T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/644
KARAR NO : 2024/52
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET: Davacının tarımsal arazide, su dağıtım planına uymayarak sulama yaptığından bahisle, hakkında düzenlenen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : Ş.D
Vekili : Av. F.D.Ö
Davalı : Bucak Sulama Birliği Başkanlığı
Vekili : Av. S. A
I.DAVA KONUSU OLAY
1.Burdurili Bucak Sulama Birliği Başkanlığı tarafındanyapılan denetim sonucunda, Bucak ilçesi,...köyü, ... mevkii ... ada, ... parselde bulunan tarımsalarazide, 10.000 m2 su dağıtım planına uymayarak(tarımsal sulama sayacını sökerek) sulamayaptığının tutanak ile tespit edilmesi üzerine, 6172 sayılıSulama Birlikleri Kanun'un 12. maddesi uyarınca davacıya 30/09/2022tarih ve 90162685/66 sayılı karar ile 9.000 TL idari para cezasıverilmiştir.
2.Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Bucak Sulh Ceza Hakimliği 08/02/2023 tarih veD.İş No: 2022/1438 sayılı kararı ile,sözkonusu idari yaptırım kararının idari yargınıngörev alanına girdiği gerekçesiyle davanıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu karar itirazedilmeden kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
“İtiraz dilekçesi,kabahat dosyası itiraza konu idari para cezasına ilişkintüm bilgi ve belgeler ile dosya kapsamı birliktedeğerlendirildiğinde; başvuran hakkında Bucak SulamaBirliği Başkanlığı tarafından 6172sayılı Sulama Birlikleri Kanunun 12. maddesini ihlal etmesi nedeniyleidari para cezası karar tutanağının düzenlendiği,ilgili Kanun'un 12. maddesine göre '(1) Başkan tarafından; a)Hazırlanan su dağıtım planında belirtilen zaman veyasüre dışında sulama yapan birlik üyelerinesuladığı her dekar arazi başına su kullanımhizmet bedelinin iki katına kadar, bu fiillerin tekrarı halinde herdefasında ayrı ayrı olmak üzere dört katınakadar, b) Sulama beyannamesi vermeden ya da eksik beyanname ile sulama yapanbirlik üyelerine, suladığı her dekar arazi başınasu kullanım hizmet bedelinin iki katına kadar, c) Birlik görevalanı dışında kalan su kullanıcılarına,izinsiz olarak suladıkları her dekar arazi başına sukullanım hizmet bedelinin iki katına kadar, idari para cezasıverilir. (2) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları,tebliğinden itibaren bir ay içerisinde birliğe ödenir.'denilmektedir. 6172 sayılı Kanun kapsamındayürütülen işlemler idari işlem niteliğinde olduğundandolayı kanun uygulanarak yürütülen faaliyetler idariişlem kimliğine bürünmektedir. Söz konusuişlemler, yerleşik yargı kararlarında idari davaya konuoluşturabilecek nitelikte idari işlemler olarak kabuledilmektedirler.
Bu çerçevede SulamaBirlikleri Kanunun 12. maddesi uyarınca para cezası vermeişlemi, mevzuata aykırı sulama işlemlerinin önlenmesiveya giderilmesine yönelik idari bir işlemin devamıniteliğinde olduğundan para cezalarına karşıaçılacak davalarda idari yargı mercileri görevli olduğundanadli yargıda yapılan itiraza yönelik görevsizliğinedair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR: Yukarıdaaçıklanan gerekçe doğrultusunda;
1- Bucak Sulama BirliğiBaşkanlığı'nın 30/09/2022 tarihli 9016268566sayılı kararına yönelik yapılan itiraz hakkında,söz konusu idari yaptırım kararı hakimliğimizceincelenebilecek kararlardan olmayıp, idari yargı görevsahasına giren mahiyette bulunduğundan 5236 SY m.3-a, 28/1-bhükümleri uyarınca GÖREV YÖNÜNDENREDDİNE…”
4.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Isparta 2. İdare Mahkemesi 21/11/2023 tarih veE.2023/179 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden davacınınkaçak sulama yaptığının (tarımsal sulamasayacını sökerek) tespit edildiğinden bahisle, 9.000 TLidari para cezası uygulanmasına ilişkin 30/09/2022 tarih ve9016268566 sayılı işlemin tesisi üzerine davacıtarafından idari para cezasının iptali istemiyleaçılan davada Bucak Sulh Ceza Hakimliğinin 08/02/2023 tarih ve2022/1438 D.İş sayılı kararı ile görevsizlikkararı verildiği, davacı tarafından 22/02/2023 tarihlidilekçe ile de anılı işlemin iptali istemiylebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda uyuşmazlığauygulanacak olan 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nda idariyargı merciinde dava açılabileceğine ilişkinherhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Ayrıca, Bucak SulamaBirliğinin kullanıcı ile imza altına aldığıfaydalanma sözleşmesinin 7. maddesinde, 'Sözleşmeninuygulanması sırasında doğabilecek anlaşmazlıklaraçözümlenmesinde Bucak Mahkemeleri ve İcra Daireleriyetkilidir.' hükmü düzenlenmiştir. Bu durumda olaydagörevli yargı merciinin toplum düzenini, genel ahlakı,genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzenikorumak amacıyla kabahatlere ilişkin genel ilkeleri, kabahatlerkarşılığında uygulanabilecek olan idariyaptırımların türleri ve sonuçlarını,kabahatler dolayısıyla karar alma sürecini, idariyaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolunu veidari yaptırım kararlarının yerine getirilmesineilişkin esasları düzenleyen bir kanun olan Kabahatler Kanunuhükümleri uyarınca belirlenmesi gerekmektedir. AnılanKanun'un 3. maddesinde de, bu kanunun genel hükümlerinin diğerkanunlardaki kabahatler hakkında da uygulanacağıaçık olarak düzenlenmiş ve idari para cezası,mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırımlara karşı Sulh Ceza Mahkemesinde davaaçılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu durumda; her ne kadar Bucak SulhCeza Hakimliğinin 08/02/2023 tarih 2022/1438 D.İşdosyasında 'para cezası verme işlemi mevzuata aykırısulama işlemlerinin önlenmesi veya giderilmesine yönelik idaribir işlemin devamı niteliğinde olduğu' gerekçesi ileidari yargının görevli olduğuna hükmedilmiş isede; idari para cezası verilmesine dair işleme ilişkin davakonusu uyuşmazlığa uygulanacak ilgili mevzuatta idari yargımerciinde dava açılabileceğine ilişkin herhangi birhüküm bulunmaması nedeniyle dava konusu idari paracezasının görüm ve çözümününyukarıda yer verilen hükümler uyarınca adli yargımercilerinin görev alanında bulunduğundan davanıngörev yönünden reddi gerekmektedir.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi'nin 20.12.2010 tarihli, E.2010/179, K.2010/342 sayılıkararı da bu yöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.Anayasa’nın "III. Tabiiservetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi"başlıklı 168. maddesi şöyledir:
"Tabiî servetler vekaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devletbu hakkını belli bir süre için, gerçek vetüzelkişilere devredebilir. Hangi tabiî servet vekaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek vetüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek vetüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açıkiznine bağlıdır. Bu durumda gerçek vetüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçeyapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyidelerkanunda gösterilir.”
7.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Borçların İfa EdilmemesininSonuçları" üst başlığıaltında düzenlenen 112. maddesi şöyledir:
"Borç hiç veyagereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurunyüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklınınbundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür."
8.6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu’nun “Amaç ve kapsam” başlıklı1. maddesi şöyledir:
“(1) Bu Kanunun amacı;ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonelkullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzereDevlet Su İşleri Genel Müdürlüğütarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan yada inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygunşekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğünün onayını almak suretiyleişlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetimsorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelikyeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevlisulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerinidüzenlemektir.
(2) Sulama birlikleri kamutüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hükümbulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir.”
9.6172 sayılı Kanun’un “Birliğingörev alanı ve çalışma konuları” başlıklı3. maddesi şöyledir:
“(1) Birliklere devredilentesislerin hizmet alanı, birliklerin görev alanı olupsınırları, kapsamı ve ismi DSİ tarafındanbelirlenir.
(2) Bir görev alanıiçerisinde aynı amaçla birden fazla birlik kurulamaz.
(3) Birlik,devraldığı tesislerin işletme, bakım, onarım veyönetim sorumluluğunu çerçeve ana statüde ve devirsözleşmesinde yer alan esaslara uygun olarak yürütür.
(4) Birliğinçalışma konuları şunlardır:
a) Görev alanıiçerisinde yer alan tesislerin işletme, bakım, onarım,yönetim ve yenileme hizmetlerini usul ve esaslarına uygun olarakyapmak.
b) Katılımpayını, su kullanım hizmet bedelini ve uygulanan cezalarıtahsil etmek.
c) Devraldığı tesislerinyatırım bedellerini geri ödemek.
ç)(Değişik:5/3/2022-7381/27 md.) Devraldığı tesisiDSİ’nin onayını almak suretiyle geliştirmek bu tesisile ilgili yeni projeler yapmak veya yaptırmak, yenilenebilir enerjikaynaklarından faydalanmak üzere sulama tesisinin mütemmimcüzü olacak şekilde projeler geliştirmek, enerji tesislerikurmak ve işletmek veya diğer kurum ve kuruluşlartarafından geliştirilen, kurulan yenilenebilir enerji tesislerinidevralarak işletmek, sulama birliğinin feshi hâlinde tesisleriçalışır hâlde DSİ’ye devretmek.
d) Görev alanıiçerisinde su miktarına bağlı olarak ekilecek bitkidesenini Tarım ve Köyişleri Bakanlığınınilgili birimleri ile işbirliği yaparak planlamak.
e) Görev alanıiçerisinde öngörülen üretim hedefleriningerçekleşmesine katkıda bulunmak üzere gerekli tedbirlerialmak.
f) Sulama ve diğertarımsal konularda faaliyet gösteren kurumlarla işbirliğiyaparak araştırma, geliştirme ve eğitimçalışmalarında bulunmak.
g) Amaç ve görevleri ileilgili konularda ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip etmek.
ğ) Ortak tesisler içinDSİ’ce sarf olunan işletme ve bakım masraflarındankendi payına düşen miktarı ödemek.
h) (Ek:5/3/2022-7381/27 md.)Görev sahası dâhilinde, işlenmeyen ve tarımyapılmayan gerçek ve tüzel kişilere ait tarım arazileriniDSİ’ce düzenlenecek usul ve esaslar dâhilinde,kiralayarak tarımsal üretim yapmak veya yaptırmak.”
10.6172 sayılı Kanun’un “Cezahükümleri ” başlıklı 12. maddesişöyledir:
"(Değişik:19/4/2018-7139/48 md.)
(1) Başkan tarafından;
a) Hazırlanan sudağıtım planında belirtilen zaman veya süredışında sulama yapan birlik üyelerinesuladığı her dekar arazi başına su kullanımhizmet bedelinin iki katına kadar, bu fiillerin tekrarı halinde herdefasında ayrı ayrı olmak üzere dört katınakadar,
b) Sulama beyannamesi vermeden ya daeksik beyanname ile sulama yapan birlik üyelerine, suladığıher dekar arazi başına su kullanım hizmet bedelinin ikikatına kadar,
c) Birlik görev alanıdışında kalan su kullanıcılarına, izinsiz olaraksuladıkları her dekar arazi başına su kullanım hizmetbedelinin iki katına kadar, idari para cezası verilir.
(2) Bu Kanuna göre verilenidari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içerisindebirliğe ödenir. "
11.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı3. maddesi şöyledir:
“ (Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
12.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
13.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
“İdari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 05/02/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruyapıldığı, önceki görevsizlik kararına ilişkindava dosyası temin edilmeden Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği görülmekte ise de, dava konusuna ilişkinbilgi ve belgeler ile adli yargı kararının kesinleşmedurumunu gösteren bir örneğinin dosyada bulunduğu, bunedenle adli yargı dosyasının istenilmediği ve sonuçtausule ilişkin başka bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava; Burdur ili, Bucak ilçesi, ...köyü, ... mevkii ... ada,... parselde bulunan tarımsal arazide, 10.000 m2 su dağıtımplanına uymayarak (tarımsal sulama sayacını sökerek)sulama yaptığının tutanak ile tespit edilmesi üzerine,6172 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca, 30/09/2022 tarih ve90162685/66 sayılı karar ile davacıya verilen 9.000 TL idaripara cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
17.Dosyanınincelenmesinden, Burdur ili Bucak ilçesi, ...köyü, ... mevkii... ada, ... parselde bulunan taşınmazda, Bucak sulama sahasıiçerisindeki sulama tesislerinden faydalanmak için taraflararasında faydalanma sözleşmesi imzalandığı, busözleşme kapsamında davacı tarafından önyüklemeli tarımsal sulama sayacı ve sulayıcısözleşmesi imzalandığı, bilahare yapılan denetimneticesinde, dava konusu parselde 10.000 m2 su dağıtımplanına uymayarak (tarımsal sulama sayacını sökerek)sulama yapıldığının tespiti üzerine, 6172sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca davacı hakkında9.000 TL idari para cezası tahakkuk ettirildiği, söz konusuidari para cezası ödenmeden sulama hizmetindenfaydalanamayacağının davacı tarafa bildirilmesiüzerine, 30/09/2022 tarih ve 90162685/66 sayılı işleminiptali istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
18.Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 6172sayılı Kanun’da belirtilen yükümlülüklerinyerine getirilmediğinden bahisle verilen idari para cezasınıniptaline ilişkin olarak açıldığı, 6172 sayılıKanun’da davacının işlediği ileri sürülenkabahate ilişkin idari yaptırımların düzenlendiği,ancak bu idari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediğianlaşılmıştır.
19.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
20.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan idari paracezasının5326 sayılı Kanun’un 16.maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu’nda da idaripara cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır.
21.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Isparta 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Bucak SulhCeza Hakimliğinin 08/02/2023 tarih ve D.İş No: 2022/1438sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Isparta 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bucak SulhCeza Hakimliğinin 08/02/2023 tarih ve D.İş No: 2022/1438sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/02/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN