T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/649
KARAR NO : 2024/28
KARAR TR : 08/01/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.T
Vekili : Av. H.Ş.Y
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. T.E
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlıkbünyesindeki Menemen Halk Eğitim Merkezinde 20/08/1984 - 29/04/2019tarihleri arasında usta öğretici olarak görevyaptığını, 29/04/2019 tarihinde iş akdinin davalıtarafından gerekçe gösterilmeksizin sona erdirildiğiniancak, hak kazandığı kıdem tazminatınınödenmediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL kıdemtazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Karşıyaka 3. İş Mahkemesi21/09/2023 tarih ve E.2023/243, K.2023/590 sayılı kararıile, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK'nın 114/1-bve115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar vermiş,karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...somut olaya bakıldığındadavacının HDC kaydına göre, 147328 sicil nolu Menemen HalkEğitim Merkezinde 15.12.2015 tarihinde çalışmayabaşladığı ve 29.04.2019 tarihine kadar ara ara kesintilihalde çalışmasını usta öğreticiolaraksürdürdüğüanlaşılmıştır.
İş bu davaya emsal,Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/01/2017 tarih 2015/9-736 Esas 2017/25Karar sayılı kararında: "Davacının dersücret karşılığı kadrosuz usta öğreticiolarak Valilik onayı ile davalı bakanlık bünyesindekiSürmene Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirildiği, ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu'nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlinin ücretler üzerindenödendiği, taraflar arasında iş sözleşmesibulunmadığı, aralarındaki ilişkinin statühukukuna tabii olduğu anlaşıldığına göre;davacının 506 sayılı Kanun gereğince sosyalgüvenlik hukuku açısından Sosyal Sigortalar Kurumunaprimlerinin yatırılmış olmasının işsözleşmesi ile çalıştığıanlamına gelmeyeceği de dikkate alınarak, taraflararasındaki uyuşmazlığınçözümünün İş Mahkemesinin görevalanına girmediği sonucuna varmakgerekmiştir."denilmektedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulukararlarının bağlayıcı olduğu gözönüne alındığında eldeki davadadavacının usta öğretici olarak davalı Bakanlıkbünyesindeki Menemen Halk Eğitim Merkezindegörevlendirildiği, aralarındaki ilişkinin statühukukuna tabii olduğu belirlenmekletaraflar arasındakiuyuşmazlığın çözümününİş Mahkemesinin görev alanına girmediği, davanınidari yargıda görülmesi gerektiği açıktır.
Farklı yargıkollarına mensup mahkemeler arasında yargı yolu ilişkisivardır. Mahkemeler, kamu düzenine ilişkin yargı yoluilişkisine re'sen dikkat etmek zorundadırlar. HMK. 114. maddesi gereğincebu husus dava şartı olduğundan davanın heraşamasında dikkate alınmalıdır. Tüm bugerekçelerle emsal İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. HukukDairesi'nin 2020/125 Esas, 2020/276 karar sayılı, 20/10/2020 karartarihli ilamı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin2017/2073 Esas, 2018/311 Karar sayılı, 08/03/2018 tarihli ilamı,İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 2018/1433 Esas,2019/1243 Karar sayılı, 30/12/2019 karar tarihli ilamlarıbirlikte değerlendirilerek davacının 657 SayılıYasanın 89.maddesinde belirtilen statü içinde veKaymakamlık onayı ile görevlendirildiği, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı, taraflararasındaki ilişkinin Statü Hukukuna tabi olduğu,aralarında işçi-işveren ilişkisiolmadığı, ilke kararı niteliğinde olmayanUyuşmazlık Mahkemesinin çözüm yerinin AdliYargı olduğuna ilişkin kararınınbağlayıcı nitelikte olmaması nedeni ileuyuşmazlığın çözüm yerinin İdariYargı olduğu kanaatine varılarak açılan davada idariyargı mahkemelerinin görevli olduğuanlaşıldığından 6100 sy. HMK md. 114/1-b ve 115/2maddeleri uyarınca, dava şartı yokluğundan davanınUSULDEN REDDİNE..."
3.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İzmir 4. İdare Mahkemesi 01/11/2023 tarih veE.2023/1567 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Davacının, idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdemtazminatının iş kanunundan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülüp çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümünce verilen 25.09.2023 tarih veE:2023/379, K:2023/611 sayılı kararda aynı yöndedir."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/01/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğive usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
18.Dava, davacının davalı bakanlık bünyesindeki MenemenHalk Eğitim Merkezinde 20/08/1984 - 29/04/2019 tarihleri arasında,usta öğretici olarak çalıştığıdöneme ilişkin, kıdem tazminatının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının, İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak;İzmir 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileKarşıyaka 3. İş Mahkemesince verilen 21/09/2023 tarih veE.2023/243, K.2023/590 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İzmir 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileKarşıyaka 3. İş Mahkemesince verilen 21/09/2023 tarih veE.2023/243, K.2023/590 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/01/2024tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN