T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/639
KARAR NO : 2024/4
KARAR TR : 08/01/2024
ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.T
Davalı : Zeytinburnu Kaymakamlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Zeytinburnu Kaymakamlığıİlçe Emniyet Müdürlüğünün 06/12/2022olur tarihli idari yaptırım karar tutanağı ile,davacının sahibi olduğu daireyi günübirlik kirayaverdiği ancak, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu gereğincegenel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak anlıkveri göndermediğinden bahisle, davacı adına 1774 sayılıKanun’un2. ve Ek 1. maddesiuyarınca 26.786 TL idari para cezasıverilmiştir.
2. Davacı, idari para cezasının iptaliistemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3.Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliği 04/10/2023 tarih veD.İş No.2023/2062 sayılı kararı ile,Zeytinburnu Belediye Başkanlığı ZabıtaMüdürlüğünce 24/10/2022 yılında yapılandenetimde dairenin günübirlik pansiyon olarak izinsizçalıştırıldığının tespit ediliptutanak tanzim edildiği, tanzim edilen tutanak gereği idari paracezası uygulandığı, ilgili Kanun gereğince BelediyeBaşkanlığı tarafından mühürlenerekfaaliyetten men edilmesi kararı verildiği, men ile ilgili kararverecek mercinin İdare Mahkemeleri olduğu, idari para cezasıiptalinin de, faaliyetten men kararının kaldırılmasıile birlikte istenebileceği, bu nedenle hakimliklerinin görevsizolduğu, Uyuşmazlık Mahkemesinin içtihatlarınında bu yönde olduğu, başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, 5326 sayılı Kanun'un 1. vd. maddelerigereğince hakimliklerinin görevsizliğine karar vermiş, bukarar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.
4. Davacı, bu kez, aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
5. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 06/11/2023 tarihve E.2023/2353 sayılı kararı ile,uyuşmazlıkta; 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1.Maddesi hükmü uyarınca verilen idari para cezalarınakarşı açılan davaların görüm veçözümüne ilişkin özel bir düzenlemebulunmaması, dava konusu idari para cezasının Kabahatler Kanunukapsamında idari yaptırım niteliğinde olması ve davakonusu işlem dahilinde davacı ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren bir kararın dabulunmaması hususları gözönündebulundurulduğunda, uyuşmazlığın görüm veçözümünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunuhükümleri uyarınca adli yargının görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6.1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda sayılan,özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım vetedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veyasürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar veayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzelkişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanununhükümlerine göre yapılır.
Askeri konaklama, dinlenme ve kamptesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamıdışındadır.”
7.1774 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Otel, motel, han, pansiyon,bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatilköyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklamayerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzurevleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumluişleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz,gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veyayabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılışkayıtlarını, örneğine ve usulüne uygunşekilde günü gününe tutmak, genel kollukörgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devletİstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermekzorundadırlar.”
8.1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
“(Ek: 29/8/1996 - 4178/10 md.)
Bu Kanunun uygulanmasısırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, ilmerkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bununiçin gerekli giderler İçişleri Bakanlığıbütçesine konulacak ödenektenkarşılanır.
(Değişikikinci fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi hertürlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarınıbilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerininbilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge vekayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmekzorundadırlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık verigöndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlarabeşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idareamirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletmeruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari paracezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılanözel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikincifıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmak için gerekli işlemleri bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ayiçinde tamamlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ile görevigereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkin usulve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafındanbelirlenir.”
9. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun"Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1)Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.
(1) Bu Kanunun;
a)İ darîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
10.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
" (1)Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir."
11.5326 sayılı Kanun'un "Başvuruyolu" başlıklı 27. maddesinin 1.fıkrası şöyledir:
" (1) İdarî para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarîyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan08/01/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının,Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüp düşünüldü:
14.Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesineaykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesiuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
15.Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774sayılı Kanun’da belirtilen yükümlülüklerinyerine getirilmediğinden bahisle verilen ve 5326 sayılı Kanun'un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olanidari para cezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, 1774 sayılı Kanun’dadavacının işlediği ileri sürülen kabahateilişkin idari yaptırımların düzenlendiği, ancakbu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
16.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
17.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin04/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/2062 sayılıgörevsizlik kararınınkaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile,Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin04/10/2023 tarih ve D.İş No.2023/2062sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/01/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN