T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/481
KARAR NO : 2024/38
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET: 4925 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 38/3. maddesindeki yükümlülüğün ihlal edildiğinden bahisle düzenlenen ihlal tespit tutanağın, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesi kapsamında bir idari yaptırım türü olduğundan, her sefer için 5 uyarma verilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : İ. K.Sey.İnş. Hay. San.Tic. Ltd. Şti
Vekili : Av. Ş.A
Davalı : Ulaştırma ve AltyapıBakanlığı
Vekili : Av. S.G
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, şehirlerarası yolcutaşımacılığı yapan müvekkili şirketintaşımanın yapıldığı taşıttayolcuların etiketlenmiş bagajları dışında bagajtaşıdığı gerekçesiyle, KarayoluTaşıma Yönetmeliğinin 38/3. maddesi uyarınca03/04/2023 tarih, UAB-ELK-A seri ve 031906 sıra numaralı ihlal tespittutanağı tutularak müvekkili adına 5 uyarma cezasıverildiğini ileri sürerek, verilen cezanın usul ve hukuka uygunolmadığı nedeniyle iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliği24/05/2023 tarih ve D.İş No.2023/3422 sayılı kararı ile,ihlal tespit tutanağına yönelik itirazlarda idariyargının görevli olduğu, davada başvuru konusununidari işlem olduğu, idari işlemlere bakma görevinin adliyargının değil idari yargının görevinegirdiği gerekçesiyle, başvurunun usulden reddi ile hakimlikleriningörevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdariYargıda
4. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 14/07/2023 tarihve E.2023/1573 sayılı kararı ile, 4925sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan KarayoluTaşıma Yönetmeliği uyarınca davacı şirketeverilen uyarma cezasına ilişkin idari yaptırımkararına dayanarak oluşturulan tutanağın, 5326sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 4925 sayılı Kanun'da yapılandeğişikliklerle kanunun yeniden düzenlendiği ve bu haliyle4925 sayılı Kanun'da ve bu kanuna dayanılarak hazırlananYönetmelikte görevli yargı yeri hususunda hükümbulunmadığı, kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yeralmadığının anlaşıldığı, budurumda, Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanun'la değişik3. maddesinde, bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, uyarma cezasına ilişkinkarara karşı açılan davanın görüm veçözümünde anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
5.4925sayılı Karayolu TaşımaKanunu’nun "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı;karayolu taşımalarını ülke ekonomisiningerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzenive güvenliği sağlamak, taşımacı, acente vetaşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı vekargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarınıbelirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini,haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolutaşımalarının, diğer taşıma sistemleri ilebirlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini vemevcut imkânların daha yararlı bir şekildekullanılmasını sağlamaktır."
6.4925sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kamuyaaçık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu veeşya taşımalarını, taşımacıları,taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını,nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşımaişlerinde çalışanlar ile taşımalardayararlanılan her türlü taşıt, araç,gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıylayapılan taşımalar, genel ve katma bütçelidairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamuiktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılantaşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı,Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet GenelMüdürlüğüne ait motorlu taşıt vebunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastiktekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılantaşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.
İl sınırları içerisindeki taşımalar ileyüz kilometreye kadar olan şehirlerarasıtaşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafikkomisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgilivaliliklere, belediye sınırları içerisindekişehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göredüzenlenecek yönetmelik esasları dahilindebırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalarile savaş hali, olağanüstü hal ve doğal afetdurumlarında uygulanacak hükümler saklıdır."
7.4925 sayılı Kanun'un "Cezauygulaması" başlıklı 27. maddesişöyledir:
" (Değişik:25/6/2009-5917/34 md.)
Bu Kanunda yazılı idari para cezalarını uygulamayaUlaştırma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlıkpersoneli, trafik polisi ve zabıtası, trafik polisinin görevalanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarmapersoneli, sınır kapılarında görev yapangümrük muhafaza ve gümrük muayene memurları ilebunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabıtasıyetkilidir.
Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma,geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideleruygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikledüzenlenir.
Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, yönetmeliktedüzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idarimüeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez."
8.08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananKarayolu Taşıma Yönetmeliğinin “Yetki belgesi alma zorunluluğu”başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelikkapsamına giren taşımacılık, acentelik,taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleriorganizatörlüğü, nakliyat ambarıişletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistikişletmeciliği, dağıtım işletmeciliği,terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacakgerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygunolan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almalarızorunludur."
9.Yönetmeliğin “Taşımacılıkfaaliyetlerinde genel kural” başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"(1)Taşımacılıkfaaliyetleri; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreyekötü etkisi en aza indirilecek, fert, toplum ve çevresağlığı ile bunların güvenliğini olumsuzyönde etkilemeyecek ve kamu yararını gözetecek tarzdaserbest rekabet ortamında gerçekleştirilir."
10.Yönetmeliğin “Yetki belgesisahiplerinin ortak yükümlülükleri”başlıklı 40. maddesinin 4. fıkrası şöyledir:
"(4) (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) A1, B1 ve D1 ile kalkış veyavarış yeri Büyükşehir olup tarifeli olarak faaliyetgösterecek D4 yetki belgesi sahipleri, yapacakları düzenli yolcutaşımacılığı faaliyetinde, onaylı zaman tarifesindebelirtilen saatteki sefere göndereceği taşıtınplakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personelbilgileri ile birlikte yolculara ait, 36 ncı maddenin ikinci veüçüncü fıkraları ile 38 inci maddesinin birincifıkrasında belirtilen bilgileri, seyahat başlayıncayakadar, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumunmeydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadarBakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmekzorundadırlar. (Mülga cümle:RG-15/11/2019-30949)"
11.Yönetmeliğin "Yolcutaşımalarında bagaj" başlıklı 38.maddesinin 3. fıkrası şöyledir:
"(3) Taşımanınyapıldığı taşıtta, yolcularınetiketlenmiş bagajları dışında hiçbir bagajtaşınamaz. Bu fıkraya uymayan yetki belgesisahiplerine 5 uyarmaverilir."
12.Yönetmeliğin "İhlal veidari para cezası karar tutanağı düzenlenmesi" başlıklı67. maddesişöyledir:
"(1) Kanundaöngörülen ve bu Yönetmelikte belirtilen kusurlarıve/veya ihlalleri işleyenler hakkında, 66 ncı maddede belirtilengörevliler tarafından idari para cezası ve/veya ihlal tespitinedair tutanak düzenlenir.
(2) Tutanaklar, para cezasıgerektiren kusurlar için idari para cezası karartutanağı, uyarma gerektiren mevzuat ihlalleri için ihlaltespit tutanağı olmak üzere iki şekilde düzenlenir.
(3) Birden fazla kusurun bir aradaişlenmesi halinde her kabahat için ayrı idari para cezasıkarar tutanağı düzenlenir.
(4) Birden fazla mevzuat ihlalininbir arada işlenmesi halinde her ihlal için ayrı ihlal tespittutanağı düzenlenir. (Ek cümle:RG-21/11/2020-31311) Ancak,bu fıkra kapsamında ayrı ayrı düzenlenmesi gerekenihlal tespit tutanakları, yapılan ihlaller vekarşılığındaki uyarma adetleri ayrı ayrıbelirtilmek suretiyle elektronik ortamda tek bir ihlal tespittutanağı olarak düzenlenebilir.
(5) İdari para cezalarınailişkin diğer hususlarda (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) Hazine ve Maliye Bakanlığıncayayımlanan mevzuat esas alınır.
(6) Bu maddeye göredüzenlenecek tutanaklar, elektronik olarak da düzenlenebilir.Elektronik olarak düzenlenecek tutanaklara ilişkin hususlar,Bakanlıkça düzenlenir."
13. Yönetmeliğin "Uyarma" başlıklı69. maddesi şöyledir:
"(1)(Değişik:RG-21/11/2020-31311) Bu maddenin sekizincifıkrasındaki ihlallere verilecek uyarmalar hariç olmaküzere, yetki belgesi sahiplerine uyarma verilmesini gerektiren ayrıayrı her bir ihlal için uyarmaya konu olan ihlalin devam etmesihalinde aynı yaptırım yeniden uygulanır ve busüreç ihlal giderilinceye kadar tekrarlanır.
(2) 40 ıncı maddeninyirminci fıkrasının (a) bendinde belirlenen sermaye haricindekidiğer değişikliklere ilişkin verilmesi gereken uyarmalar,firmanın birden fazla yetki belgesi sahibi olması halinde, her yetkibelgesi için ayrı ayrı uygulanır.
(3) Yetki belgesi sahiplerinin, 40ıncı maddenin yirminci fıkrasının (a) bendindebelirlenen değişiklikleri, kısmen veya toplu olarak aynıTürkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlatarak yasal süresigeçtikten sonra bildirmeleri halinde, bu durum tek bir ihlal kabuledilir.
(4) Yenileme işlemitamamlanmış yetki belgesi için, yenileme işlemindenönce gerçekleşmiş olan, ancak uyarma verilmemişihlallere ilişkin uyarma verilemez.
(5) Yetki belgesi sahiplerinin, buYönetmeliğe göre verilen uyarmaları kaldırabilmeleriiçin, uyarma başına (Değişikibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) Ek-1’de belirtilenücreti, Bakanlık döner sermaye hesaplarına ödemelerişarttır. Söz konusu ödemenin yapılmasından sonrauyarmalar kaldırılır. Bu ücret, her yıl birönceki yıla ilişkin olarak213 sayılı Kanunuyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında her takvimyılı başından geçerli olmaküzerearttırılır.
(6) Bakanlıkça, takvimyılı başından itibaren (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) aylık dönemlerle re’senyapılacak kontrollerde; yetki belgesi sahiplerinin, kontrol edilendönem için, 40 ıncı maddeninüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerini yerinegetirenlerin (Ek ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer)veya TS ISO 39001standardına uygunluğunu belgeleyen yetki belgesi sahiplerinin,kontrolü yapılan yetki belgesi faaliyetleri için, varsa dahaönce verilmiş ve henüz kaldırılmamış olanuyarmalarından, toplam 20 uyarma iptal edilir. Bu fıkranınuygulanması sırasında, iptal edilebilecek toplam uyarmasayısının 20’den az olması halinde, iptal edilecekuyarma sayısı, mevcut olan uyarma sayısı olarakdeğerlendirilir. Ancak, bu fıkraya görekaldırılmış olan uyarmaların, haksız yere iptaledildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, iptal edilen uyarmalaryeniden verilir.
(7) (Ek:RG-15/11/2019-30949) BuYönetmeliğin 40 ıncı maddesininüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddesinin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerle ilgili,Bakanlıkça yapılacak kontroller neticesinde, yetki belgesiningeçerlilik süresi içerisinde;
a) Hiç uyarma almayanlara 1yıllık süre,
b) En fazla 50 uyarma alanlara 6aylık süre,
yetki belgelerinin yenilenmesisırasında, 17 nci maddenin birinci fıkrasındaki süreyeeklenir. Ancak, bu fıkraya göre verilmiş sürelerinhaksız yere verildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, verilensüreler, ilgili yetki belgesinin ilk yenilenmesi sırasında 17nci maddenin birinci fıkrasındaki sürelerdendüşülür.
(8) (Ek:RG-15/11/2019-30949) 40ıncı maddenin üçüncü, dördüncüve altıncı (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529)fıkrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarakU-ETDS’ye;
a) Yapılan sefere ilişkinbilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma,
b) İletilen seferlerde, seferbaşına (gidiş veya dönüş) 10 adedigeçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere,her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma,
c) (Ek:RG-10/1/2020-31004)Taşıtta görevli personel bilgisinin hiç bildirilmemesiveya eksik/yanlış bildirilmesi halinde, her sefer için 10uyarma,
ç) (Ek:RG-16/7/2023-32250)Yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde, yolcununbeyan ettiği ve Bakanlığa bildirilen/iletilen varışnoktasından önce inen yolculara ilişkin bilgilerin, bu hususungerçekleştiği andan itibaren 30 dakika sonrasına kadarbildirilmemesi/iletilmemesi durumunda her yolcu için 5 uyarma, yetkibelgesi sahibine verilir. Ancak, bu maddeye göre yaptırımuygulanan firmanın, bu kabahatinin sonradan suç unsuru teşkilettiğinin tespiti halinde, yetki belgesi sahibine ayrıca 150 uyarmaverilir."
14.Yönetmeliğin "Geçicidurdurma ve yetki belgesi iptali" başlıklı 70.maddesinin 3. ve 4. fıkrası şöyledir:
"(3) Yetki belgesi sahibineverilen ve kaldırılmamış olan uyarmalarınsayısının 150 adede ulaşması ve bu hususuntebliğini izleyen 15 gün içinde ödeme yapılarakuyarmaların sayısının 150 adedinin altınadüşürülmemesi halinde, ihlale konu olan yetki belgesininfaaliyeti geçici olarak durdurulur. Bu şekilde yetki belgesikapsamında geçici olarak faaliyeti durdurulanların, gerekliödemeyi yaparak uyarmaların sayısını 150 adedinaltına düşürmeleri halinde, yetki belgesi faaliyetlerineizin verilir.
(4) 40 ıncı maddeninüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı veyedinci fıkralarının; bir yıl içerisinde 30 kezihlal edildiğinin tespiti halinde, firmanın ilgili yetki belgesi kapsamındakifaaliyeti üç gün süreyle durdurulur. Süreninhesabında, ilk ihlalin tespit edildiği tarih esasalınır."
15.Yönetmeliğin "İdari paracezası ve diğer idari yaptırımların birlikteuygulanması" başlıklı 72. maddesişöyledir:
"(1) Kanundaöngörülen idari para cezaları, Kanunda ve buYönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibiidarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(2) Birden fazla kabahatin bir aradaişlenmesi halinde her kabahat için ayrı ayrı idari paracezası uygulanır.
(3) Kanun veya buYönetmeliğe muhalefet nedeniyle, elektronik ortamda tespit edilecekkabahat ve ihlal için, denetimle görevli Bakanlık personeligıyaben işlem tesis eder."
16.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesiyaptırımını gerektiren bütün fiillerhakkında,
uygulanır.”
17.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
18.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" başlıklı 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
19.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve8.fıkrası şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
20.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan05/02/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
21.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
22.Dava, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 38/3. maddesinemuhalefet edildiğinden bahisle, davacı firma hakkında her seferiçin beş (5) uyarma cezası verilmesine ilişkin 03/04/2023tarih, UAB-ELK-A seri ve 031906 sıra numaralı ihlal tespittutanağının iptali istemiyleaçılmıştır.
23.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesindesayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
24. 5326 sayılı Kanun’un 27.maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizincifıkrasında, idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddeningerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndakidüzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesininamaçlandığı ifade edilmiştir.
25. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğegiren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.
26. İncelenen uyuşmazlıkta, 4925sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan KarayoluTaşıma Yönetmeliği uyarınca süreli ya dasüresiz faaliyetindurdurulmasına ilişkin bir idariyaptırım kararının bulunmadığı, aynıveya benzer fiillerin tekrarı ve verilen uyarı cezasıpuanlarının belirli bir sayıya ulaşması halinde buhususun Yönetmeliğin 70. maddesinin üçüncüfıkrası düzenlemesi kapsamında yeni bir tartışmakonusu olabileceği; bu durumda 5 uyarma cezasının, 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılıKanun’da yapılan değişikliklerle Kanun’un yenidendüzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun’da ve buKanun'a dayanılarak hazırlananYönetmeliktegörevliyargıyerine ve kanun yoluna ilişkin birdüzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
27. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesinde, bu Kanun’un, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, uyarma cezasına ilişkinkarara karşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı fıkrası uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
28.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 24/05/2023 tarih ve D.İş No.2023/3422 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 8. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile, Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin24/05/2023 tarih ve D.İş No.2023/3422 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/02/2024 tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞve Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarıncaçıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin69, 70 ve 72. maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptırımniteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzeredüzenlenen tutanağın iptali istemiyleaçılmıştır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın;İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde; diğer genel hükümlerinin,İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların, idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu öngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8.fıkrasında ise, İdarî yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında, aynı kişi ile ilgiliolarak İdarî yargının görev alanına girenkararların da verilmiş olması halinde; İdarîyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının bu işlemin iptali istemiyle birlikteİdarî yargı yerlerinde görüleceğihükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan; iptal davalarının konusunu, ilgililerin hukukunu etkileyen,bu özellikleri nedeniyle de idari yargı düzeni içindeyargısal denetime tabi tutulan idari işlemleroluşturmaktadır.
İdariişlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuranirade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararın idariişlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmişolması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğüidari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.
İdarimakamların, idari faaliyetin görülmesi sırasındakullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara,bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesindenbağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerinerağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkileryaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneğitanıdığından, kamu gücününkullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idariyargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık,davacıya Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 41/9 maddesiuyarınca uyarma cezası verilmesine yönelik olarak tutulan ihlaltespit tutanaklarından kaynaklanmakta olup; karayolu taşımamevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediğiyükümlülüğün yerine getirilmesininsağlanması için, davalı idarece kamu gücünedayalı olarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen davakonusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerine yönelik bir niteliğibulunmamaktadır.
Bunagöre idari yaptırım uyuşmazlığındankaynaklanmayan, karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesisahiplerine yüklediği yükümlülüğünyerine getirilmesi amacıyla idarenin kamu gücüne dayanarak tekyanlı irade beyanı ile tesis ettiği bir idari işlemdendoğan uyuşmazlığın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevine girmektedir.
Açıklanannedenlerle, yukarıda yer alan kanun hükümleri uyarıncadavanın görüm ve çözümünde idariyargı yeri görevli olduğundan adli yargıyıgörevli kabul eden çoğunluğun kararınakatılmıyoruz.
Üye
Nilgün TAŞ
Üye
Ahmet ARSLAN