T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/248
KARAR NO : 2023/372
KARAR TR : 15/05/2023
ÖZET: Erzurum Karaçoban İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda ücretli öğretmen olarak çalışırken iş akdini haklı nedenle fesheden davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı :F.K
Vekili : Av. H. A. K
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili :Av. P. Y - Av. T. Ç. K
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin Erzurum Karaçobanİlçe Milli Eğitim Müdürlüğünebağlı okullarda 20/10/2010-14/06/2019 tarihleri arasında ek dersgörevi verilmek suretiyle ücretli öğretmen olarakçalıştığını, müvekkilininişverenden SGK primlerinin tam yatırılmasınıistemesine rağmen davalı kurumun müvekkilininçalışmış olduğu vakitleri olduğundan dahaaz göstererek yatırdığını, bu sebeple müvekkilininiş akdini haklı nedenle feshettiğini,ancak hakkazandığı kıdem ve ihbar tazminatının ödenmediğiniileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla şimdilik 22.000 TL kıdem tazminatının ve3.000 TL ihbar tazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURUSÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 19. İş Mahkemesi 24/11/2022 tarih ve E.2022/445,K.2022/763 sayılı kararı ile, yargı yolunun caizolmaması nedeniyle davanın reddine karar vermiş, taraflarınistinaf etmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Kararınilgili kısmı şöyledir:
"Davacınındışarıdan ücretli _öğretmen olarakKaraçoban İlçe Milli EğitimMüdürlüğü’nün istemi ve KaraçobanKaymakamlığının onayı ile görevlendirildiği,davacıya—ücretlerinin 657 Sayılı, DevletMemurları Kanununun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğunun kabulü gerekir.Aralarındaki hukuki ilişki iş sözleşmesi, birbaşka anlatımla işçi-işveren ilişkisi olaraknitelenemez.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 7.Hukuk Dairesi'nin E. 2022/363, K. 2022/907 sayılı kararı dadikkate alınarak davada idari yargının görevli olduğu,mahkememizin yargı yolu yönünden görevsiz olduğuanlaşılmakla aşağıdaki şekilde hükümkurulması usule ve mevzuata uygun bulunmuştur."
3. Davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Erzurum 3. İdare Mahkemesi 02/03/2023 tarih ve E.2023/242sayılı kararı ile, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesininbu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
“Davadosyasının incelenmesinden, davacının Erzurum ili,Karaçoban İlçe Milli EğitimMüdürlüğü bünyesindeki okullarda 2010 ile 2019yılları arasında ücretli öğretmen olarakgörev yaptığı, işvereninden SGK primlerinin tamyatırılmasını bir çok kez istemiş olmasınakarşın talebinin yerine getirilmediği ve mağduredildiği gerekçesiyle iş akdini haklı nedenlefeshettiğinden bahisle kıdem tazminatı ile ihbar tazminatıalacağının ödenmesine hükmedilmesi istemiyle ilkolarak Ankara 19. İş Mahkemesinin E:2022/445 sayılıdosyasında davanın açıldığı, Ankara 19.İş Mahkemesinin 24/11/2022 tarih ve 2022/763 sayılıkararında taraflar arasındaki ilişkinin statü hukukuna tabiolduğu, aralarındaki hukuki ilişkinin işsözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğigerekçesiyle mahkemelerinin görevsiz olduğu sonucunaulaşılarak davanın reddine karar verildiği, bu kararın28/12/2022 tarihinde kesinleştiği, akabinde 09/02/2023 tarihinde Mahkememizdebakılmakta olan işbu davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bu durumda;Karaçoban İlçe Milli EğitimMüdürlüğü ile davacı arasında imzalanansözleşme uyarınca davacının ücretliöğretmen olarak görev yapması, davacının hukukenişçi statüsünde olması, dava konusuuyuşmazlığın kıdem ve ihbar tazminatlarınınödenmesine ilişkin olması nedeniyle 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesi uyarıncauyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu kanaatine varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmetakdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6. Anılan Kanun'un "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga 134.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerindeveya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7. 5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6)Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8. Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. Kısmında, primlereilişkin hükümlere yer verilmiştir.
9. Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101. maddesişöyledir:
"Bu Kanundaaksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaçve kapsam" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanununamacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4üncü Maddedeki istisnalar dışında kalanbütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularınabakılmaksızın uygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11. Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklıİkinci Bölümünde kıdem tazminatı, ücretliizin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük vehaklara ilişkin hususlarayer verilmiştir.
12. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2)İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde işmahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3)İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemeningörev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukukmahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarakarabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1)İş mahkemeleri;
a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15. 7036 sayılı Kanun'un "GeçiciHükümleri" başlıklı Geçici madde 1şöyledir:
"(1)Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan işmahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarakkabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtenönce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunundava şartı olarak arabuluculuğa ilişkinhükümleri, bu hükümlerin yürürlüğegirdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliyemahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkındauygulanmaz.
(3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlkderece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan15/05/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyasının sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonragereği görüşülüpdüşünüldü:
18. Dava, davacının davalı kurum bünyesindekiErzurum Karaçoban İlçe Milli EğitimMüdürlüğüne bağlı okullarda 2010-2019tarihleri arasında, ücretli öğretmen olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemve ihbar tazminatının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19. Davacının, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatlarınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20. Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurularak, Erzurum 3. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Ankara 19. İş Mahkemesinin 24/11/2022 tarih veE.2022/445, K.2022/763 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGIYERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Erzurum 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAnkara 19. İş Mahkemesinin 24/11/2022 tarih ve E.2022/445, K.2022/763sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
15/05/2023 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN