T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/622
KARAR NO : 2024/10
KARAR TR : 08/01/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın, aracın trafikten men işleminin idari yargıda konu yapılması nedeniyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. ve 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü kapsamında değerlendirildiğinde İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Y.K
Vekili : Av. T.T
Davalı : İdari Yargı
Kayseri Valiliği
Davalı : Adli Yargı
Kayseri Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Kayseri Valiliği Bölge Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,...ABC ...plaka sayılı aracın ilgili belediyedençalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığının tespit edildiğinden bahisle,araç sürücüsü davacı adına 08/06/2023tarih ve MB10212606 seri-sıra nolu trafik idari para cezası karartutanağı düzenlenerek, 2918 sayılıKarayolları TrafikKanunu’nun 47/1-d ve EK-2/3-a maddeleri uyarınca 20.778 TL idaripara cezası verilmiş; ayrıca araç trafikten mentutanağı ile de araç 60 gün trafikten men edilerekmuhafaza altına alınmıştır.
2.Davacı vekili idari para cezasının iptali istemiyle, araçsahibi ise trafikten men tutanağının iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3.Kayseri 2. İdare Mahkemesi 14/06/2023 tarih ve E.2023/854, K.2023/947sayılı kararı ile, açılan davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesineuygun olmadığı gerekçesiyle, ayrı dilekçelerile dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine kararvermiştir. Davacı vekili dilekçesini yenileyerek bu kez,araç şoförü olarak davacı adına düzenlenenidari para cezasının iptali istemiyleidari yargı yerinde davaaçmıştır.
4. Kayseri 2. İdare Mahkemesi 06/07/2023 tarih veE.2023/952, K.2023/1034 sayılı kararı ile,davacı adına idari para cezası uygulanmasına ilişkinuyuşmazlığın görüm veçözümünün, 5326 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 2577 sayılı İYUK'un 15/1-(a) maddesihükmü uyarınca davanın görev yönündenreddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararınilgili kısmı şöyledir:
"...olayda, belediyeden gerekliizinleri almaksızın yolcu taşımacılığıyaptığından bahisle 08/06/2023 tarih ve MB 10212606sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı iledavacı 20.778,00 TL idari para cezasıylacezalandırılmıştır.
Uyuşmazlıkta, trafik idaripara cezası ile cezalandırılması işlemi 5326sayılı Kanun'un 16'ncı maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu ve 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 112'nci maddesinde 12/07/2013 tarih ve 6495sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile maddeninyeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmaktadır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun3'üncü maddesinde de belirtildiği üzere idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından davacının trafik idari para cezasıylacezalandırılması işlemine karşıaçılan işbu davanın görüm veçözümünde, Kabahatler Kanunu'nun 27'nci maddesinin l'incifıkrası uyarınca adli yargı yeri olan Sulh CezaHakimliklerinin görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır.
Nitekim; UyuşmazlıkMahkemesi'nin istikrar kazanan kararlarından biri olan 26/10/2020 tarih veE:2020/572, K:2020/592 sayılı kararında; 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanurıu'nun 48/9. maddesi uyarınca verilenidari para cezası ile sürücü belgesi geri almatutanağına karşı yapılan itirazın aynıKanun'un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile adliyargının görevinde olduğu yine Danıştayİdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/02/2020 tarih ve E:2020/55, K:2020/10sayılı Bölge İdare Mahkemesi Kararları ArasındakiAykırılığın Giderilmesi İstemi HakkındaKararında; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48.maddesi uyarınca sürücü belgesinin gerialınmasına ve idari para cezası ilecezalandırılmasına ilişkin işlemlere karşıaçılan davalarda adli yargı merciilerinin görevli olduğubelirtilmiştir."
5.Davacı vekili, bu kez idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
6. Kayseri 4. Sulh Ceza Hakimliği 25/10/2023 tarihve D.İş No:2023/3708 sayılı kararı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ileilgili kararını emsal göstererek, idari para cezası vearacın trafikten men kararına itirazı incelemenin, idariyargının görev alanına girdiği gerekçesiyle,mahkemenin görevsizliğine, uyuşmazlığıçözümleyecek görevli yargı yerinin belirlenmesi için2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca davadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
7.Kayseri 4. Sulh Ceza Hakimliğince gerekçeli karar taraflaratebliğ edilip karar kesinleştirildikten sonra, Mahkeme 14/11/2023tarih ve 2023/3708 sayılı üst yazısı ile, görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle adli yargıdava dosyasıyla idari davaya ilişkin bilgi ve belgelerin birörneği re'sen Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığına gönderilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
8.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik işaret ve kurallarına uymazorunluluğu" başlıklı 47. maddesinin ilgilikısımları şöyledir:
"Karayollarındanfaydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
a) Trafiği düzenleme vedenetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veyaişaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı veişaretlerine,
b) Trafikışıklarına,
c) Trafik işaretlevhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veyagösterilen hususlara,
d) Trafik güvenliği vedüzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğerkural,yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,
Uymak zorundadırlar.
(Değişik:18/10/2018-7148/20md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin durişaretlerine, ışıklı trafik işaretlerindenkırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayan sürücüler235 Türk lirası, bu maddede yazılı diğer trafikişaretlerine ve kurallarına uymayan sürücüler, 108Türk lirası para cezası ilecezalandırılırlar."
9.2918 sayılı Kanun'un “Araçlarıntescil edildikleri amacın dışındakullanılması” başlıklı Ek 2. maddesişöyledir:
"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.)(Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarını motorluaraç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.)Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafiktenmenedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışmaizni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsattabelirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsattabelirtilen çalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırlarıdâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın(a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türklirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihtenitibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürühâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarakuygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlindealtmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlindeotuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlindeise on beş gün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafındantahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmişçalışma izninin/ruhsatının süresi bittiğihâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcutaşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir.
Ayırıcı işaretibulunmayan üçüncü fıkra kapsamındakiaraçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
10.5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genelkanun niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
11.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
12.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
13.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/01/2024 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, olay kısmında belirtildiği üzere tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada, idari yargı yerince adliyargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmişve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup,bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerininsahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımındanbir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
15.2247 sayılı Kanun'un14. maddesinde yer alan, “Olumsuzgörev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargımercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi,ancak davanın taraflarınca (…) ileri sürülebilir.”hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince degörevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesihalinde olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak, hukuk alanında doğmuş bulunan buuyuşmazlığın giderilmesi istemi ise ancak davanıntaraflarınca ileri sürülebilecektir.
16.Kanun'un 19. maddesindeki “Adli veidari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008-5791/9 md.)Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararıile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir...” hükmüne göre ise,adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha öncegörevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunubelirten gerekçeli bir karar ile doğrudan UyuşmazlıkMahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki,başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daiçermesi gerekir.
17.Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görevuyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmairadesini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme oranla daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. madde iledaha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonradavayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır.
18.Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı verilmeklebirlikte, bununla yetinilmemiş ayrıca görevli merciinbelirtilmesi için dava dosyasının re’senUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verilmiştir.
19.Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Kanun'daöngörülen yönteme uymamakta ise de, davanıntaraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek,adli yargı yerince re’sen yapılan başvurunun 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi kapsamında olduğununkabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığınınçözüme kavuşturulması, gerek usul ekonomisine gerekUyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygun olacağındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
20.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereğigörüşülüp düşünüldü:
21.Dava, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun 47/1-d veEk 2/3-a maddeleri uyarınca verilen idari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır.
22.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında;idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununa çözümgetirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.
23.19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeyegöre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumundaiseuygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
24.Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
25.Dosyanın ve UYAP üzerinde yapılan incelenme neticesinde,aynı maddi olay nedeniyle ve aynı araç ile ilgili olarakverilen aracın trafikten men edilmesi kararına karşı,araç maliki tarafından idari yargı yerinde davaaçıldığı, Kayseri 2. İdare MahkemesininE.2023/951 sayılı dosyası üzerinden görülendavanın halen derdest olduğu anlaşılmıştır.
26.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği ancak idari para cezasınakonu işlem kapsamında aynı maddi olay nedeniyle ve aynıaraç ile ilgili olarak aracın trafikten men edilmesi kararı daverildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından,idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğikuşkusuzdur.
27.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun değişik 3. maddesi veaynı Kanun'un 27. maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenensekizinci fıkrası hükmü bir aradadeğerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un 47/1-a veEk 2/3.a maddeleri uyarınca verilen para cezasına karşıaçılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
28.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Kayseri 4. Sulh Ceza Hakimliğince yapılan başvurunun kabulüile Kayseri 2. İdare Mahkemesinin 06/07/2023 tarih ve E.2023/952,K.2023/1034 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Kayseri 4. Sulh Ceza Hakimliğince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile Kayseri 2. İdare Mahkemesinin 06/07/2023 tarih ve E.2023/952,K.2023/1034 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
08/01/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN