünü dayandırdığı hukukkurallarını ve bunun nedenlerini gerekçedeaçıklar.
Hakim,gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olupolmadığını, yani kendini denetler. Üst mahkeme de, birhükmün hukuka uygun olup olmadığını ancakgerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçesayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler.Bir hüküm, ne kadar haklı olursa olsun, gerekçesiz isetarafları tatmin edemez. (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder;Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı 6100 sayılı HMK’yegöre Yeniden Yazılmış, 22 Baskı, Ankara 2011, s.472).Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmaklagösterilmiş olup, gerekçe ve hüküm birbirinesıkı sıkıya bağlıdır."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 15/05/2023tarihli toplantısında; Raportör-Hâkim SüleymanARIDURU'nun 2247 sayılı Kanun’da öngörülen koşullarıtaşımayan başvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu vedosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın başvurunun reddi gerektiğiyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
14. Mevzuat kısmında belirtildiği üzere, yargıyerlerince2247 sayılı Kanun'un19. maddesi kapsamındaUyuşmazlık Mahkemesine yapılacak başvurularda, davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı merciinin, davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilekendisininnedengörevli olmadığına ilişkin başvuru kararıile başvurusunu yapacağı, bu kararında elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinertelemesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir.
15. Dava dosyalarının incelenmesinden, adli yargıyerince verilen gerekçeli görevsizlik kararından sonra, idariyargı yerinde açılan davada, Mahkemece,gerekçeli veişin incelenmesinin ertelendiğine yönelik yeni bir kararverilmediği gibi, dosyanın26/04/2023 tarihli ve E.2023/92sayılıyazıyla yukarıda belirtildiği şekildeUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği, bu durumun dayukarıda açıklanan, kararların gerekçeliolması gerektiğine ilişkin Anayasa ve Kanun kurallarına,yüksek mahkeme içtihatlarına, somut uyuşmazlıkkapsamında ise 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesineaykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, 2247 sayılı Kanun'un19. maddesindeöngörülen koşulları taşımayan Antalya 3.İdare Mahkemesinin 26/04/2023 tarih ve E.2023/92 sayılıbaşvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
2247 sayılı Kanun'un 19. maddesinde öngörülenkoşulları taşımayan Antalya 3. İdare Mahkemesinin26/04/2023 tarih ve E.2023/92 sayılı BAŞVURUSUNUN aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN