T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/194
KARAR NO : 2023/343
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3-a.maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, aracın trafikten men işleminin de idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ...... .... GıdaAnonim Şirketi
Vekili : Av. M. K
Davalı : AntalyaValiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Antalya Valiliği Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü ekiplerinceyapılan denetimsırasında,... ABZ ... plaka sayılı aracın, Belediyeizni olmadan ticari amaçlı yolcutaşımacılığı faaliyetiyaptığının tespitedildiğindenbahislesürücü hakkında, 2918sayılı Kanun'un Ek-2/3.amaddesi gereği 19/12/2022 tarihli MB05628457 seri-sıra numaralı trafik idari para cezası karartutanağı düzenlenerek 9.125 TLidari para cezasıverilmiş veaynı madde uyarınca araç 60 güntrafiktenmen edilerek trafik otoparkına çektirilmiştir.
2. Davacı vekili, trafikten men ile ilgili olarak Antalya 4.İdare Mahkemesinin E.2022/1558 sayılı dosyası ile iptaldavası açtıklarını,kanun maddelerinin idareceyanlış uygulandığını ifade ederek,idari paracezasının iptali istemiyle 21/12/2022 tarihinde adli yargıyerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Antalya 1. Sulh Ceza Hâkimliği28/12/2022 tarih veD.İş. No. 2022/8552 sayı ile, 5326 Kanun'un 19 ve 27/8maddeleri gereğince itirazı inceleme görevinin İdareMahkemesine ait olduğu gerekçesiyleitirazın görevyönünden reddine karar vermiş, itiraz edilmesi üzerine Antalya2. Sulh Ceza Hâkimliği10/01/2023 tarih ve D.İş. No.2023/98 sayı ile, itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"MuterizinHâkimliğimiz nezdinde idari para cezasına itiraz ettiği,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek-2. maddesinin 3.fıkrasının (a) bendine göre tesis edilen trafikten menişlemine karşı idari yargı merciinin görevliolduğuna ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 25/03/2019tarihli, 2019/187 Esas, 2019/191 Karar sayılı kararı ile 5326sayılı Kabahatler Kanununun 27. maddesinin 8. fıkrasındaki"İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakİdarî yargının görev alanına giren kararlarında verilmiş olması halinde; İdarî yaptırımkararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları buişlemin iptali talebiyle birlikte İdarî yargı merciindegörülür." hükmü birliktedeğerlendirildiğinde, aynı fiil nedeniyle trafikten menişlemi bulunması nedeniyle idari para cezası hakkındayapılan itirazın da idare mahkemelerinin görev alanındabulunduğu anlaşıldığından davanın görevyönünden reddine karar vermek gerekmiş veaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
4. Davacı vekili bu kezaynı istemle03/01/2023 tarihindeidariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Antalya 4. İdare Mahkemesi 04/01/2023 tarih ve E.2023/29,K.2023/7 sayı ile,uyuşmazlığınçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğundan bahisle kesin olarak görevsizlik kararıvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşıldığından, Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağınedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanunhükümleri dikkate alınacağından, idari paracezasına karşı açılan davaların görümve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır."
6. Davacı vekiligörev uyuşmazlığınıngiderilmesi istemiyle hem idari hem de adli yargı yerlerinedilekçeler vermiş, 2247 sayılı Kanun uyarınca adliyargı yerince, mahkemelerinindosyaaslı ile idari yargıdosyasının bir örneği UyuşmazlıkMahkemesinegönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlıklıEk 2. maddesişöyledir:
“(Ek:17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarınımotorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ekfıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş günsüre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihlive 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamındailgili belediyeden;
a)Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınanizin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınanizin/ruhsatta belirtilen çalışmabölgesi/güzergâh dışında
belediyesınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b)bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,(c) bendine uymayanlara 1.002Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilinişlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıliçinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idaripara cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteniveya sahibi, sürücüsünün kendisi olupolmadığına bakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendininihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendininihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendininihlali hâlinde ise on beş gün
süreyletrafikten menedilir.
İlgilibelediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamınaalınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediyesınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır veeksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcıişareti bulunmayan üçüncü fıkrakapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmetialanlara da 334 Türk lirası idari para cezasıuygulanır.”
8. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116.maddesi kapsamında araç tescil plakasına göredüzenlenenler dışında trafik zabıtasıncauygulanan idari para cezalarına karşı açılandavaları; bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması,kanunda idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi, buKanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeyeişaret eden 112. maddeye de herhangi bir atıftabulunulmamış olması karşısında ve göreveilişkin genel ilkelere göre idari yargının görevalanında görmüştür.
9. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesişöyledir:
"(Değişik: 6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğergenel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında,
uygulanır."
10. Aynı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:
" (1)Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2)İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgilikanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir."
11. Aynı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlıklı19.maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek vesanatın yerine getirilmemesi,
b)İşyerinin kapatılması,
c) Ruhsat veyaehliyetin geri alınması,
d) Kara, denizveya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferdenalıkonulması,
gibiyaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda buKanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır.”
12. Aynı Kanun'un “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkralarışöyledir:
“(1)İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idarî yaptırımkararı kesinleşir.
(8) (Ek:6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidarî yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür. ”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
İlk İnceleme
13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan 15/05/2023 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre, adli ve idari yargı yerleri arasındaanılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli yargı dosyasının aslı ile idariyargı dosyasının örneğinin15. madde uyarıncadavacı vekilininistemi üzerine adli yargı yerinceUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
14. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
15. Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.a maddesiuyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
16. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılıKanun ile eklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
17. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde, idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.
18. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararında verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararınidari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
19. Dosyanın incelenmesinden,davacı tarafından aracın trafikten men'ine ilişkinişleminiptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçıldığı, Mahkememizcesorulması üzerineverilen cevap yazısından, Antalya 4. İdare MahkemesininE.2022/1558 sayılı dosyası üzerinden görülendavanın halen derdest olduğu ve henüz kesinleşmediğianlaşılmıştır.
20. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği ancak idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak aynımaddi olay nedeniyle, aynı araç ile ilgili olarak aracıntrafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari yargıyerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından,idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğikuşkusuzdur.
21. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılıKanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra bir aradadeğerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.amaddesi uyarınca verilen para cezasına karşıaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
22. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Antalya 4. İdare Mahkemesinin 04/01/2023 tarih veE.2023/29, K.2023/7 sayılı görevsizlikkararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Antalya 4. İdare Mahkemesinin 04/01/2023 tarih ve E.2023/29,K.2023/7 sayılısayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nigün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN