T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/640
KARAR NO : 2024/34
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü bünyesinde usta öğretici iken, emeklilik nedeniyle iş akdi sona erdikten sonra, tekrar ücretli öğretmen olarak çalışmaya başlayan davacı tarafından, ödenmediğini ileri sürdüğü iş sonu/kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : N.A
Vekili : Av. S. C
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. S.U
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 1982 - 2011 yıllarıarasında Ödemiş Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü bünyesinde usta öğreticiolarak görev yapmakta iken 01/11/2011 tarihinde iş akdinin emekliliknedeniyle sona erdiğini ve bu döneme ilişkin kıdemtazminatını yargı kararına istinadenaldığını, 18/06/2012 - 06/04/2020 tarihleri arasındatekrar ücretli öğretmen olarak çalışmayabaşladığını, bu dönemdeki iş akdinindavalı tarafından, yenilenmeme nedeniyle sona erdirildiğini vekıdem tazminatına hak kazandığını ifade ederek;bu süreye ilişkin olarak, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak üzere şimdilik 500 TL kıdem tazminatı,1.000 TL ilave tediye alacağı, 1.000 TL yıllık izinücreti, 1.000 TL hafta tatili, 250 TL UBGT genel tatilalacağının, iş akdinin sona erdiği tarihten itibarenişleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesi(İş Mahkemesi sıfatıyla) 15/12/2022 tarih ve E.2022/60, K.2022/858 sayılı kararı ile, 6100sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine kararvermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 27/04/2023 tarih veE.2023/861, K.2023/716 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümyerinin idari yargı yeri olduğunun Hukuk Genel Kurulunun 18/01/2017tarih E.2015/9-736, K.2017/25 sayılı kararı ile de sabitolduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesince verilen kararınusul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğu belirtilerek ilkderece mahkemesi kararına karşı yapılan istinafbaşvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddinekesin olarak karar vermiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"... davacının 657sayılı Kanun'un 89. maddesinde belirtilen statü içinde veValilik onayı ile görevlendirildiği, taraflar arasındaiş sözleşmesi bulunmadığı, taraflar arasındakiilişkinin Statü Hukukuna tabi olduğu, aralarındaişçi-işveren ilişkisi olmadığı, ilkekararı niteliğinde olmayan Uyuşmazlık Mahkemesininçözüm yerinin Adli Yargı olduğuna ilişkinkararının bağlayıcı nitelikte olmaması nedeni ileuyuşmazlığın çözüm yerinin İdariYargı olduğu kanaatine varılarak açılan davada idariyargı mahkemelerinin görevli olduğuanlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine..."
3.Davacı vekili aynı olay nedeniyle, talep miktarlarınıartırarak bu kez idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İzmir 7. İdare Mahkemesi 03/11/2023 tarihve E.2023/1519 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğunu,talep edilen tazminat alacakları ile işçilikalacaklarının İş Kanun'undan kaynaklanan haklardanolduğunu, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm ve çözümününadli yargı merciilerinin görev alanına girdiğinibelirterek, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar davanın ertelenmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"…Davadosyasının incelenmesinden; davacının İzmir ili,Ödemiş ilçesi, Halk EğitimMüdürlüğü bünyesinde 18/06/2012-06/04/2020tarihleri arasında ücretli öğretmen olarakçalıştığından bahisle bu süreleretekabül eden iş sonu/kıdem tazminatı ile diğerişçilik alacaklarının ödenmesi istemiyle davalıidareye yapmış olduğu başvurunun davalı idarece reddiüzerine işbu davanın anılan işlemin iptali ile17.378,89 TL kıdem tazminatının iş akdinin fesih tarihiolan 06/04/2020 tarihinden itibaren, 12.567,75 TL ilave tediye ikramiyesialacağı, 28.670,26 TL brüt yıllık izin ücreti,10.259,44 TL hafta tatili ücret alacağı ile 1.171,97 TL ulusalbayram ve genel tatil ücreti alacağının 03/12/2021 tarihindenişleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalı idareceödenmesine karar verilmesi istemiyle açıldığıgörülmektedir.
Bu durumda, davacı ile idarearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilentazminatların tazminatı) İş Kanunu’ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin (uyuşmazlıktailk görevsizlik kararını veren -İş Mahkemesisıfatıyla- Ödemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin)görevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümünde düzenlenenhizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veyaişveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniylesözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukukuyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesikapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere SosyalGüvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkindava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan05/02/2023 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından,görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
18.Dava, Ödemiş Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü bünyesinde 1982 - 2011yılları arasında usta öğretici olarakçalışan ve 01/11/2011 tarihinde iş akdi emeklilik nedeniylesona eren davacının, emeklilik sonrasında 18/06/2012- 06/04/2020tarihleri arasında tekrar ücretli öğretmen olarakçalışması nedeniyle, bu süreye ilişkin olarakfazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere kıdemtazminatı, ilave tediye alacağı, yıllık izinücreti, hafta tatili, UBGT genel tatil alacağının fesihtarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faiziylebirlikte tahsili istemiyle açılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat ve alacakların İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İzmir 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileÖdemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesisıfatıyla) 15/12/2022 tarih ve E.2022/60, K.2022/858 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İzmir 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileÖdemiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesisıfatıyla) 15/12/2022 tarih ve E.2022/60, K.2022/858 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/02/2023tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN