T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/304
KARAR NO : 2023/348
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Halk Eğitim Merkezindeiş akdi ile usta öğretici olarak çalışmakta iken emekli olan davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.D
Vekili : Av. M. E
Davalı : Elazığ Valiliği-İl Milli Eğitim Müdürlüğü
Vekili : Av. İ. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilininkamu kuruluşlarıncaaçılan kurslarda 17/10/1988 tarihinde usta öğreticiolarak çalışmaya başladığını,26/12/2020 tarihinde emekli olması üzerine iş akdinin sonaerdiğini, müvekkilininprim gün sayısının eksikgösterildiğini, kıdem tazminatının ödenmediğini,yıllık izin kullanmadığı halde iş akdininfeshinden sonra karşılığınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak üzere, 1.000 TL kıdem tazminatının fesihtarihinden itibaren banka mevduatına uygulanan en yüksek faiziyle, 50TL yıllık ücretli izin alacağının dava tarihindenitibaren yasal faiziylebirlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Elazığ İş Mahkemesi 12/12/2022 tarih veE.2022/332, K.2022/802 sayı ile, uyuşmazlığınidari yargının görev alanınagirdiğigerekçesiyle, davanın 6100 sayılı Kanun'un114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle usulden reddine karar vermiş ve kararkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"Somutolayda, dosya içeriğine göre davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki ElazığHalk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Elazığ Valiliği İl MilliEğitim Müdürlüğü tarafından verilen cevapta,usta öğreticilere Milli Eğitim Bakanlığı HayatBoyu Öğrenme Kurumları YönetmeliğiHükümlerine göre görev verileceği, ücretli ustaöğreticilerin ücretlerinin İl Milli EğitimMüdürlüğü tarafından ders ve ek ders saatlerinegöre ödeneceği, usta öğreticilerinçalıştıkları ders saatikarşılığında ek ders ücreti ödeneceği,günlük çalışma süresinin, açılankursun başlama ve bitiş saatine göre ayarlandığıbelirtilmiştir.
Yukarıdaaçıklanan Elazığ Valiliği İl Milli EğitimMüdürlüğü tarafından verilen cevapiçeriği, dosyadaki diğer bilgi ve belgeler, davacıtarafından davalı ile aralarındaki hizmet ilişkisine dairsözleşmenin sunulmamış olması, davacınınValilik onayı ile görevlendirilmesi ve ücretlerinin 657sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesine uygunolarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarıncaMaliye Bakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, aradaki hukukiilişki iş sözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceği,taraflar arasında iş sözleşmesininbulunmadığı, aralarındaki ilişkinin statühukukuna tabi olduğu, davacı ile davalı arasında işsözleşmesi bulunmadığı, bununla birlikte, sosyalgüvenlik yönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerininyatırılmış olmasının da davacınıniş sözleşmesi ile çalıştığıanlamına gelmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu hukuki olguyagöre uyuşmazlığın çözüm yeri idariyargı olup, dava dilekçesinin yargı yolunun caiz olmamasınedeni ile usulden reddine dair karar verilmesi gerekmiştir. (EmsalYargıtay HGK 30/11/2021 tarih 2019/9-786 E- 2021/1518 K)"
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Elazığ 2. İdare Mahkemesi 30/03/2023 tarih veE.2023/84 sayı ile, mevzuat hükümleri dikkatealındığında davacı ile davalı idare arasındabir hizmet ilişkisinin kurulduğu, davacı yanın talepettiği tazminatın İş Kanunu’ndan kaynaklananhaklardan olduğunun anlaşıldığı ve davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğugerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanmasıamacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkatealınarak, daireler arasındaki iş dağılımıHâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bukararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevziedilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar."
15. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
18. Dava, davacının Halk Eğitim Merkezinde iş akdiile usta öğretici olarak çalışmakta iken, emekliliknedeniyle iş akdinin sona erdiğinden bahisle, kıdemtazminatının ve yıllık ücretli izinalacağının ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve diğeralacaklarının İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak; Elazığ 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Elazığ İş Mahkemesinin 12/12/2022 tarih veE.2022/332, K.2022/802 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Elazığ 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Elazığ İş Mahkemesinin 12/12/2022 tarih veE.2022/332, K.2022/802 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN