T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/20
KARAR NO : 2023/354
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Davacı adına belediye gelirleri kapsamında tahakkuk ettirilen "su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının" iptali istemiyle açılan davanın, tahakkuka konu katılım paylarının "belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler" kapsamında olması nedeniyle İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : .... .... ... Gıda Med. İth.İhr. San. Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. E. D
Davalı : Van Su ve Kanalizasyonİdaresi Genel Müdürlüğü (VASKİ)
Vekili : Av. A. N.A
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkili tarafından Van ili,İpekyolu ilçesi,..... Mahallesi, ..... ada, ... sayılıparselde kayıtlı taşınmaz üzerinde, Belediyedenalmış olduğu yapı ruhsatı ile inşaat faaliyetindebulunduğunu, inşa edilecek konutların su ve kanalizasyontesisatı işlerinin davacı tarafından yapılacakolmasına rağmen konutların su ve kanalizasyon hatlarınınşehir şebekesine bağlanması için yapılanbaşvuruda "su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının" davacı adına tahakkukettirildiğini belirterek, tahakkuk işleminin iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
2. Davalı vekili, yasal süresi içinde sunduğucevap dilekçesi ile, "harcamalara katılım payıalacaklarının idare ile aboneler arasında bir abonmanlıksözleşmesine dayandığı ve özel hukukhükümlerine göre uyuşmazlığın adliyargıda çözümü gerektiğini" belirterekyargı yolu bakımından görev itirazındabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Van Vergi Mahkemesi 07/11/2022 tarih ve E.2022/1846sayılı kararı ile, "2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanunu'nun 98. maddesinde vergi, resim, harç vekatılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunuile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili UsulüHakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağınınaçıkça hükme bağlanmış ve katılmapaylarının kanunla konularak, yükümlüsü,miktarı, tarhı, tahakkuku, tahsili, uygulanacak yaptırımlarve zamanaşımı gibi hususların yasayla düzenlenmişolması karşısında vergi ve benzeri maliyükümlülük olan ve Belediye Gelirleri Kanunu'nda saymayoluyla ifade edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılmapaylarına ilişkin uyuşmazlığın görüm veçözüm yerinin vergi mahkemesi olduğu" gerekçesiyle,davalının görev itirazının reddine kararvermiştir.
4. Davalı vekilinin olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılması talebiylebaşvurusu üzerine, dava dosyası Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, "davakonusu tahakkuk işleminin özel hukuk tüzelkişisi VASKİtarafından tesis edilmiş ve abonelik sözleşmesindenkaynaklı bir işlem olması nedeniyle, söz konusukatılma payının idare ile kişi arasında abonmansözleşmesiyle kurulan özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğu ve açılandavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu" görüşüyle, 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına kararvererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.
6. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 13. maddesine göreDanıştay Başsavcısının da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7. Danıştay Başsavcısı,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu ve 2247 sayılı Kanun'un10. maddesi uyarınca yapılmış başvurunun reddigerektiği yönünde düşünce vermiştir.Düşüncenin ilgili kısmı özetleşöyledir:
"...İhtilaf konusu payların tarh, tahakkuk ve tahsilinde 2464sayılı Kanun'un 89. ve 90. madde hükümlerininuygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre dekatılım paylarının ücrete tabi işlerdenolmadığı, belediye tarafından yapılacak bir hizmetinücret konusu yapılabilmesi için öncelikle o hizmetiçin bir harç veya katılım payı belirlenmemişolması ve hizmetten yararlanacak kişi veya kişilerin bizzatbelediyeden hizmet yapılmasını talep etmiş olmalarıgerektiği, 98. maddesinde düzenlenen usul hükümlerinegöre aksine hüküm bulunmayan hallerde, 2464 sayılıKanun'a göre alınacak vergi, harç ve katılma paylarıhakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun vebunların ek ve tadilleri hükümlerinin uygulanacağı,buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek niteliği, gerekse tarh, tahakkuk ve tahsil usullerinazara alındığında, 2464 sayılı Kanunhükümlerine dayalı olarak bir defaya mahsus olarak alınanvergi benzeri malî yükümlülüklerden olduğuanlaşılmaktadır.
Davacıtarafından inşa edilecek konut nedeniyle davalı VASKİ'ye suve kanalizasyon hatlarının şehir şebekesinebağlanması ve abonelik hizmetleri nedeniyle yapılan başvurusonucu abonelik işlemleri yapılarak abone numarasıverildiği anlaşılmakta ise de, davacı ile davalı arasındadavaya konu edilen su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpayı tahakkukuna ilişkin işlem bakımından bir abonelikilişkisinin mevcut olmadığı, başka bir anlatımlaabonelik sözleşmesi hükümlerinin yorum ve uygulamasıkonusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, 'vergibenzeri malî yükümlülük' olduğu konusundatereddüt bulunmayan su ve kanalizasyon harcamalarınakatılım payı alınıpalınmayacağının ihtilafın özünüoluşturduğu anlaşılmakta olup bu payların gerektahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylar hakkında 213sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanun hükümlerininuygulanacağına ilişkin 2464 sayılı Kanun'un 98.maddesi hükmü birlikte dikkate alındığında,katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesiuyarınca idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca,yapılan başvurunun reddi gerektiğidüşünülmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun "Kanalizasyonharcamalarına katılma payı" başlıklı 87.maddesi şöyledir:
"Belediyelerceve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdakişekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardanfaydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yenikanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcuttesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.
İki ve dahafazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyonabağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyongiderleri nazara alınır."
9. Bu Kanun'un "Su tesisleri harcamalarına katılmapayı" başlıklı 88. maddesi şöyledir:
"Belediyelerceveya belediyelere bağlı müesseselerce beldedeaşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılmasıhalinde, dağıtımın yapıldığı sahadahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı alınır:
a) Yeniiçmesuyu şebeke tesisleri yapılması,
b) Mevcutşebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı.
Birden fazla yolkenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında,bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindekiuzunlukları esas alınır."
10. Aynı Kanun'un "Payların tahakkuk şekli"başlıklı 90. maddesi şöyledir:
“YolHarcamalarına Katılma Payı, bu hizmetinyapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İleKanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmettenfaydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleriarasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma paylarıtoplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleritoplamına oranlanarak dağıtılması suretiylehesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerlerihakkında harcamalara katılma payı tahakkukuyapılmaz.”
11. Aynı Kanun'un "Tahsil şekli"başlıklı 93. maddesi şöyledir:
"Harcamalarakatılma payları belediyelerce veya bunlara bağlımüesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğedildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda vedört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihindenitibaren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılıödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve bunagöre taksit sürelerini tespit etmeye Cumhurbaşkanıyetkilidir. Cumhurbaşkanınca bu yetkinin kullanılmasıhalinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler,belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunhükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranınıaşmamak üzere faiz alabilirler.
Satış,hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihekadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur.
Harcamalarakatılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgilitapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe vetrampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamaküzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikalişlemi yapılmaz."
12. Aynı Kanun'un "Yönetmelikle tespit olunacakhususlar" başlıklı 94. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul veesaslar Hazine ve Maliye Bakanlığınıngörüşü alınarak Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca düzenlenecek bir yönetmeliktebelirtilir."
13. Aynı Kanun'un "Ücrete tabi işler" başlıklı97. maddesi şöyledir:
"Belediyelerbu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan veilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hertürlü hizmetiçin belediye meclislerince düzenlenecektarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekelolarak verilmiş işler kendi özel hükümlerinetabidir."
14. Aynı Kanun'un "Usul hükümleri"başlıklı 98. maddesi şöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacakvergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanır."
15. 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre hazırlanan2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Harcamalara KatılmaPayları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasınaİlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"BuYönetmeliğin amacı 26/5/1981 gün ve 2464 sayılıBelediye Gelirleri Kanununun üçüncü kısmındayer alan yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılmapaylarının uygulanmasına ilişkin esaslarıdüzenlemektir."
16. Bu Yönetmeliğin "Yol HarcamalarınaKatılma Payının Hesaplanması" başlıklı5. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya isteküzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddedebelirlenen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır.Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ileyapılmış olursa olsun, Çevre ve ŞehircilikBakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketinin oyıllar için tespit ederek yayınlandığıbirimfiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeligeçemez.
Yollarınkaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazlagenişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup,payınhesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz.
Böylecehesaplanan gider tutarından özel Devlet yardımlarıkarşılıksız fon tahsisleri, bu iş içinyapılan bağış ve yardımlar ile kamulaştırmabedelleri düşüldükten sonra kalan miktarıntamamı, 4 üncü maddede belirtilen mükellefler adınaBelediye Encümeninin kararını müteakip tahakkukettirilir."
17. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 6. maddesi şöyledir:
"YolHarcamalarına Katılma Payı 5 inci maddeye göre hesaplanankatılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerinsahipleri arasında vergi değeri toplamına oranlanması ilebulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuliçin asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayıdüşen pay tam, diğer yollardan dolayı düşenpaylar ise yarım olarak tahakkuk ettirilir."
18. Yönetmeliğin "Kanalizasyon HarcamalarınaKatılma Payı" başlıklı 8. maddesişöyledir:
"Belediyeveya bağlı kuruluşlarınca, belediyesınırları ve mücavir alanlar içerisinde,
a) Yenikanalizasyon tesisi yapılması,
b) Mevcuttesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesihallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerindenKanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır.İki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan gayrimenkuller hangiyoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payınhesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazaraalınır."
19. Yönetmeliğin "Payın Hesaplanması" başlıklı9. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
20. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı 5 inci ve 6 ncı maddeleregöre hesaplanacak katılma payları toplamının, ilgiligayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ilebulunur."
21. Yönetmeliğin "Payın TahakkukZamanı" başlıklı 11. maddesi şöyledir:
"KanalizasyonHarcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7 ncimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir."
22. Yönetmeliğin "Su Tesisleri HarcamalarınaKatılma Payı Mahiyeti" başlıklı 12.maddesişöyledir:
"Belediyeveya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırlarıve mücavir alanları içerisinde,
a) Yeniiçme suyu şebeke tesisleri yapılması,
b) Mevcutşebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı hallerinde,dağıtımın yapıldığı saha dahilindekigayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına KatılmaPayı alınır."
23. Bu Yönetmeliğin "PayınHesaplanması" başlıklı 13. maddesişöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5 incimaddesinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır."
24. Yönetmeliğin "Payın TahakkukŞekli" başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Su TesisleriHarcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin5 inci ve 6ncı maddelerine göre hesaplanan katılma payıtutarının, dağıtımınyapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin vergideğerleri toplamına oranlanması ile bulunur."
25. Aynı Yönetmeliğin "Ortakhükümler" üst başlıklıÜçüncü Bölümün "İtiraz"başlıklı 25. maddesi şöyledir:
"HarcamalaraKatılma Payları ile ilgili itirazlar 213 sayılı VergiUsulü Kanunu hükümlerine göreçözümlenir."
26. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdareMahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve GörevleriHakkında Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı6. maddesi şöyledir:
"Vergimahkemeleri:
a) Genelbütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere aitvergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler vebunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindekikonularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğerkanunlarla verilen işleri, çözümler."
B. Yargı Kararları
27. Danıştay Sekizinci Dairenin 17/03/2021 tarih veE.2016/11190, K.2021/1644 sayılı kararı ile, özetle; "BelediyeGelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen kanalizasyon harcamalarınakatılma payı hakkında Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılıKanun uygulanacak olup; belediyelere ait vergi benzeri mali yükümolan söz konusu katılma payına ilişkin davalar da VergiMahkemesinin görev alanına girmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerinincelenmesinden; davacı kurumdan tahsili talep edilen alacağınkanalizasyon harcamalarına katılma payı olduğuaçık olup, söz konusu payın tahsiline ilişkinuyuşmazlığın da Vergi Mahkemesince incelenmesigerektiği açıktır." denilerek, görevsizolduğuna karar verilen idare mahkemesi kararınınbozulmasına karar verilmiştir.
28. Danıştay Dokuzuncu Dairenin E.2019/7191, K.2022/380sayılı kararı ile, "Belediyece alınacak bedelinharcamalara katılma payı olarak vergi benzeri mali biryüküm olabilmesi için, kamu hizmetikarşılığı olarak ve kamu gücünedayanılarak, tek taraflı iradeyle salınıpalınmalarının yanı sıra, yasa ile düzenlenmesigerekmektedir. Yukarıda anılan Belediye Gelirleri Kanunuhükümlerine göre, harcamalara katılma payındanbahsedebilmek için “Kanalizasyon Harcamalarına KatılmaPayı”nda, (a) yeni bir kanalizasyon tesisi yapılması, (b)mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslahedilmesi; “Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı”için ise, (a) yeni bir içmesuyu şebeke tesisiyapılması, (b) mevcut şebeke tesislerinin tevsii veıslahı gerekmektedir. Görüleceği üzere sözkonusu paylar, kanunla ve anılan hizmetler karşılığıolarak belirlenmiştir. Kanun, bununla da yetinmeyip paylarınhesaplanma şekliyle birlikte, tahakkuk ve tahsil şekillerini deaçıkça belirtmiş, çeşitli usûl veesasları da İçişleri Bakanlığıncaçıkarılan bir Yönetmelikle belirlemiştir." denilmeksuretiyle, 2464 sayılı Kanun'un açıkçaöngördüğü şekliyle bir kanalizasyon veyaiçmesuyu şebeke tesisi yapılması, yahut varolan butesislerin tevsi ve ıslahı durumu bulunması hallerinde BelediyeGelirleri Kanunu'nda belirtilen türden bir yatırım ve harcamabulunduğu değerlendirmesine gidilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
29. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarakyaptığıgörevitirazınınreddedilmesive12/1. maddedebelirtilensüreiçinde başvuruda bulunmasıüzerineYargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca 10. maddedeöngörülen biçimde, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
30. Raportör-Hâkim Gülşen AKARPEHLİVAN'ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
31. Dava, Van ili, İpekyolu ilçesi,..... Mahallesi, .....ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmazla ilgili olaraksu ve kanalizasyon tesisleri harcamalarına katılım payıalınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
32. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre,payların hesaplanmasında ve tahakkukunda 2464 sayılıKanun'un 89. ve 90. madde hükümlerinin uygulandığı,payların tahsilinde aynı Kanun'un 90. maddesininuygulandığı, aynı Kanun'un 97. maddesine göre dekatılım paylarının "tarifeler" kapsamındakiücrete tabi işlerden ayrı olduğunun açıkşekilde düzenlendiği, aynı Kanun'un 98.maddesindedüzenlenen usul hükümlerine göre de "bu Kanun'daaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna görealınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunlarınek ve tadilleri hükümleri uygulanacağının" hükümaltına alındığı, aynı Kanun'un 94. maddesigereğince çıkarılan Yönetmelik hükümlerinegöre de, katılım paylarının hesaplanmasınınve tahakkukunun bir tarife uyarınca yapılmadığı,dolayısıyla ücrete tabi işlerden olmadığı ve25. maddesinde "Harcamalara Katılma Payları ile ilgiliitirazların 213 sayılı Vergi Usulü Kanunuhükümlerine göre çözümleneceğinin" düzenlendiği,buna göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek niteliği, gerekse tahakkuk ve tahsil usullerinebakıldığında, 2464 sayılı Kanun'un 87. ve 88.maddelerine dayalı olarak alınan vergi benzeri maliyükümlerden olduğu anlaşılmaktadır.
33. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikteirdelendiğinde; davacı ile davalı arasında dava konusutahakkuk işlemi bakımından bir abonelik ilişkisinin bulunmadığı,harcamalara katılım paylarının abonelik ilişkisindenve sözleşmesinden bağımsız olduğu, bir başkaifadeyle, taraflar arasında abonelik ilişkisi tesis edilsin ya daedilmesin, harcamalara katılım paylarının "şebekesuyu ücreti" veya "katı atık ücreti"gibi ücrete tabi işlerden olmadığıanlaşılmakla, abonelik sözleşmesiçerçevesinde alınmayan ve belediyelerin "vergibenzeri mali yükümler" kapsamındaki gelirlereilişkin olan su ve kanalizasyon harcamalarına katılımpaylarının gerek tahakkuk ve tahsil usulleri, gerekse bu paylarhakkında 213 sayılı Kanun ile 6183 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanacağına ilişkin 2464sayılı Kanun'un 98. maddesi âmir hükmü ve ilgiliitirazların 213 sayılı Kanun hükümlerine göreçözümleneceğine ilişkin Yönetmelikdüzenlemesi birlikte dikkate alındığında,katılım paylarının tahakkukunun iptali istemiyleaçılan davanın görüm veçözümünde 2576 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarıncaidari yargının görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
34. Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununreddi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİYARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcısınınBAŞVURUSUNUN REDDİNE,
15/05/2023 tarihinde, Üye Nilgün TAŞ, ÜyeDoğan AĞIRMAN ve Üye Eyüp SARICALAR'ın KARŞIOYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Davacı tarafından açılan iş bu davada, davakonusu katılma payının özel hukuk ilişkisiçerçevesinde ve hizmet karşılığındamaliyet-kâr esasına göre idarece belirlenen tarifeyedayanılarak alınan bir ücret olduğuanlaşılmıştır.
Öte yandan, uyuşmazlığın taraflarınabaktığımızda bir davacının gerçekkişi, davalının ise özel hukuk hükümlerinegöre faaliyet gösteren kamu hukuku tüzel kişisi olduğukonusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkaçısından davalının vasfı daha önemli olup,davalı özel kanunla kurulan bir kamu hukuku tüzelkişisidir.
Davalılardan VASKİ Genel Müdürlüğü,bir kamu kurumudur ve Van Büyükşehir Belediyesi’nebağlıdır. Davalı kamu kurumu olup kamu hizmetiniteliğindeki çalışmalarını özel hukukkuralları altında yapmaktadır. TTK’nın 16.maddesinde, kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukukhükümleri dairesinde idare edilmek ve ticari şekildeişletilmek üzere devlet, vilayet, belediye gibi kamu tüzelkişileri tarafından kurulan teşekkül ve müesseselerindahi tacir sayılacakları belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında,davalılardan VASKİ'nin bir kamu kurumu olduğu ve kamu hizmetiyaptığı; ancak, çalışmalarınınözel hukuk hükümlerine bağlı bulunduğu ve tacirsıfatını taşıdığı benimsenmelidir.Bununla birlikte, abonelik sözleşmesinden kaynaklananuyuşmazlığın da, adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekir.
İdari yargı yerlerinde açılacak davalardahusumetin kimlere yöneltileceğini düzenleyen 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesigereğince idari yargı yerlerinde sadece ilgili idareyekarşı dava açılabilir. Özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişiler hakkında idare mahkemelerindedava açılamaz. Davacı, davalı özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişi olan diğer davalılarınhaksız eylemi nedeniyle zarara uğradığını ilerisürüp istekte bulunduğuna göre bu davalılaraçısından da davanın görüm veçözüm yeri idari yargı yeri olmayıp adli yargıyeridir(Y. 4. HD, 19.02.2014 Tarih ve 2014/2006 E, 2014/2735 K).
Tüm bu hususlar dikkate alındığında, davayakonu uyuşmazlığın adli yargının görevalanına girdiği düşüncemizle sayınçoğunluğun aksi yöndeki görüşünekatılmamaktayız.
Üye Üye Üye
Nilgün Doğan Eyüp
TAŞ AĞIRMAN SARICALAR