T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/421
KARAR NO : 2024/37
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET:4925 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca davacı şirkete ait araçta kayıtlı yetki belgesinin kapsamı dışında tarifeli bir şekilde yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edilmesi üzerine tesis edilen idari para cezasının ve davacı şirket hakkında "50 Uyarma" cezası tatbik edilmesine ilişkin ihlal tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.Tur.Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. F. A
Davalı : Ulaştırma ve AltyapıBakanlığı
Vekili : Av. E.N.K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı VI. BölgeMüdürlüğünce değişik tarihlerde yapılandenetimler sonucunda, davacı firmanın Karayolu TaşımaYönetmeliği'nin muhtelif maddelerini ihlal ettiğinden bahisle,UBAB-A seri ve 218400, 222681, 222682, 222683 sıra numaralıdörtadet ve ayrı ayrı 2.174 TL bedelli idari para cezasıtutanağı düzenlendiği, yine UDHB-ELK-A ve 349812, 349813,349662 seri nolu ihlal tespit tutanakları tutularak, davacıadına her sefer için uyarma cezası verildiğibildirilmiştir.
2.Davacı vekili, idari para cezaları ve ihlal tespittutanaklarının iptali istemiyleadli yargı yerine başvurudabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Antalya 4. Sulh Ceza Hâkimliği 25/06/2021tarih ve D.İş No.2020/3514 sayılı kararı ile, başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle, uyarma cezası bakımından itirazıngörev yönünden reddine karar vermiş, bu karar itirazedilmeden kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgilikısmı şöyledir:
"...Dava konusu uyarmacezalarının; Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 3.bölümünde düzenlenen idari yaptırımlariçerisinde yer aldığı belirtilmiş ise de, idariyaptırım türlerini belirleyen Kabahatler Kanunu'nun 16.maddesinde sayılan idari yaptırımlar arasındabulunmadığı açıktır.
Bu durumda dava konusu uyarmacezalarına ilişkin işlemin idarenin tek taraflı kamugücüne dayalı icrai nitelikte bir idari işlemi olduğuve Kabahatler Kanunun 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca paracezasına ilişkin kısım adli yargının görev alanındabulunsa da aynı maddenin 8. fıkrası uyarınca idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddalarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idariyargı mercinde görüleceği kuralı uyarıncaUDHB-ELK-A seri 349662 sıra numaralı uyarma cezası yineaynı işlem kapsamında verilen UAB-A seri 222681 sıranumaralı para cezası ile UDHB-ELK-A seri 349812 sıranumaralı uyarma cezası yine aynı işlem kapsamındaverilen UAB-A seri 222682 sıra numaralı para cezası ileUDHB-ELK-A seri 349813 sıra numaralı uyarma cezalarınınuyuşmazlık konusu para cezaları ve uyarma cezalarınailişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davanıngörüm ve çözümünde idare mahkemesiningörevli olduğu kuşkusuzdur.
Buna karşın, muterizeait...NH ...plakalı taşıtın Dİ Yetki Belgesinekayıtlı olup Antalya-Alanya arası yetki belgesi kapsamıdışında il içi yolcu taşıdığındanbahisle muteriz hakkında idari yaptırım uygulanmış isede, ihlalin ne şekilde yapıldığının denetimeelverecek şekilde EK-4 te yer alan Tutanaklar ile dosya kapsamındagösterilmediği yine muterizin savunması da dikkatealındığında muterizin atılı kabahatiişlediğine dair dosyada somut bir delilin bulunmadığıanlaşılmakla UAB-A seri 222683 sıra numaralı paracezası tutanağının kaldırılmasına kararverilmiştir.
Muterize ait ...HTV ...plakalıtaşıtın Dİ Yetki Belgesine kayıtlı olupAntalya-Alanya arası il içi iki nokta arasındataşımacılık faaaliyetinde bulunduğundan bahislemuteriz hakkında idari yaptırım uygulanmış ise de,idarenin sunmuş olduğu EK-7 de yer alan bilet ve fotoğraflardanmuterizin ne şekilde atılı kabahati işlendiğininanlaşılamadığı yine muterizin iliçinde hangiyolcuyu taşıdığı veya nerden nereyetaşıdığına dair dosyaya yansıyan somut bir delilinbulunmadığı anlaşılmakla, UAB-A seri 218400 sıranumaralı para cezası tutanağınınkaldırılmasına karar verilerek aşağıdakişekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıdaaçıklanan nedenlerle;
Başvurunun kısmenKABULÜ/REDDİ ile;
UDHB-ELK-A seri 349662 sıranumaralı uyarma cezası, UAB-A seri 222681 sıra numaralıpara cezası, UDHB-ELK-A seri 349812 sıra numaralı uyarmacezası, UAB-A seri 222682 sıra numaralı para cezası ileUDHB-ELK-A seri 349813 sıra numaralı uyarma cezasıyönünden GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,
UAB-A seri 218400 sıranumaralı para cezası tutanağı ile UAB-A seri 222683sıra numaralı para cezası tutanağınınKALDIRILMASINA..."
4.Davacı vekili bu kez, davacı şirkete ait ... LFS ...plakasayılı araçta kayıtlı yetki belgesinin kapsamıdışında tarifeli bir şekilde yolcutaşımacılığıyapıldığının tespit edilmesi üzerine tesis edilen25/08/2020 tarihlive UAB-A222682 sayılı 2.174,00 TL tutarındakiidari para cezasının ve Karayolu TaşımaYönetmeliğinin 30/4. maddesi uyarınca davacı şirkethakkında "50 Uyarma"cezası tatbik edilmesine ilişkin aynı tarihli 349813sayılı ihlal tespit tutanağının iptali istemiyle,idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdariYargıda
5.Antalya 3. İdare Mahkemesinin 09/03/2022 tarih ve E.2021/1040, K. 2022/272sayılı kararı ile, "tarifesiz yolcutaşıma belgesi olan D2 yetki belgesi bulunan ... LFS ...plakasayılı araç ile tarifeli yolcutaşımacılığı yapıldığındanbahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukukaaykırılık bulunmadığı"gerekçesiyle, davanın reddine karar vermiş, bu karar istinafedilmiştir.
6.Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 06/10/2022tarih ve E.2022/1153, K.2022/2371 sayılı kararı ile, "...Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun’un, idarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, para cezası ve uyarma cezasına ilişkinkarara karşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu anlaşılmakla davanın görev yönündenreddine karar verilmesi gerekirken, davanın reddine ilişkin istinafakonu idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Nitekim,09/06/2022 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan benzer biruyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesince verilen 28/02/2022tarih ve E:2022/57, K:2022/92 sayılı karar da budoğrultudadır.
Açıklanannedenlerle; davacı tarafından yapılan istinaf istemininkabulüne,Antalya 3. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/03/2022günlü, E:2021/1040, K:2022/272 sayılı kararınkaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusundayeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesinegönderilmesine..." kesin olarak kararvermiştir.
7.Antalya 3. İdare Mahkemesi 06/12/2022 tarih ve E.2022/1603, K.2022/1413sayılı kararı ile, "...KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde, bu Kanun’un, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, para cezası ve uyarma cezasına ilişkinkarara karşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu anlaşılmakla davanın görev yönündenreddine karar verilmesi gerekmektedir.
Nitekim,09/06/2022 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan benzer biruyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesince verilen 28/02/2022tarih ve E:2022/57, K:2022/92 sayılı karar da budoğrultudadır.
Açıklanannedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasası'nın 15/1-a maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine..." kararvermiş, bu karar istinaf edilmiştir.
8.Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi 16/03/2023tarih ve E.2023/1231, K.2023/1143 sayılı kararı ile,uyuşmazlıkta Antalya 4. Sulh Ceza Hakimliğince davanıngörev yönünden reddine karar verildiğinden, davadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine görevuyuşmazlığının çözümüamacıyla gönderilmesi gerekirken, davanın görevyönünden reddine ilişkin kararda hukuki isabet bulunmadığıgerekçesiyle, davacı tarafından yapılan istinaf istemininkabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına,kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmeküzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine kesin olarak kararvermiştir.
9. Antalya 3. İdare Mahkemesi 05/05/2023 tarih veE.2023/644 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Uyuşmazlıkta, 4925sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan KarayoluTaşıma Yönetmeliği uyarınca davacı şirketinaracına verilen para cezası ve uyarma cezasına ilişkinidari yaptırım kararına dayanak oluşturantutanağın 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4925sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerleKanun’un yeniden düzenlendiği ve bu haliyle 4925sayılı Kanun’da ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlananYönetmeliktegörevliyargıyerihususunda hükümbulunmadığı,kanun yoluna ilişkin bir düzenlemenin yeralmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun’un, idarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağıbelirtildiğinden, para cezası ve uyarma cezasına ilişkinişleme karşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna ulaşılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
10.4925sayılı Karayolu TaşımaKanunu’nun "Amaç" başlıklı1. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacı;karayolu taşımalarını ülke ekonomisiningerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzenive güvenliği sağlamak, taşımacı, acente vetaşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı vekargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarınıbelirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini,haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolutaşımalarının, diğer taşıma sistemleri ilebirlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini vemevcut imkânların daha yararlı bir şekildekullanılmasını sağlamaktır."
11.4925sayılı Kanun'un "Kapsam"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun kamuyaaçık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu veeşya taşımalarını, taşımacıları,taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını,nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşımaişlerinde çalışanlar ile taşımalardayararlanılan her türlü taşıt, araç,gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıylayapılan taşımalar, genel ve katma bütçelidairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamuiktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılantaşımalar, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı,Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet GenelMüdürlüğüne ait motorlu taşıt vebunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastiktekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılantaşımalar bu Kanun hükümlerine tâbi değildir.
İl sınırları içerisindeki taşımalar ileyüz kilometreye kadar olan şehirlerarasıtaşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafikkomisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgilivaliliklere, belediye sınırları içerisindekişehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göredüzenlenecek yönetmelik esasları dahilindebırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalarile savaş hali, olağanüstü hal ve doğal afetdurumlarında uygulanacak hükümler saklıdır."
12.4925 sayılı Kanun'un "Cezauygulaması" başlıklı 27. maddesişöyledir:
" (Değişik:25/6/2009-5917/34 md.)
Bu Kanunda yazılı idari para cezalarını uygulamayaUlaştırma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlıkpersoneli, trafik polisi ve zabıtası, trafik polisinin görevalanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarmapersoneli, sınır kapılarında görev yapangümrük muhafaza ve gümrük muayene memurları ilebunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabıtasıyetkilidir.
Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma,geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideleruygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, yönetmeliktedüzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idarimüeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez."
13.08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananKarayolu Taşıma Yönetmeliğinin “Yetki belgesi alma zorunluluğu”başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Bu Yönetmelikkapsamına giren taşımacılık, acentelik,taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleriorganizatörlüğü, nakliyat ambarıişletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistikişletmeciliği, dağıtım işletmeciliği,terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacakgerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygunolan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almalarızorunludur."
14.Yönetmeliğin “Taşımacılıkfaaliyetlerinde genel kural” başlıklı 8.maddesi şöyledir:
"(1)Taşımacılık faaliyetleri; ekonomik, seri, elverişli,güvenli, çevreye kötü etkisi en aza indirilecek, fert,toplum ve çevre sağlığı ile bunlarıngüvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek ve kamuyararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamındagerçekleştirilir."
15.Yönetmeliğin “Taşıtbelgelerine kayıtlı taşıtların kullanılmasıve istisnai haller” başlıklı 30. maddesinin 4.fıkrası şöyledir:
"(4)(Değişik:RG-15/11/2019-30949) A1, B2, D2 ve servistaşımacılığı yapmak üzere D4 yetki belgesiolan yetki belgesi sahipleri, yetki belgesi eki taşıt belgelerindekayıtlı taşıtlarını, taşıtın kayıtlıolduğu yetki belgesi kapsamı dışında ve/veya yetkibelgesi olmayan gerçek veya tüzel kişilerin faaliyetleriiçin kullandıramazlar. Bu fıkraya uymayan yetki belgesisahiplerine 50 uyarma verilir. Bu fıkraya göre, 1 takvimyılı içerisinde düzenlenen uyarmalardan ilk tebliğedilenin, tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 günsonrasından başlamak üzere, toplamda tebliğ tarihinebakılmaksızın beş kez uyarma düzenlenmesi halinde,taşıtın/taşıtların kayıtlı olduğuyetki belgesi iptal edilir"
16.Yönetmeliğin “Yetki belgesisahiplerinin ortak yükümlülükleri”başlıklı 40. maddesinin 4. fıkrasışöyledir:
"(4) (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) A1, B1 ve D1 ile kalkış veyavarış yeri Büyükşehir olup tarifeli olarak faaliyetgösterecek D4 yetki belgesi sahipleri, yapacakları düzenli yolcutaşımacılığı faaliyetinde, onaylı zamantarifesinde belirtilen saatteki sefere göndereceğitaşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıttagörevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 36 ncımaddenin ikinci ve üçüncü fıkraları ile 38 incimaddesinin birinci fıkrasında belirtilen bilgileri, seyahatbaşlayıncaya kadar, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcubilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30dakika sonrasına kadar Bakanlığın U-ETDS sistemineişlemek/iletmek zorundadırlar. (Mülga cümle:RG-15/11/2019-30949)"
17.Yönetmeliğin "İhlal veidari para cezası karar tutanağı düzenlenmesi" başlıklı67. maddesişöyledir:
"(1) Kanundaöngörülen ve bu Yönetmelikte belirtilen kusurlarıve/veya ihlalleri işleyenler hakkında, 66 ncı maddede belirtilengörevliler tarafından idari para cezası ve/veya ihlal tespitinedair tutanak düzenlenir.
(2) Tutanaklar, para cezasıgerektiren kusurlar için idari para cezası karartutanağı, uyarma gerektiren mevzuat ihlalleri için ihlaltespit tutanağı olmak üzere iki şekilde düzenlenir.
(3) Birden fazla kusurun bir arada işlenmesihalinde her kabahat için ayrı idari para cezası karartutanağı düzenlenir.
(4) Birden fazla mevzuat ihlalininbir arada işlenmesi halinde her ihlal için ayrı ihlal tespittutanağı düzenlenir. (Ek cümle:RG-21/11/2020-31311) Ancak,bu fıkra kapsamında ayrı ayrı düzenlenmesi gerekenihlal tespit tutanakları, yapılan ihlaller vekarşılığındaki uyarma adetleri ayrı ayrıbelirtilmek suretiyle elektronik ortamda tek bir ihlal tespit tutanağıolarak düzenlenebilir.
(5) İdari para cezalarınailişkin diğer hususlarda (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) Hazine ve Maliye Bakanlığıncayayımlanan mevzuat esas alınır.
(6) Bu maddeye göredüzenlenecek tutanaklar, elektronik olarak da düzenlenebilir.Elektronik olarak düzenlenecek tutanaklara ilişkin hususlar, Bakanlıkçadüzenlenir."
18.Yönetmeliğin "Uyarma" başlıklı69. maddesi şöyledir:
"(1)(Değişik:RG-21/11/2020-31311) Bu maddenin sekizincifıkrasındaki ihlallere verilecek uyarmalar hariç olmaküzere, yetki belgesi sahiplerine uyarma verilmesini gerektiren ayrıayrı her bir ihlal için uyarmaya konu olan ihlalin devam etmesihalinde aynı yaptırım yeniden uygulanır ve busüreç ihlal giderilinceye kadar tekrarlanır.
(2) 40 ıncı maddeninyirminci fıkrasının (a) bendinde belirlenen sermaye haricindekidiğer değişikliklere ilişkin verilmesi gereken uyarmalar,firmanın birden fazla yetki belgesi sahibi olması halinde, her yetkibelgesi için ayrı ayrı uygulanır.
(3) Yetki belgesi sahiplerinin, 40ıncı maddenin yirminci fıkrasının (a) bendindebelirlenen değişiklikleri, kısmen veya toplu olarak aynıTürkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlatarak yasal süresigeçtikten sonra bildirmeleri halinde, bu durum tek bir ihlal kabuledilir.
(4) Yenileme işlemitamamlanmış yetki belgesi için, yenileme işlemindenönce gerçekleşmiş olan, ancak uyarma verilmemişihlallere ilişkin uyarma verilemez.
(5) Yetki belgesi sahiplerinin, buYönetmeliğe göre verilen uyarmaları kaldırabilmeleriiçin, uyarma başına (Değişikibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer) Ek-1’de belirtilenücreti, Bakanlık döner sermaye hesaplarına ödemelerişarttır. Söz konusu ödemenin yapılmasından sonrauyarmalar kaldırılır. Bu ücret, her yıl birönceki yıla ilişkin olarak213 sayılı Kanunuyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında her takvimyılı başından geçerli olmaküzerearttırılır.
(6) Bakanlıkça, takvimyılı başından itibaren (Değişikibare:RG-15/11/2019-30949) aylık dönemlerle re’senyapılacak kontrollerde; yetki belgesi sahiplerinin, kontrol edilendönem için, 40 ıncı maddeninüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerini yerinegetirenlerin (Ek ibare:RG-31/12/2021-31706 6. Mükerrer)veya TS ISO 39001standardına uygunluğunu belgeleyen yetki belgesi sahiplerinin,kontrolü yapılan yetki belgesi faaliyetleri için, varsa dahaönce verilmiş ve henüz kaldırılmamış olanuyarmalarından, toplam 20 uyarma iptal edilir. Bu fıkranınuygulanması sırasında, iptal edilebilecek toplam uyarmasayısının 20’den az olması halinde, iptal edilecekuyarma sayısı, mevcut olan uyarma sayısı olarakdeğerlendirilir. Ancak, bu fıkraya görekaldırılmış olan uyarmaların, haksız yere iptaledildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, iptal edilen uyarmalaryeniden verilir.
(7) (Ek:RG-15/11/2019-30949) BuYönetmeliğin 40 ıncı maddesininüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddesinin altıncı veyedinci fıkralarındaki yükümlülüklerle ilgili,Bakanlıkça yapılacak kontroller neticesinde, yetki belgesiningeçerlilik süresi içerisinde;
a) Hiç uyarma almayanlara 1yıllık süre,
b) En fazla 50 uyarma alanlara 6aylık süre,
yetki belgelerinin yenilenmesisırasında, 17 nci maddenin birinci fıkrasındaki süreyeeklenir. Ancak, bu fıkraya göre verilmiş sürelerinhaksız yere verildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde, verilensüreler, ilgili yetki belgesinin ilk yenilenmesi sırasında 17nci maddenin birinci fıkrasındaki sürelerden düşülür.
(8) (Ek:RG-15/11/2019-30949) 40ıncı maddenin üçüncü, dördüncüve altıncı (Mülga ibare:RG-2/7/2021-31529)fıkrasındaki yükümlülüklerle ilgili olarakU-ETDS’ye;
a) Yapılan sefere ilişkinbilgi/veri iletmeyenlere, her sefer için 15 uyarma,
b) İletilen seferlerde, seferbaşına (gidiş veya dönüş) 10 adedigeçmemek üzere eksik/yanlış bilgi/veri gönderenlere,her eksiklik/yanlışlık için 1 uyarma,
c) (Ek:RG-10/1/2020-31004)Taşıtta görevli personel bilgisinin hiç bildirilmemesiveya eksik/yanlış bildirilmesi halinde, her sefer için 10uyarma,
ç) (Ek:RG-16/7/2023-32250)Yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde, yolcununbeyan ettiği ve Bakanlığa bildirilen/iletilen varışnoktasından önce inen yolculara ilişkin bilgilerin, bu hususungerçekleştiği andan itibaren 30 dakika sonrasına kadarbildirilmemesi/iletilmemesi durumunda her yolcu için 5 uyarma, yetkibelgesi sahibine verilir. Ancak, bu maddeye göre yaptırımuygulanan firmanın, bu kabahatinin sonradan suç unsuru teşkilettiğinin tespiti halinde, yetki belgesi sahibine ayrıca 150 uyarmaverilir."
19.Yönetmeliğin "Geçicidurdurma ve yetki belgesi iptali" başlıklı 70.maddesinin üçüncü ve dördüncüfıkrası şöyledir:
"(3) Yetki belgesi sahibineverilen ve kaldırılmamış olan uyarmalarınsayısının 150 adede ulaşması ve bu hususuntebliğini izleyen 15 gün içinde ödeme yapılarakuyarmaların sayısının 150 adedinin altınadüşürülmemesi halinde, ihlale konu olan yetki belgesininfaaliyeti geçici olarak durdurulur. Bu şekilde yetki belgesikapsamında geçici olarak faaliyeti durdurulanların, gerekliödemeyi yaparak uyarmaların sayısını 150 adedinaltına düşürmeleri halinde, yetki belgesi faaliyetlerineizin verilir.
(4) 40 ıncı maddeninüçüncü, dördüncü, altıncı veonüçüncü fıkraları (Mülgaibare:RG-2/7/2021-31529) ile 44 üncü maddenin altıncı veyedinci fıkralarının; bir yıl içerisinde 30 kezihlal edildiğinin tespiti halinde, firmanın ilgili yetki belgesikapsamındaki faaliyeti üç gün süreyle durdurulur.Sürenin hesabında, ilk ihlalin tespit edildiği tarih esasalınır."
20.Yönetmeliğin "İdari paracezası ve diğer idari yaptırımların birlikteuygulanması" başlıklı 72. maddesişöyledir:
"(1) Kanundaöngörülen idari para cezaları, Kanunda ve buYönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibiidarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(2) Birden fazla kabahatin bir aradaişlenmesi halinde her kabahat için ayrı ayrı idari paracezası uygulanır.
(3) Kanun veya buYönetmeliğe muhalefet nedeniyle, elektronik ortamda tespit edilecekkabahat ve ihlal için, denetimle görevli Bakanlık personeligıyaben işlem tesis eder."
21. 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genelkanun niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
22.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
23.5326 sayılı Kanun'un "Saklıtutulan hükümler" başlıklı 19. maddesişöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
24.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. Ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdari paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idariyaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görülür.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
25. UyuşmazlıkMahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan05/02/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, davacı tarafındanadli yargı yerinde, Karayolu Taşıma Yönetmeliğininmuhtelif maddelerinin ihlal edildiğinden bahisle, hakkında tesisedilen UBAB-A seri ve 218400, 222681, 222682, 222683 sıra numaralıdörtadet ve 2.174 TL bedelli idari para cezası ile UDHB-ELK-A ve349812, 349813, 349662 seri nolu ihlal tespit tutanakları uyarıncaverilen uyarma cezalarının iptali için davaaçıldığı; idari yargı yerinde ise, UDHB-ELK-Aseri ve 349813 sıra numaralı ihlal tespit tutanağıuyarınca her sefer için verilen 50 uyarma cezası ile UAB-A 222682sayılı idari para cezası tutanağının iptaliiçin dava açıldığı, yargı kollarıarasında sadece UDHB-ELK-A seri ve 349813 sıra numaralı ihlaltespit tutanağı uyarınca her sefer için verilen 50 uyarmacezası ve UAB-A 222682 sayılı idari para cezasıbakımından görev uyuşmazlığınındoğduğu; görev uyuşmazlığınıngiderilmesi için idare mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesinegöre başvuruda bulunulmuş olduğu, mahkemece idariyargı dosyası ekinde adli yargı kararınınkesinleşme şerhli örneği ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
26.Raportör-Hâkim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
27.Davacı tarafından, UDHB-ELK-A seri ve 349813 sıra numaralıihlal tespit tutanağı uyarınca her sefer için verilen 50uyarma cezası ile UAB-A 222682 sayılı idari para cezasıtutanağının iptali istemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
28.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; KabahatlerKanunu’nun; idari yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümlerinin, Kanun’un 19. maddesindesayılan yaptırımlar saklı tutulmak kaydıyla,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
29. 5326 sayılı Kanun’un 27.maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizincifıkrasında, idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesindede bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
30. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğegiren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıancak idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
31. Uyuşmazlık Mahkemesince, idari paracezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
32. İncelenen uyuşmazlıkta, 4925sayılı Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan KarayoluTaşıma Yönetmeliği uyarınca süreli ya dasüresiz faaliyetindurdurulmasına ilişkin bir idariyaptırım kararının bulunmadığı, aynıveya benzer fiillerin tekrarı ve verilen uyarı cezasıpuanlarının belirli bir sayıya ulaşması halinde buhususun Yönetmeliğin 70. maddesinin üçüncüfıkrası düzenlemesi kapsamında yeni bir tartışmakonusu olabileceği; bu durumda 50 uyarma cezasının, 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4925 sayılıKanun’da yapılan değişikliklerle Kanun’un yenidendüzenlendiği ve bu haliyle 4925 sayılı Kanun’da ve buKanun'a dayanılarak hazırlananYönetmeliktegörevliyargıyerine ve kanun yoluna ilişkin birdüzenlemenin yer almadığıanlaşılmıştır.
33. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesinde, bu Kanun’un, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, uyarma ve idari paracezasına ilişkin kararlara karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanun'un 27. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
34.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Antalya 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Antalya 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/06/2021 tarih veD.İş No.2020/3514 sayılı görevsizlikkararının, UDHB-ELK-A seri ve 349813 sıra numaralı ihlaltespit tutanağı uyarınca verilen her sefer için 50 uyarmacezası ile UAB-A 222682 sayılı idari para cezasıtutanağının iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusuile ilgili kısmının, kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Antalya 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, Antalya 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/06/2021 tarih veD.İş.2020/3514 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ,UDHB-ELK-A seri ve 349813 sıra numaralı ihlal tespittutanağı uyarınca verilen her sefer için 50 uyarmacezası ile UAB-A 222682 sayılı idari para cezasıtutanağının iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusuile ilgili kısmının KALDIRILMASINA,
05/02/2024tarihinde, Üyeler Nilgün TAŞ ve Ahmet ARSLAN’ınKARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu uyarıncaçıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin69, 70 ve 72. maddeleri kapsamında uygulanan idari yaptırımniteliğindeki işleme dayanak oluşturmak üzeredüzenlenen tutanağın iptali istemiyle açılmıştır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde, bu Yasanın;İdarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde; diğer genelhükümlerinin, İdarî para cezası veya mülkiyetinkamuya geçirilmesi yaptırımını gerektirenbütün fiiller hakkında uygulanacağı; 16. maddesinde,kabahatler karşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların, idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu; idari tedbirlerin, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu öngörülmüş; Kanun'un 27. maddesinin 8. fıkrasındaise, İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında, aynı kişi ile ilgili olarakİdarî yargının görev alanına girenkararların da verilmiş olması halinde; İdarîyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılıkiddialarının bu işlemin iptali istemiyle birlikteİdarî yargı yerlerinde görüleceğihükmüne yer verilmiştir.
Öteyandan; iptal davalarının konusunu, ilgililerin hukukunu etkileyen,bu özellikleri nedeniyle de idari yargı düzeni içindeyargısal denetime tabi tutulan idari işlemler oluşturmaktadır.
İdariişlem; idarenin, hukuk aleminde değişiklik, yenilik doğuranirade açıklaması olup; bir tasarruf veya kararın idariişlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmişolması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğüidari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir.
İdarimakamların, idari faaliyetin görülmesi sırasındakullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara,bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesindenbağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerinerağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkileryaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneğitanıdığından, kamu gücününkullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idariyargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık,davacıya Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 69. maddesiuyarınca uyarma cezası verilmesine yönelik olarak tutulan ihlaltespit tutanağından kaynaklanmakta olup; karayolu taşımamevzuatının yetki belgesi sahiplerine yüklediğiyükümlülüğün yerine getirilmesininsağlanması için, davalı idarece kamu gücünedayalı olarak, tek yanlı irade beyanı ile tesis edilen davakonusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın, 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerine yönelik bir niteliğibulunmamaktadır.
Bunagöre idari yaptırım uyuşmazlığından kaynaklanmayan,karayolu taşıma mevzuatının yetki belgesi sahiplerineyüklediği yükümlülüğün yerinegetirilmesi amacıyla idarenin kamu gücüne dayanarak tekyanlı irade beyanı ile tesis ettiği bir idari işlemdendoğan uyuşmazlığın görüm veçözümü idari yargı yerinin görevinegirmektedir.
Açıklanannedenlerle, yukarıda yer alan kanun hükümleri uyarıncadavanın görüm ve çözümünde idariyargı yeri görevli olduğundan adli yargıyıgörevli kabul eden çoğunluğun kararınakatılmıyoruz.
Üye
Nilgün TAŞ
Üye
Ahmet ARSLAN