T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/612
KARAR NO : 2024/11
KARAR TR : 08/01/2024
ÖZET: Zonguldak Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M.H
Vekili : Av. H.Ş.Y
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M.Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 03/03/1986-13/03/2020 tarihleriarasında Zonguldak Halk Eğitim Merkezinde usta öğreticiolarak görev yaptığını, 13/03/2020 tarihinde işakdinin gerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini belirterek,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000 TLkıdem tazminatı alacağının iş akdinin sonaerdiği tarihten itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ilebirlikte, davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Zonguldak 2. İş Mahkemesi08/03/2022 tarih ve E.2021/45, K.2022/79 sayılı kararı ile, davada idari yargımahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarıncadavanın yargı yolu dava şartı yokluğundan reddinekarar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine, SakaryaBölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 01/02/2023 tarih ve E.2022/2472,K.2023/147 sayılı kararı ile, istinaf talebinin esastan reddinekarar vermiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"...Somut olaydadavacının davalı Zonguldak Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü işyerinde usta öğreticiolarak 03/03/1986 tarihinde işe girdiği, 13/03/2020 tarihine kadargörev yaptığı sabittir. Davacı ders ücretikarşılığı usta öğretici olarak Valilikonayı ile davalı Bakanlık bünyesindeki Çaycuma,Zonguldak ve Kilimli Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerindegörevlendirilmiştir. Davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflararasında iş sözleşmesi bulunmadığı,aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Bu sebeple Adli Yargı olarak mahkememizdeaçılan iş bu davada mahkememizin görevsiz olduğuanlaşılmakla yinegörev kamu düzenine ilişkin olup,yargılamanın her aşamasında re'sen dikkatealınacağından 6100 sayılı Yasa'nın 114/1.bhükmü gereğince mahkememizdeki davanın yargı yoluitibariyle caiz olmadığı görülmekle davanın davaşartı yokluğundan aynı yasanın 115/2 hükmügereğince usulden reddine karar vermek gerekmiştir..."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Zonguldak İdare Mahkemesi 30/10/2023 tarih veE.2023/673 sayılı kararı ile, davacınıngeçmiş yıllarda belirli süreli dönemlerle idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat vealacakların İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğudikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesininbenzer uyuşmazlıklardaki yerleşmiş içtihatlarıkapsamında uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bukonuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesinekarar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'nun "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1) Kanuna, bireysel veyatoplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan08/01/2024 tarihli toplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDEREŞAŞI’nın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
18.Dava, davacının Zonguldak Halk Eğitim Merkezinde ustaöğretici olarak çalışmakta iken, 13/03/2020tarihinde iş aktinin feshedildiğini belirterek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak üzere 1.000 TL kıdem tazminatınınfaizi ile birlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat alacağının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak;Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Zonguldak2. İş Mahkemesinin 08/03/2022 tarih ve E.2021/45, K.2022/79sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Zonguldak İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Zonguldak2. İş Mahkemesinin 08/03/2022 tarih ve E.2021/45, K.2022/79sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
08/01/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Muammer Nilgün Doğan Eyüp
TOPAL TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN