T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/554
KARAR NO : 2024/17
KARAR TR : 08/01/2024
ÖZET: Usta öğretici olarak çalışmaktayken iş akdi feshedilen davacı tarafından, ödenmediğini ileri sürdüğü kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A.M
Vekili : Av. H.Ş.Y
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. H.İ.Ş
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı kuruma ait Halk EğitimMüdürlüklerinde (son olarak Atakum Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde) 19/11/1987ile 10/06/2016 tarihleriarasında usta öğretici olarak görevyaptığını, iş akdinin 10/06/2016 tarihinde davalıtarafından herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini,müvekkilinin hak kazandığı kıdemtazminatının ödenmediğini, bunun üzerinearabuluculuğa başvurduklarını ancak başvurununuzlaşamama şeklinde sonuçlandığınıbelirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıylaşimdilik 5.000 TL kıdem tazminatının iş akdininfeshedildiği tarihtenitibaren işleyecek en yüksek mevduat faiziile davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Samsun 2. İş Mahkemesi 22/02/2023 tarih veE.2022/540, K.2023/156 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idariyargı mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine kararvermiş, istinaf yoluna başvurulmadığından kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Davacının davadilekçesi, davalı tarafın vermiş olduğu cevapdilekçesi, celp edilen belgeler, dinlenilen tanıklar,bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı bir bütünolarak değerlendirildiğinde; açılan davanınişçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkinolduğu anlaşılmış;
Davacı vekili davacının 19.11.1987-10.06.2016arasında usta öğretici olarakçalıştığını, kıdemtazminatının ödenmediğini beyan ettiği, davalıvekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında işilişkisinin iş sözleşmesine tabiolmadığını, statü hukukuna tabi olduğunu, idariyargının görevli olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.
Davacının 19.11.1987-10.06.2016 tarihleriarasında davalı Bakanlığa bağlı Halk Eğitimmerkezinde çalıştığıanlaşılmıştır.
Özel hukuk sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar adli yargıda, idarece yapılangörevlendirmelerden ve atamalardan doğan uyuşmazlıklar iseidari yargıda çözümlenmektedir.
Davacınınders ücretikarşılığı usta öğretici olarak MilliEğitim Müdürü onayı ile davalı Bakanlıkbünyesindeki Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğünde görevlendirilmiştir.Davacı ile iş sözleşmesi imzalanmadığı kurssüresinde ek ders ücreti karşılığıgörevlendirildiği anlaşılmış, davacınınücretlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılankararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenenücretler üzerinden ödendiği dikkate alındığında,taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. "
3.Davacı vekili bu kez 1.000 TL kıdem tazminatının tahsiliistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Samsun 3. İdare Mahkemesi 31/05/2023 tarih veE.2023/576, K.2023/736 sayılı kararı ile,davacının idareyle arasında geçici bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatın İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılıKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan 2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'un amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılıAdlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunhükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanun'a, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanun'atabi gazeteciler, 854 sayılı Kanun'a tabi gemiadamları,22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nunİkinci Kısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.madde şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanun'un dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/01/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, idari yargı yerince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, usta öğretici olarak görev yapmakta olandavacının iş akdinin feshedilmesi üzerine, fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıylaödenmediğini ileri sürdüğü kıdemtazminatının ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatını İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Samsun 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Samsun 2.İş Mahkemesinin 22/02/2023 tarih ve E.2022/540, K.2023/156 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Samsun 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Samsun2. İş Mahkemesinin 22/02/2023 tarih ve E.2022/540, K.2023/156sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/01/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN