T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/117
KARAR NO : 2024/19
KARAR TR : 08/01/2024
ÖZET:Adli yargı yerinde açılan davanın öncesinde idari yargı yerince aynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararının bulunmadığı anlaşıldığından, 2247sayılı Kanun’un 19. maddesinde belirtilen koşulların oluşmaması nedeniyle, aynı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yöntemine uygun bulunmayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ş.Ö adına vasisi F.Ö
Davalı
İdari Yargıda : AdaletBakanlığı
Adli Yargıda : Hazine ve MaliyeBakanlığı
Vekili :Av. Z.L.B
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı adına vasisi F.Ö, silahlı terörörgütüne üye olma suçundan Tekirdağ 1 Nolu TTipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarakbulunan davacının 27/07/2016 tarihinde Aksaray Sulh CezaHakimliğince tutuklanarak Kırşehir E Tipi Kapalı Cezaİnfaz Kurumuna gönderildiğini, 15/01/2017 tarihinde herhangi birdisiplin cezası ya da talebi bulunmamasına rağmen ikametine vedavanın görüldüğü ile yaklaşık 1.000 kmuzaklıktaki Tekirdağ 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumuna nakledildiğini, gerçekleştirilen bu naklin hukuka aykırıolduğunu, gerçekleştirilen bu hukuka aykırıişlem nedeniyle maddi ve manevi zararauğradığını, 15/01/2017 tarihinde şu andabulunduğu Tekirdağ 1 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunanakledildikten sonra 17/01/2017 tarihinde hiçbir bilgilendirmeyapılmadan tek kişilik hücreyealındığını, yaklaşık iki yıl tekliodada tutulduğunu, bu süreçte normal koğuşageçmek için defalarca dilekçe ile idareye, mahkemeye,savcılığa ve bakanlığa başvurmasınarağmen sonuç alamadığını, 06/11/2018 tarihindeyine herhangi bir bilgilendirme yapılmadan normal koğuşaalındığını, aylarca tek başınakalmasından dolayı psikolojik sorunlaryaşadığını, spor hakkından mahrumbırakıldığını, açık ve kapalıgörüşler ile telefon görüşmeleri haklarınıngereği gibi kullandırılmadığını,avukatı ile yaptığı görüşmede memurunyanında bulunmasından dolayı savunma hakkının kısıtlandığını,kendisine hiçbir şekilde eğitim hakkıtanınmadığını ve açılan kurslarakatılma hakkı verilmediğini beyan ederek; AdaletBakanlığına bu konularla ilgili olarak yaptığı13/01/2020 tarihli maddi ve manevi tazminat talepli başvurunun reddineilişkin 13/02/2020 tarih ve E.323/27571 sayılı işleminiptaline ve uğradığı hak kayıpları ileyaşadığı mağduriyetlerden oluşan maddi ve manevizararlarının giderilmesi amacıyla fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000 TL maddi ve500.000 TL manevi tazminatın ödenmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Ankara 13. İdare Mahkemesi 27/04/2021 tarih veE.2021/765, K.2021/767 sayılı kararı ile,davacının “eğitim,spor, haftalık telefon görüşmesi, aylıkaçık görüş, vb” haklardanyararlandırılmadığından bahisle maddi ve manevitazminat ödenmesi isteminden kaynaklanan dava konusuuyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu" gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, kararın istinaf edilmesiüzerine, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari DavaDairesi 28/12/2021 tarih, E.2021/3462, K.2021/5029 sayılı kararıile hükmün onanmasına karar vermiş, davacının bukararı 17/02/2022 tarihinde temyiz etmesi üzerine 07/04/2022tarihinde dosya temyiz incelemesi için Danıştay'agönderilmiş olup, halen Danıştay 10. Dairenin E.2022/2547sayılı dosyasında esastan havale için beklemekte olup MahkememizceUYAP üzerinden yapılan kontrolde de görevsizlikkararının kesinleşmediği teyit edilmiştir.
3.Davacı, idari yargıda verilen görevsizlik kararıkesinleşmeden aynı istemle adli yargı yerinde hasımgöstermeden maddi ve manevi tazminat talebiyle davaaçmıştır.
B. Adli Yargıda
4.Tekirdağ 1. İnfaz Hakimliği 19/10/2021 tarih ve E.2021/2147,K.2021/3144 sayılı kararı ile, konunun 4675 sayılıKanunda belirtilen İnfaz Hakimliğinin görevleridışında kaldığı gerekçesiyledilekçenin reddine, başvurucunun tazminat talebi hakkındaAğır Ceza Mahkemelerine başvurması hususunda muhtariyetinekarar vermiş; talep üzerine dosya Ağır Ceza Mahkemesinegönderilmiştir.
5.Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesi 25/04/2022 tarih ve E.2022/271,K.2022/289 sayılı kararı ile, davanın esastan reddine kararvermiş, kararın istinaf edilmesi üzerine, Konya BölgeAdliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi 28/09/2022 tarih ve E.2022/1011, K.2022/1141sayılı kararı ile, görevsizlik kararı verilerekdosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesi gerektiğihalde davanın esasına girilerek red kararı verilmesi nedeniylehükmün bozulmasına kesin olmak üzere karar vermiştir.
6. Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesi 11/11/2022tarih ve E.2022/573, K.2022/569 sayılı kararı ile,idarenin iş ve eylemlerinden doğan ağır hizmet kusurundankaynaklı davalarda yargılama yapma görevinin idare mahkemelerineait olduğu gerekçesiyle, mahkemenin yargı yolubakımından görevsizliğine ve 2247 sayılıKanun'un19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"5271 sayılıCMK'nın 141. maddesinde "Suç Soruşturması VeKovuşturması Sırasında" gerçekleşen korumatedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanunhükümlerine göre tazminat istenebileceği ve madde metnindebu aykırılıkların tahdidi olaraksıralandığı, davacının dava dilekçesinde,hakkında yürütülen bir suç soruşturma vekovuşturması sırasında gerçekleşen korumatedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden birtazminat isteminin bulunmadığı, dava dilekçesinde iddiaedilen hukuka aykırılıklar nedeniyle meydana gelen zararınİdari Yargı görev alanında kaldığı ve bumahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceğianlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerledavacının tazminat talebi ile ilgili olarak ancak idare hukukunungenel esasları çerçevesinde İdari Yargıda tazminatdavasının görülebileceği, bu nedenle görevsizlikkararı verilerek, aynı konuda Ankara 13. İdare Mahkemesinin EsasNo: 2021/765, Karar No: 2021/767 sayılı davanın görevyönünden reddine karar verildiği ve yapılan istinaf sonucuAnkara Bölge İdare Mahkemesince istinaf talebinin reddi ile Ankara13. İdare mahkemesinin kararının kesinleştiği degözetilerek, görev uyuşmazlığınınçözümü için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesi ile sonucuna göre bir karar verilmesigerektiği gerekçesiyle aşağıdaki hükümkurulmuştur."
III. İLGİLİ HUKUK
7.Uyuşmazlık Mahkemesinin görev ve yetkileri,Anayasa’nın 158. maddesi ile 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 1. maddesinde açıkçagösterilmiş, Mahkeme adli ve idari yargı mercileriarasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilikılınmıştır.
8.2247 sayılı Kanun’un"Mahkemenin görevi" başlıklı 1.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“UyuşmazlıkMahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ilegörevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındakigörev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsızbir yüksek mahkemedir."
9.2247 sayılı Kanun’un"Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesinebaşvurmaları" başlıklı 19. maddesişöyledir:
“Adli ve idari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerinekendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlikkararı veren merciin görevli olduğu kanısınavarırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindekiişin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesinedeğin erteler.
Yargı merciince, öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.”
10.2247 sayılı Kanun'un"İncelemede izlenecek sıra"başlıklı 27. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi,uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veyasüresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin MuammerTOPAL'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 08/01/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, 2247 sayılıKanun’da öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra,gereğigörüşülüp düşünüldü:
12.Dosyanın incelenmesinden, silahlı terör örgütüneüye olma suçundan Tekirdağ 1 Nolu T Tipi Kapalı Cezaİnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan davacıtarafından uğradığı hak kayıpları ileyaşadığı mağduriyetlerden oluşan maddi ve manevizararlarının ödenmesi istemiyle idari yargı yerindeaçılan davada idare mahkemesince görevsizlik kararıverildiği, istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölgeİdare Mahkemesinin, temyiz yolu açık olarak kararıonadığı, Mahkememizce yapılan araştırmada, bukarara karşı temyiz isteminde bulunulduğu, bu kararakarşı karar kesinleşmeksizin davacı tarafındanaynı istemle adli yargı yerinde de dava açıldığıve ardından adli yargı yerince dava dosyalarının 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.
13.Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesince 2247 sayılıKanun’un 19. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurabilmesi için, idari yargı yerince aynı konudaverilmiş kesin veya kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunması gerektiği açıktır. Oysa olayda, idariyargı yerince davacı hakkında aynı konuya ilişkinolarak verilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğu halde bukararın kesinleşmediği, böylece ortada Kanundaöngörülen biçimde, adli yargı yerindeaçılan davanın öncesinde, idari yargı yerinceaynı konuda verilmiş kesin veya kesinleşmiş birgörevsizlik kararının bulunmadığıgörülmektedir.
14.Yukarıda belirtilen hususlar gözönündebulundurulduğunda, Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesince yapılanbaşvurunun öncesinde idari yargı yerince aynı konudaverilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmadığı anlaşıldığından, 2247sayılı Kanun’un 19. maddesinde belirtilen koşullarıtaşımayan Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 11/11/2022tarih ve E.2022/573, K.2022/569 sayılı başvurusunun reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247sayılı Kanun’un 19. maddesinde belirtilen koşullarıtaşımayan Aksaray 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 11/11/2022tarih ve E.2022/573, K.2022/569 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
08/01/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN