T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/489
KARAR NO : 2024/12
KARAR TR : 08/01/2024
ÖZET: 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun’un 12. maddesi hükümlerine aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 15. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının ve 3 ay süre ile meslekten men kararının iptali istemiyle açılan davanın, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesi ve aynı Kanun’un 27.maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : 1-C.T
2- M. Med. Op.Ür.Tic.Ltd. Şti
Vekili : Av. M.T
Davalı : Kadıköy Kaymakamlığı
Vekili : Av. A.K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, İstanbul ili, Kadıköy ilçesinde faaliyetgösteren müvekkili şirkete ait G.Op. isimli iş yerindeyapılan denetimde, reçetesiz numaralı gözlükcamı satışı yapıldığının tespitedildiğinden bahisle, Kadıköy İlçe SağlıkMüdürlüğünün 09/02/2023 tarihli ve 209043159sayılı işlemi ile, 5193 sayılı OptisyenlikMüesseseleri Hakkında Kanun'un 15. maddesi uyarınca şirkethakkında 28.438 TL idarî para cezası düzenlenerek,şirket mes'ul müdürünün üç ay süreylemeslekten men edilmesine dair karar verildiğini belirterek, işleminiptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2.Davalı vekili, 02/05/2023 havale tarihli birinci savunmadilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. İstanbul 13. İdare Mahkemesi 17/05/2023 tarihve E.2023/524 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle, davalıvekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
''...Dava konusuuyuşmazlıkta davacıya verilen para cezasının 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden olduğu, 5193 sayılı Kanun'da idari paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynıolayla ilgili olarak idari yargının görevine giren birişlem tesis edildiği (davacının 3 ay süreyleoptisyenlik mesleğini icra etmektenmen edilmesi) bu işlemlerinbirlikte dava konusu edildikleri anlaşıldığından;mesleğini icra etmekten men işlemi ile birlikte idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da idari yargıyerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda Kabahatler Kanunu'nun 3.maddesi ile aynı Kanun'un 27. maddesinin 8. fıkrası bir aradadeğerlendirildiğinde, 5193 sayılı Optisyenlik HakkındaKanunu'nun 15. maddesi uyarınca verilen para cezasının vedavacının 3 ay süreyle optisyenlik mesleğini icra etmektenmen edilmesine ilişkin kararın iptaline karar verilmesi istemiyleaçılan işbu uyuşmazlığın görümve çözümünün idari yargı yerine ve dolayısıylaMahkememize ait olduğu sonucuna varılmıştır...''
4.Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine, dilekçe dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,davanın, adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğinceolumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasınakarar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesinegöndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
''...Somut olayda, 5193sayılı Kanun'un 15. maddesinin ikinci fıkrasınadayanılarak davacının mesleğini süresiz değil;üç ay için icra etmekten men edilmesine ilişkin idariyaptırım kararının; 5326 sayılı Kanun'un“Saklı tutulan hükümler”başlığını taşıyan 19. maddesinde belirtilen,ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolduğu, 5193 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 23.01.2008 tarihlive 5728 sayılı Kanun'un 552. maddesiyle değiştirilerekyeniden düzenlendiği ve "... üç ay süre ileoptisyenlik mesleğini icra etmektenmen edilmesine ilişkin kararakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmediği anlaşılmıştır.
İncelenenuyuşmazlıkta, davacının 5193 sayılı Kanun'un 15.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca süresiz değil,belirli bir süre için (üç ay) mesleğini icraetmekten men edilmesine ilişkin idari yaptırımkararının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 23.01.2008 tarihlive 5728 sayılı Kanun'un 552. maddesiyle 5193 sayılıKanun'da yapılan değişiklikle Kanun'un yenidendüzenlendiği ve bu hâliyle, 5193 sayılı Kanun'da davakonusu idari yaptırıma karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
Bu durumda, 5326 sayılıKanun'un 5560 sayılı Kanun'la değişik 3. maddesinde, buKanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, davacıya idari para cezası uygulanmasınave üç ay süreyle mesleğini icra etmekten men edilmesineilişkin karara karşı açılan davanınçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin05.07.2021 tarihli ve 2021/405 Esas, 2020/408 Karar sayılıkararında da bu tür davaların çözümündeadli yargının görevli olduğu vurgulanmıştır.
Yukarıdakiaçıklamalara göre, somut olaya ilişkin davanın daadli yargı yerinde görülmesi gerektiğidüşünülmektedir.''
III. Başsavcılık Düşüncesi
6. DanıştayBaşsavcısıuyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğu ve 2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarıncayapılmış başvurunun reddi gerektiği yönündedüşünce vermiştir. Düşüncenin ilgilikısmışöyledir:
''...5236 sayılıKabahatler Kanununun 3., 16. ve 27. maddelerinde yer alan hükümleregöre idarî para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idarî yaptırımkararlarına karşı sulh ceza mahkemelerine, ilgili kanunlarda yeralan "diğer idarî tedbirlere" karşı idarîyargı mercilerine başvurulabileceği, ancak diğer kanunlardaİdarî yargı merciine başvurulabileceğine ilişkinhüküm bulunması ya da İdarî yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi hakkında idarî yargının görev alanınagiren kararların verilmiş olması halinde idarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararlarına ilişkinuyuşmazlığın idarî yargı merciinceçözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Kabahatler Kanununun 19. maddesindebir meslek ve sanatın belirli bir süre için yerinegetirilmemesi yaptırımına ilişkin olarak diğerkanunlarda yer alan hükümlerin ilgili kanunlarda Kabahatler Kanunuhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklı olduğu belirtildiğinden, idarî tedbir mahiyetindebir idarî işlem olması nedeniyle İdarî YargılamaUsûlü Kanununa göre iptal davasına konu edilmesitabiî bulunan "bir meslek ve sanatın belirli bir süreiçin yerine getirilmemesi" yaptırımıyla ilgiliolarak Optisyenlik Kanununda " Kabahatler Kanununa uygun"değişiklik yapılarak sulh ceza mahkemesinin görevliolduğuna dair bir hükme yer verilinceye kadar yargısal denetimgörevi İdarî yargı merciinde kalmaya devam edecektir.
Optisyenlik Kanununun 15. maddesi23/01/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 551. maddesi iledeğiştirilmiş ise de 6. maddede zikredilen yasaklarhilafına hareket eden optisyenlerin İdarî para cezası iletecziye edileceği ve üç ay süre ile optisyenlikmesleğini icra etmekten men edileceğini kurala bağlayan bumaddede öngörülen bir meslek ve sanatın belirli birsüre için yerine getirilmemesi yaptırımınakarşı açılacak davalara bakacak yargı merciineilişkin düzenleme yapılmadığından, buyaptırım bakımından Kabahatler Kanununun 19. maddesi ilesaklı tutulan hükümlere göre mevcut uygulamaya devamedilerek ihtilafların İdarî yargı merciinceçözümlenmesi gerekir.
İdarenin kamu gücünedayalı olarak re'sen hareket etmek suretiyle tek yanlı iradeaçıklamasında bulunarak tesis etmiş olduğuİdarî işlemlerin; aksine bir kanunî düzenlemeninmevcut olmaması hâlinde İdarî yargının denetiminetâbi olduğu kuşkusuzdur.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin E:2013/1601, K:2013/1818 ile E:2023/316, K:2023/442sayılı ve Danıştay Onuncu Dairesinin E:2010/15924,K:2013/3472 ile E:2021/30, K:2021/4849 sayılı kararları da bugörüşü destekler niteliktedir.''
III. İLGİLİ HUKUK
7.22.6.2004tarih ve 5193 sayılı Optisyenlik HakkındaKanun’un “Amaç”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun amacı;fertlerin ve toplumun sağlığını korumak üzere,optisyen unvanının kullanılması, optisyenlikmesleğinin icra edilmesi ve optisyenlik müessesesininaçılması ve işletilmesiyle ilgili usul ve esaslarıdüzenlemektir”
8.5193 sayılı Kanun'un“Kayıt ve Denetim” üstbaşlığı altında düzenlenen “Kayıt”başlıklı 12. maddesi şöyledir:
“Optisyenlermüesseselerinde mahallin en yüksek sağlık idaresince yaprakadedi tasdikli bir defter tutmaya ve bu deftere sıra numarasıyla vetarih sırasıyla reçeteleri ve sahiplerinin isimlerini kaydamecburdurlar.”
9.5193 sayılı Kanun'un "Cezaihükümler" üst başlıklı15. maddesişöyledir:
“ (Değişik madde:23/01/2008-5728 S.K./552.mad)
11 inci maddede belirtilen yasaklarauymayanlara yirmi bin Türk Lirası idarî para cezasıverilir.
6'ncı maddede zikredilenyasaklar hilafına hareket eden optisyenlere altıbin TürkLirası idarî para cezası verilir ve üç ay süreile optisyenlik mesleğini icra etmekten men edilirler.
Bu Kanunun 7 nci maddesinin ikincifıkrası ile 9 uncu maddesinin birinci fıkrasındayazılı şarta üst üste iki denetimde deuymadığı belirlenen optisyenler ile 9 uncu maddenin ikincifıkrası ile 8, 10, 12 ve 13 üncü maddehükümlerine uymayanlara altı bin Türk Lirasıidarî para cezası verilir.
6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13üncü maddelerdeki yasakların tekrarı hâlindeidarî para cezası iki kat olarak uygulanır.
Bu Kanunda yazılı olanidarî yaptırım kararları mahallî mülkîamir tarafından verilir.”
10. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun ''Genel Kanun Niteliği''başlıklı3. maddesi şöyledir:
“ (Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri,idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır.”
11.5326 sayılı Kanun'un''Yaptırım türleri'' başlıklı 16.maddesi şöyledir;
''(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar,idarî para
cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer
tedbirlerdir.''
12.5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlıklı 19.maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır.”
13.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“İdari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görülür.''
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan 08/01/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığı çıkarıldığıve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nindavadaadli yargının,Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
16.Dava, 5193 sayılı Kanun’un 12. maddesi hükmüneaykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 15. maddesiuyarınca verilen idari para cezasının ve üç aysüre ile meslekten men kararınıniptaliistemiyleaçılmıştır.
17.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari para cezasının5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun uyarıncaverildiği, idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerindenolduğu, 5193 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 23/01/2008 tarihlive 5728 sayılı Kanun'un 552. maddesiyle değiştirilerekyeniden düzenlendiği ve idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği, ancak; idari paracezasına konu işlem kapsamında davacı hakkındaüç ay süreyle meslekten men kararı da verildiği vebu hususun idarî yargının görev alanına girdiğianlaşılmıştır.
18.Bu durumda, davacı şirkete idari para cezası uygulanmasınave şirketin mes'ul müdürü davacı hakkındaüç ay süreyle mesleğini icra etmekten men edilmesineilişkin karara karşı açılan davanınçözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 3. maddesi ileanılan Kanun'un 27. maddesinin sekizinci fıkrası biraradadeğerlendirildiğindeidari yargı yerinin görevli olduğusonucuna varılmıştır.
19.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununreddine karar vermekgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A-Davanınçözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
08/01/2024tarihindeÜyeler Doğan AĞIRMAN ve Eyüp SARICALAR'INKARŞI OYLARI veOY ÇOKLUĞUile karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞI OY
Dava, G.Op. isimli iş yerinde yapılan denetimde, reçetesiznumaralı gözlük camı satışıyapıldığının tespit edildiğinden bahisle,Kadıköy İlçe SağlıkMüdürlüğünün 09/02/2023 tarihli ve 209043159sayılı işlemi ile, 5193 sayılı Optisyenlik MüesseseleriHakkında Kanun'un 15. maddesi uyarıncadavacı şirkethakkında 28.438 TL idarî para cezası düzenlenerekşirket mes'ul müdürünün üç ay süreylemeslekten men edilmesine ilişkin verilen kararın iptaliistemiyleaçılmıştır.
İncelenenuyuşmazlıkta, davacı şirket hakkında verilen idaripara cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden olduğu,5193sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği, davacı şirketmüdürünün 3 ay süreyle optisyenlik mesleğini icraetmektenmen edilmesi işlemininise;5193 sayılı Kanun'un 15.maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak davacınınmesleğini süresiz değil; üç ay için icraetmekten men edilmesine ilişkin idari yaptırım kararıverilmiş olması nedeniyle 5326 sayılı Kanun'un“Saklı tutulan hükümler”başlığını taşıyan 19. maddesinde belirtilen,ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygun değişiklikyapılıncaya kadar saklı tutulan, başka bir deyişle,belirtilen istisnalar içinde sayılan yaptırımlardan biriolduğu, 23.01.2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un 552.maddesiyle 5193 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikleKanun'un yeniden düzenlendiği ve bu hâliyle, 5193sayılı Kanun'da dava konusu idari yaptırıma karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
Budurumda, 5326 sayılı Kanun'un 5560 sayılı Kanun'ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden,davacıya idari para cezası uygulanmasına ve üç aysüreyle mesleğini icra etmekten men edilmesine ilişkin kararakarşı açılan davanınçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğusonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde idariyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyoruz.
Üye Üye
Doğan Eyüp
AĞIRMAN SARICALAR