T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/577
KARAR NO : 2024/41
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET: TEİAŞ tarafından yapılan yarışma ihalesi sonrası imzalanan Rüzgar Enerjisi Santrali katkı payı anlaşmasının uygulanmasından kaynaklı RES katkı payı bedelinden doğan uyuşmazlığın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ... Elek.Ür. A.Ş.
Vekili : Av. İ.İ.T
Davalı : Türkiye Elektrik İletimA.Ş.
Vekili : Av. D.A
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, davalı TEİAŞile imzalanan anlaşma hükümlerine aykırı olarak tahsiledilen RES katkı payı tutarından, şimdilik 100.000 TL'ninihtarnamede belirtilen vade tarihinden itibaren işleyecek faiziylebirlikte davalıdan tahsilinekarar verilmesi istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
2.Davalı vekili, süresinde sunduğu cevap dilekçesinde,davanın görüm ve çözümünde idariyargının görevli olduğunu ileri sürerek yargıyolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 16/05/2023 tarih veE.2023/198 sayılı kararı ile, davalı vekilininyargı yoluna ilişkin itirazının reddine kararvermiştir.
4.Davalı vekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması talebiyle başvurusu üzerinedilekçe, dava dosyası ile birlikte DanıştayBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin DanıştayBaşsavcılığı Talebi
5.Danıştay Başsavcısı"açılan davada yargısal denetimin, idari yargıyerince yapılması" gerektiği görüşüyle, 2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına kararvererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"İdarîişlemler, çeşitli hukukî etkiler doğurmakamacıyla yapılan tek yanlı ve icrâî iradeaçıklamaları olarak tanımlandığında,"iradenin açıklanması" yönünden, buiradenin sahibi durumunda olan "İdarîmakam"kavramıönem kazanmaktadır. Bu noktada, yalnızca işlemi yapanmercie göre belirlenen organik ölçüt tek başınayeterli olmamaktadır. Yani idarenin her işlemi idarî işlemolmadığı gibi, bütün idarî işlemlerin kamutüzel kişileri tarafından tesis edilmesi de söz konusudeğildir. Bu açıdan, idari karar alma yetkisi vegücüyle donatılmış olmalarınakarşılık, gerek statüleri ve gerekseteşkilatlanmaları veyönetimleribakımındanözelhukuktüzelkişisiolup dakamu hizmeti gören kuruluşlar, bu hizmetleri yerine getirirlerkenkamu makamı gibi hareket ettiklerinden, işlemleriidare hukukukurallarına tâbidir.
Yasama organıtarafından özel faaliyetler için söz konusu olmayacak birayrıcalıklar ve yükümlülükler rejimine tâbitutulan ve sorumluluğu ile denetimi son tahlilde bir kamu otoritesitarafından üstlenilen faaliyetler, kamu hizmeti olarak kabuledilmektedir. Kamu hizmeti yerine getirilirken sahip olunan ayrıcalıklaradayanılarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis edilen,hukukdüzeninde değişiklik yapan, başka bir anlatımla,kişilerin hukukî durumlarında değişiklik meydanagetiren etkili ve yürütülmesi zorunlu işlemler iptaldavasına konu edilebileceği gibi, bu işlemler nedeniyleuğranılan zararların tazminiiçin tam yargıdavası da açılabilir.
Elektrik piyasası faaliyetleri,4628 sayılı Kanun ile 6446 sayılı Elektrik PiyasasıKanunu ve ikincil düzenlemelerde ayrıntılı olarak kuralabağlanmıştır. 6446 sayılı Kanun'un 3. maddesinin(j) bendinde; bu Kanunun uygulanmasında, ikili anlaşmanın,gerçek ve tüzel kişiler arasında özel hukukhükümlerine tâbi olarak elektrik enerjisi ve/veya kapasiteninalınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayınatâbi olmayan ticarî anlaşlamaları ifade edeceğibelirtilmiş, 4. maddesinde ise, elektrik piyasası faaliyetleri,üretim, iletim, dağıtım, toptan veya perakendesatışı, ithalat ve ihracatı ile piyasa işletimifaaliyetleri olarak sayılmıştır.
Kanun'da elektrik enerjisi“iletim” faaliyetinin münhasıran Türkiye Elektrikİletim Anonim Şirketi tarafındanyürütülebileceği belirtilmiştir. Elektrikpiyasasındaki diğer faaliyetlerin yürütülmesine ise,kamu tüzel kişilerinin yanında özel hukuk tüzelkişilerinin de katılması mümkün olup, elektrikpiyasası faaliyetlerinin, arz güvenliğini ve kamu hizmetigerekliliklerini sağlamaya yönelik olarak uyum içindeyürütülmesi gerekmektedir.
TEİAŞ'ın ekonomininkurallarına uygun olarak faaliyette bulunmak üzere kurulansermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip birkamu kuruluşu olduğu, elektrik iletim tesislerini işletmegörevinin, elektrik enerjisi iletim faaliyetleri kapsamındaTEİAŞ'a ait olduğu, anılan şirketin iletim faaliyeti dışındaherhangi bir faaliyetle iştigal edemeyeceği, kamu tüzelkişileri tarafından yürütülmesi gereken bu hizmetin,özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzelkişilere yaptırılmasının mümkünbulunmadığı mevzuattan anlaşılmaktadır.
Belirtilen hususların birliktedeğerlendirilmesinden, elektrik iletim hizmetinin tekel niteliğindebir kamu hizmeti olduğu, bu hizmetin bir yasal tekel olan TEİAŞtarafından gerçekleştirildiği, elektrikdağıtım hizmetinin ise bölgesel tekel niteliğinde birkamu hizmeti olduğu ve lisanslı dağıtımşirketleri tarafından yerine getirildiği, iletim kamu hizmetininelektrik dağıtım şirketleriaçısındanzorunlu unsur niteliğinde olduğu ve buhizmetin TEİAŞ ile dağıtım şirketleriarasında akdedilen sistem kullanım ve bağlantıanlaşmaları ile gerçekleştirildiği, buanlaşmaların kamu hizmetinin ifası amacıyla, kamutüzel kişiliğini haiz bulunan ve kanunitekel olanTEİAŞ ile yürüttüğü faaliyetaçısından iletim sistemi zorunlu unsur olandağıtım şirketleri arasında akdedildiği,diğer taraftan RES katkı payı anlaşmasının ise,EPDK onayına tâbi olması, anlaşma metninin Yönetmelikekinde yer alması ve anlaşma metninin taraflarcadeğiştirilmesinin mümkün olmaması nedeniyleticarî anlaşma olmadığı sonucunaulaşılmaktadır.
Doktrinde ve yargıkararlarında, idarî sözleşmeler, taraflarından en azbirisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşanbirtakım hükümler içeren sözleşmeler olaraktanımlanmaktadır. Bu çerçevede, bir kamu hizmetininkurulması ve/veya işletilmesi için yapılan idarîsözleşmeler, gerek hizmetin yürütülmesinisağlamak için hizmeti yapanlara kamu gücüne dayanan kimiyetkiler tanıması, gerekse idarenin, hizmetin düzenli veistikrarlı biçimde yürütülmesini sağlamakiçin denetim ve gözetim yetkisine sahip olmasıyönlerinden özel hukuk sözleşmelerindenayrılmaktadır.
RES katkı payıanlaşması, teklif mektubu ve taahhütname "RüzgarEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği”ninekinde yer almakta olup, davacı şirket açısından,dava konusu faaliyetinin yürütülebilmesiaçısından bu anlaşmanın imzalanması zorunludur.Anlaşma maddelerinde ne TEİAŞ'ın ne de davacışirketin değişiklik yapma imkanı bulunmadığından,anlaşma özel hukuku aşan bir rejime tâbidir.
Başka bir anlatımla, 6646sayılıKanun'un 3. maddesinin (j) bendinde; "ikilianlaşma" EPDK onayına tâbi olmayan "ticarîanlaşma" olarak tanımlandığından,ticarîanlaşmanın aksine EPDK onayına tâbi olan veYönetmelikte düzenlenen esaslı unsurları üzerindetarafların müzakere edemedikleri RES katkı payıanlaşmasının elektrik üreten şirketlerbakımından imzalanmasından kaçınılamayacakzorunlu unsur niteliğinde olması ve sözleşme serbestisininsöz konusu olmaması nedeniyleözel hukuk hükümlerinetâbi ticarî anlaşma olmayıp kamu hukukuna tâbiidarî sözleşme olduğu sonucunaulaşılmaktadır.
Dava konusu RES katkı payıbedeli mülga Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi KurmakÜzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkinYarışma Yönetmeliği ve bu Yönetmelik uyarıncaimzalanan idarî sözleşmeye dayanılarak tahakkukettirildiğinden, RES katkı payı bedellerinin tazmini içinaçılan davada yargısal denetimin, idarî yargıyerince yapılması gerekmektedir.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesinin 05/04/2021 tarihli E:2021/166, K:2021/226 sayılıkararı da bu görüşü destekler niteliktedir."
6.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcılığınca2247 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılanbaşvurunun reddi gerektiği yolunda yazılıdüşünce vermiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısmı şöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden;davalı TEİAŞ tarafından açılan ihale sonucundaimzalanan RES Katkı Payı Anlaşması'na aykırıolarak tahakkuk ettirildiği iddia edilen RES katkı payı bedelifaturası kapsamında fazladan ödenen kısımbakımından borçlu olunmadığının tespitiistemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın hangiyargı yolunda çözülmesi gerektiği bu anlaşmanınidari sözleşme ya da özel hukuk sözleşmesiniteliğinde olup olmadığına göre belirlenecektir.
Bilindiği gibi, idarisözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiye dayanarak,kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamu yararıamacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareye üstün hakve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklik vefesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir.Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettiklerisözleşmeler ise idari sözleşme niteliğitaşımayıp, özel hukuk kurallarına göredüzenlenmektedir.
Uyuşmazlığa konu RESKatkı Payı Anlaşması'nın incelenmesinden; 5. maddede;"Bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasındandolayı doğacak veya çıkacak anlaşmazlıklarınçözümünde Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleriyetkilidir." hükmünün getirildiği, 6. maddede yeralan; "... RES katkı payının ödenmemesi halinde 6183sayılı ... Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammıoranında gecikme faizi uygulanacaktır " hükmüyle, 7.maddede yer alan; "... lisansın iptal edilmesi veya lisansınmücbir sebepler ya da gerekçeleri EPDK tarafından uygunbulunan haller dışında herhangi bir nedenle sona ermesihallerinde, Şirket tarafından sunulmuş olan teminat mektubuTEÎAŞ tarafından irat kaydedilecektir."hükmünün, idarenin üstün yetkilerledonatılmış olduğuna karine teşkil etmeyeceğianlaşılmaktadır.
Somut olayda, davalıTEİAŞ'ın hukuki statüsünden bağımsızolarak, anlaşmanın imzalanmasından sonra TEİAŞ'atanınan imtiyazlı bir yetkiden, sözleşmeyi tek taraflıdeğiştirme, denetleme, cezai işlem tesis etme veya tektaraflı feshetme gibi üstün bir kamu gücünden sözetmek mümkün değildir. Anlaşmada taraflarınkarşılıklı yükümlülüklerininbulunduğu, tarafların bununla bağlı olduğu,uyuşmazlığın anlaşma öncesindeki ihalesürecine ilişkin olmadığı ve anlaşmahükümleri çerçevesinde özel hukuksözleşmesi niteliğindeki RES Katkı PayıAnlaşması'nda düzenlenen RES katkı payı bedelindenkaynaklandığı anlaşıldığından,davanın çözümünde adli yargı yerleriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin,20/06/2022 tarihli ve 2022/258 E., 2022/408 K. sayılı kararındada aynı hususlar vurgulanmıştır.
Bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılı Kanun'un10. maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun reddinekarar verilmesi gerekmektedir."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8.Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir:
"İdare, kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür."
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/185md.)"
10.6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Üretim faaliyeti" başlıklı7/4. maddesi şöyledir:
"(4) Rüzgâr veyagüneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisikurulması için yapılan önlisansbaşvurularının değerlendirilmesi aşağıdabelirtilen esaslara göre yapılır:
a) Üretim tesisininkurulacağı sahanın maliki tarafından başvuruyapılması durumunda, aynı saha için yapılandiğer başvurular dikkate alınmaz.
b) Başvurularda kaynakbazında tesisin kurulacağı saha üzerinde ve/veyasahayı temsil edecek son sekiz yıl içinde elde edilmişstandardına uygun belirli süreli ölçüm verisibulunması istenir. Sahanın belirlenmesi, ölçümler vedeğerlendirilmesi, verilerin elde edilmesi ve güvenliği ilebunların belgelendirilmesi Bakanlık tarafından teklif edilen veKurum tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir. 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesikapsamında belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri açısındanölçüm verisi aranmaz.
c) TEİAŞ veya ilgilidağıtım şirketi tarafından, kullanılacakteknolojilerin şebeke bakımından etkileri de dikkatealınarak uygun bağlantı görüşü verilenbaşvurular değerlendirmeye alınır.
ç) Değerlendirmedeaynı bağlantı noktasına ve/veya aynıbağlantı bölgesine bağlanmak için birden fazlabaşvurunun bulunması hâlinde başvurular arasındanilan edilen kapasite kadar sisteme bağlanacak olanları belirlemekiçin TEİAŞ tarafından, 5346 sayılı Kanunkapsamında YEK Destekleme Mekanizmasından yararlanabileceğisürelerde geçerli olmak ve aynı Kanuna ekli (II)sayılı cetvelde belirtilen hakları da saklı olmaküzere 5346 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yeralan fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklifedilmesi esasına dayanan yarışma yapılır. Eşitlikhâlinde uygulanacak hususlar ile yarışmaya ilişkin usul veesaslar TEİAŞ tarafından teklif edilen ve Kurum tarafındançıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Rüzgârve güneş enerjisi lisans başvurularının teknikdeğerlendirmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıktarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
11.5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının ElektrikEnerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımınaİlişkin Kanun'un"Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının Belirlenmesi,Korunması, Kullanılması ile Yenilenebilir Kaynaklardan EldeEdilen Elektrik Enerjisinin Belgelendirilmesi" anabaşlıklı İkinci Bölümün, "Kaynak alanlarının belirlenmesi,korunması ve kullanılması" başlıklı4.maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
"Elektrik enerjisiüretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarınınilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarakbelirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması, kullanılması, bualanları kullanacak tüzel kişilerde aranacakkoşulların belirlenmesi, TEİAŞ ve/veya ilgilidağıtım şirketi tarafından bağlantı vesistem kullanımı hakkında görüş verilmesi vekapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma,yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması,yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlindeteminatın irat kaydedilmesi, yerli malı kullanımşartlı aksamın özellikleri ile uygulamaya ilişkin usulve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılanyönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarındakurulacak üretim tesisleri için Bakanlık tarafındanTürk lirası olarak belirlenecek tavan fiyat üzerinden teklifedilecek en düşük fiyat, söz konusu yenilenebilir enerjikaynak alanı için yarışma şartlarındabelirlenecek süre boyunca YEK Destekleme Mekanizması kapsamındauygulanır. Yarışma sonucunda oluşacak fiyatınyarışma şartlarında belirlenecek süreiçerisinde güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgiliyarışma şartnamesinde Bakanlık tarafından belirlenir.Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için önlisans ve lisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgilihususlar EPDK tarafından çıkarılan yönetmelikledüzenlenir."
12.22/09/2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine DayalıÜretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "Amaç"ve "Kapsam" başlıklı1. ve 2. maddeleri şöyledir:
"1- Bu Yönetmeliğin amacı, 20/2/2001 tarihli ve4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda, sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmanın veyarışma sonunda belirlenen Rüzgâr Enerjisine DayalıElektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
2- Bu Yönetmelik 4628sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde,rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzereyapılmış lisans başvurularından aynı bölgeve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurununbulunması durumunda sisteme bağlanacak olanı/olanlarıbelirlemek için yapılacak yarışmaya ve yarışmasonunda belirlenen RES Katkı Payının ödenmesineilişkin usul ve esaslar ile bu yarışmaya katılacaktüzel kişilerin yükümlülüklerini kapsar."
13.Aynı Yönetmeliğin "RESkatkı payı anlaşması"başlıklı 10. maddesi şöyledir:
"Lisans verilmesi EPDKtarafından uygun bulunan şirket ile TEİAŞ arasındaEPDK tarafından belirlenen süre içerisinde Ek-3’te yeralan RES Katkı Payı Anlaşması imzalanır. RES KatkıPayı Anlaşmasının imzalanabilmesi için, 8 incimaddeye göre belirlenen banka teminat mektubunun TEİAŞ’asunulması zorunludur. RES Katkı Payı Anlaşmasıimzalanmazsa, TEİAŞ, ilgili şirket tarafından kendisinesunulan banka teminat mektubunu irat kaydeder."
14.13/05/2017 tarih ve 30065 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Rüzgar veya Güneş EnerjisineDayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan ÖnlisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği'nin "RESkatkı payı tutarlarının ödenmemesi" başlıklıgeçici 3. maddesi şöyledir:
"22/9/2010 tarihli ve 27707sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan RüzgarEnerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan LisansBaşvurularına İlişkin YarışmaYönetmeliği kapsamında kapasite tahsis edilen tüzel kişilerinimzaladıkları RES Katkı Payı Anlaşmasıkapsamında, yıllık net elektrik enerjisi üretimiüzerinden hesaplanan yıllık toplam RES Katkı Payıtutarını, o yılın 31 Ocak günü saat 17.00’akadar ödememesi hâlinde söz konusu tutar, teminat mektubununkarşılık gelen kısmının irat kaydedilmesi yoluylatahsil edilir. Bu durumun şirkete tebliğini müteakip 1 (bir) ayiçerisinde teminat mektubunun irat kaydedilen kısmıtamamlanır. İşbu yükümlülüğünyerine getirilmemesi halinde RES Katkı Payı Anlaşması ve BağlantıAnlaşması feshedilerek Kuruma bildirilir."
15.Davalı TEİAŞ Ana Statüsünün "Hukuki Bünye"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"Bu Anastatü ileteşkil olunan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.(Teşekkül) tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerindeözerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı birİktisadi Devlet Teşekkülüdür.
Teşekkül EPK, K.H.K. ve buAnastatü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukukhükümlerine tabiidir"
B. Yargı Kararları
16.Uyuşmazlık Mahkemesi, benzer konulara ilişkin olarakönüne gelen uyuşmazlıklarda; sözleşmeaşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar veyapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarınidari yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonrasözleşme hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortayaçıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme veözel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerindegörülmesi gerektiği yolunda pek çok karar vermiştir.(16/06/2003 tarih ve E.2003/47, K.2003/51; 05/02/2007 tarih ve E.2006/154,K.2007/3; 04/06/2013 tarih ve E.2013/394, K.2013/881; 13/10/2014 tarih veE.2014/671, K.2014/890; 29/12/2014 tarih ve E.2014/1097, K.2014/1145;20/02/2017 tarih ve E.2016/91, K.2017/3; 24/12/2018 tarih ve E.2018/865,K.2018/865; 24/02/2020 tarih veE.2019/859, K.2020/162 sayılıkararlarında olduğu gibi.)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
17.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan05/02/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilininanılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Danıştay Başsavcısınca 10.maddede öngörülen biçimde olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
18.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
19.Dava, davacı ve davalı arasında imzalanan RES katkıpayı anlaşması hükümlerine aykırı olarakfazladan tahakkuk ve tahsil edildiği iddia edilen RES Katkı Payıbedelinin tahsili talebiyle açılmıştır.
20.Olayda, davanın davalı TEİAŞ tarafından yukarıdaanılan Yönetmelik hükümlerine göre açılanyarışma ihalesi sonucunda imzalanan RES Katkı PayıAnlaşmasına aykırı olarak tahakkuk edildiği iddiaedilen RES katkı payı bedeli faturası kapsamındaödenen tutarın tahsili istemiyle açıldığı,uyuşmazlığın esasının veçözümünün bu anlaşmanın hukuki durumunabağlı olduğu, anlaşmanın idari sözleşme yada özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olupolmadığına göre görevli yargı yolununbelirleneceği açıktır.
21.İdari sözleşmeler, idarelerin tek yanlı, kamusal yetkiyedayanarak, kamu hizmetinin gereklerinin yerine getirilmesi için kamuyararı amacı ile taraflar arasında akdedilen ve idareyeüstün hak ve yetkiler veren, gerektiğinde tek yanlı değişiklikve fesih yetkisini de idareye tanıyan nitelikte sözleşmelerdir.Kamu idarelerinin özel hukuk alanında akdettiklerisözleşmeler ise idari sözleşme niteliğitaşımayıp, özel hukuk kurallarına göredüzenlenmektedir.
22.Tip RES Katkı Payı Anlaşmasının incelenmesinden 5. maddede, "bu anlaşmanın hükümlerininuygulanmasından dolayı doğacak veya çıkacakanlaşmazlıkların çözümünde AnkaraMahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." hükmüile 6. maddede düzenlenen "RESkatkı payının ödenmemesi halinde 6183 sayılıKanun'un 51 inci maddesinde belirlenen gecikme zammı oranında gecikmefaizi uygulanacağı" ve yine 7. maddededüzenlenen"lisansın iptali veya mücbirsebepler ya da EPDK tarafından uygun bulunan haller dışındaherhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde teminat mektubunun TEİAŞtarafından irat kaydedilmesi" hükümlerinin,idarenin üstün yetkilerle donatılmış olduğunakarine teşkil etmeyeceği anlaşılmaktadır.
23.Somut olayda, davalı TEİAŞ'ın hukuki statüsündenbağımsız olarak, anlaşmanın imzalanmasından sonraTEİAŞ'a tanınan imtiyazlı bir yetkiden, başka birdeyişle sözleşmeyi tek taraflı değiştirme,denetleme, cezai işlem tesis etme veya tek taraflı feshetme gibiüstün bir kamu gücünü kullanma yetkisini haizolduğundan söz etmek mümkün değildir. Anlaşmadatarafların karşılıklıyükümlülüklerinin bulunduğu, bununla bağlıolduğu, uyuşmazlığın anlaşma öncesindekiyarışma ihale sürecine ilişkin olmadığı,taraflar arasında anlaşma yapıldıktan sonra, özelhukuk sözleşmesi niteliğinde olan ve sözleşmehükümleri çerçevesinde tahakkuk ettirilen RESkatkı payı bedelinden kaynaklı olduğuanlaşıldığından, davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
24.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Danıştay Başsavcısının başvurusunun reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
05/02/2024tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,davacı ve davalı arasında imzalanan RES katkı payıanlaşması hükümlerine aykırı olarak fazladantahakkuk ve tahsil edildiği iddia edilen RES Katkı Payıbedelinin tahsili talebiyle açılmıştır.
Birkamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaç duyulanmal veya hizmet temini sırasında, idaredekanunilik ilkesi gereğince idarenin belirli usul ve esaslarauyması zorunlu olup; işin sözleşmeye bağlanmasındanönce geçen bu süreçte tesis edilen işlemlerin,kamu gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olmasınedeniyle idari işlem niteliğini taşımasıkarşısında, yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerinegöre idari yargı yerlerince yapılacağıtartışmasızdır.
İdarisözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmetigerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, busözleşme hükümlerinde tek yanlı değişiklikyapabilir ya da sözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayandiğer sözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında,özel hukuk kurallarına göre düzenlenir.
DavalıTEİAŞ tüzel kişiliğe sahip, özel hukukhükümlerine tabi, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğusermayesi ile sınırlı bir iktisadi devletteşekkülüdür. Üstün ayrıcalıklara sahipolan ve yükümlülükler rejimine tabi tutulan,sorumluluğu ile denetimi bir kamu otoritesi tarafındanüstlenilen kamu hizmeti niteliğindeki elektrik iletim faaliyetiniyürüten davalı TEİAŞ ile davacı şirketarasında yukarıda alıntılanan Yönetmeliğedayanılarak düzenlenen katkı payı anlaşması, biridari sözleşme niteliğindedir. Aynı Yönetmelikkapsamında davalıya verilen yetkinin kullanımısırasında kamu gücüne dayalı, re’sen ve tekyanlı olarak tesis edilen RES katkı payı faturasındandolayı sorumlu olmadığının tespitine ilişkindavanın görüm ve çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu anlaşılmaktadır.
Buhususlar gözönünde bulundurularak, DanıştayBaşsavcısının başvurusunun kabulü ile adliyargı yerince verilen görev itirazının reddi(görevlilik) kararının kaldırılmasıgerektiği görüşüyle, aksi yöndekiçoğunluk kararına katılmıyorum.
Üye
Ahmet ARSLAN