T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/650
KARAR NO : 2024/30
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET: Kamu tüzelkişiliği niteliğini haiz olmayan, özel hukuk tüzel kişisi aleyhine açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S.Ö
Vekili : Av. M.Y
Davalılar Adli Yargıda
:1- Akdeniz Elektrik DağıtımA.Ş.
Vekili : Av. B. A
2- Manavgat Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H. T. T
İdari Yargıda
AkdenizElektrik Dağıtım A.Ş.
Vekili : Av. B. A
I.DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Antalya ili, Manavgat ilçesi,...Mahalle, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazına25/09/2013 tarih ve 304 no ile inşaat ruhsatıaldığını, inşaat 2. NK seviyesinde iken AkdenizElektrik Dağıtım A.Ş. tarafından, inşaatınenerji hattı altında olduğu gerekçesi ileçalışmaların durdurulduğunu, bu işlemüzerine Belediyenin de enerji nakil hattı yerin altınaalınıncaya kadar inşaatın durdurulmasıgerektiğini bildirdiğini, inşaatın da 14/11/2013 tarihindefiilen durduğunu, sorunun 02/02/2015 tarihinde giderildiğini veinşaata devam imkanının bu tarihte doğduğunu,davacının inşaatın durduğu 14 ay 15günlüksürede kira kaybının olduğunu veinşaat maliyetlerinin artması nedeni ile zararı olduğunubelirterek, bu kaybın giderilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Manavgat 3. Asliye Hukuk Mahkemesi16/05/2019 tarih ve E.2017/9, K.2019/155 sayılı kararı ile, uyuşmazlığınesasını inceleyerek, yapılan keşif sonucu hazırlananbilirkişi raporu uyarınca, inşaatın geciktiği ilk 8aylık sürede belediyenin %70, diğer davalının %30kusurlu ve kalan 7 ay 15 günlük sürede AEDAŞ'ın%100sorumlu olacağı kabul edilerek, davanın kabulü ile101.185,92 TL'nin davalı belediyeden, 172.853,97 TL'nin davalıAEDAŞ'dan toplam 274.039,89 TL tahsiline karar vermiş, bu kararakarşı istinaf isteminde bulunulmuş, Antalya Bölge AdliyeMahkemesi 4. Hukuk Dairesi 31/12/2021 tarih ve E.2019/2076, K.2021/2306sayılı kararı ile, davalı belediye ile davalışirket vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile,davanın yeniden görülmesi, eksikliklerin giderildikten sonraelektrik mühendisi ve inşaat mühendisi bilirkişilerdendeğinilen hususları içerir şekilde gerekçeli vedenetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesiiçin 6100 sayılı HMK'nun 353/1. fıkrasının(a-3,6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararınınkaldırılmasına, dosyanın kararı veren ilk derecemahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
3. Manavgat 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 20/09/2022 tarihve E.2022/275, K.2022/321 sayılı kararı ile,davanın yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir :
"...İstinaf kaldırmailamında özetle;" BelediyeBaşkanlığı’nın hatalı imar uygulamasınedeniyle zarar oluştuğu ileri sürüldüğünegöre davalı idarenin hizmet kusuruna dayanılmaktadır.Uyuşmazlığın çözümü içinöncelikle davalı idarenin kanunun emredici hükümlerine vekendisine tanınan takdir yetkisine uygun davranıpdavranmadığının, işlemin tesisinde hizmet kusuru olupolmadığının tespiti gereklidir. İmar uygulamasıyapmak, inşaat ruhsatı vermek ve inşaat projesini onaylamakbelediyelere verilen kamugörevleri arasında olup bu görevin hiçveya gereği gibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir.İdarenin hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zararlardandolayı; İdari Yargılama Usulü Yasası’nın2/1-b maddesi gereğince ilgili idareye karşı idari yargıyerinde tam yargı davası açılması gerekir.
Dava şartları, mahkemenindavanın esası hakkında inceleme yapabilmesi için gerekliolan şartlar olup mahkeme dava şartlarından birininbulunmadığını tespit edince kural olarak davanınesası hakkında inceleme yapamaz. 6100 sayılı HukukMuhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b maddesinde adli yargı yolunun caizolması, dava şartı olarak düzenlenmiştir. AynıKanun'un 115/1. maddesine göre de görev konusu kamu düzenineilişkin olup açıkça veya hiç ilerisürülmese bile yargılamanın her aşamasındamahkemelerce kendiliğinden gözetilir, taraflar da davaşartı noksanlığını yargılamanın heraşamasında ileri sürebilecektir.
Yukarıda belirtilengerekçeler doğrultusunda yargı yolu caizolmadığından dava usulden reddedilmiştir."
4.Davacı vekili aynı somut olay nedeniyle tazminat ödenmesiistemiyle Manavgat Belediye Başkanlığı ile Akdeniz ElektrikDağıtım A.Ş.'ne karşı idari yargı yerindedava açmış, İdare Mahkemesince belirtilen davalılarakarşı ayrı ayrı dava açılmasıgerektiği gerekçesiyle dilekçenin reddedilmesi üzerinedavacı vekili dava dilekçesini yenileyerek bu kez, aynıistemle Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye karşıidari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdariYargıda
5. Antalya 5. İdare Mahkemesi 23/11/2023 tarih veE.2022/1457 sayılı kararı ile,adli yargınıngörev alanına giren davanın 2577 sayılı Kanun'un14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine,2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevliyargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Anayasanın 125.maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlü bulunduğu kuralabağlanmış; 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2/1-b maddesi gereğince idari eylem veişlemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Kamu hizmetinin, yöntemine vehukuka uygun olarak yürütülüpyürütülmediğinin; kamu yararına uygun şekildeişletilip işletilmediğinin; hizmet kusuru ya da başka birnedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulanmadığınınyargısal denetiminin, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2. maddesinde “idari dava türleri”arasında sayılan “İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları”kapsamında, idari yargı yerlerince yapılacağıaçıktır.
Öte yandan amacı, elektrikenerjisinin dağıtımı, perakende satışı veperakende satış hizmeti faaliyetlerini karlılık veverimlilik/ilkesi çerçevesinde, ticari, ekonomikle sosyalgereklere uygun biçimde yürütmek olan TEDAŞ’ınbuna bağlı olarak bölgesel dağıtımşirketlerinden biri olan Akdeniz Elektrik DağıtımA.Ş.'nin yaptığı hizmetin kamu hizmeti niteliğindeolduğu açıktır. Bununla birlikte, davalışirketin kamu kurumu yani idare olma vasfını kaybederek,özel şirket statüsünedönüştüğü anlaşılmaktadır.
Bu durumda, olay ve dava tarihindedavalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayan AkdenizElektrik Dağıtım A.Ş.'nin olmasıkarşısında, idari yargı yetkisi kapsamındaaçılmış bir idari davadan söz etmek imkanıbulunmadığından, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde Adli Yargı yerinin görevliolduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda yerverilen gerekçe ile uyuşmazlığın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmakla, Manavgat 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/09/2022tarih ve E:2022/275, K:2023/321 sayılı dava dosyasıkapsamında verilen "Görevsizlik" kararınınkaldırılarak görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.
Nitekim, Manavgat 3. Asliye HukukMahkemesinin 20/09/2022 tarih ve E:2022/275, K:2023/321 sayılıkararı ile davanın usulden reddine karar verilmiş ise de;anılan kararın Manavgat 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/05/2019 tarihve E:2017/9 ve K:2019/155 sayılı kararının AntalyaBölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 31/12/2021 tarih veE:2019/2076, K:2021/2306 sayılı kararı ile davanın yenidengörülmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesinekarar verilmesi üzerine alındığı ve esas karar bilgisiverilen Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 31/12/2021tarih ve E:2019/2076, K:2021/2306 sayılı gerekçeli kararıincelendiğinde; davalı şirket yönünden yargıyolunun caiz olmadığına dair açıklamayapılmadığı, yargı yolunun Manavgat BelediyeBaşkanlığı yönüyle caiz olmadığıyönünden gerekçeye yer verildiğianlaşılmaktadır."
IV. İLGİLİ HUKUK
6.2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2.maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
7.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 05/02/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, Mahkemece idari yargı dosyası, ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, her ikiyargı yerinde ortak davalı olan Akdeniz ElektrikDağıtım Anonim Şirketi (AEDAŞ) yönündendoğan görev uyuşmazlığının,esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
8.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ındavanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
9.Dava, davacıya ait taşınmazda 25/09/2013 tarih ve 304numaralı yapı ruhsatı ile başlayan inşaatınelektrik nakil hattı sebebiyle 14 ay 15 gün süreyledurdurulması üzerine, bu süre içerisinde uğranılankira gelir kaybı ve artan malzeme ve işçilik faaliyetifarkı için 172.853,97 TL zararın yasal faizi ile birliktetazmini istemiyle açılmıştır.
10.Davalı Akdeniz Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi(Akdeniz EDAŞ), Türkiye Elektrik Dağıtım AnonimŞirketi (TEDAŞ) Özelleştirme Yüksek Kuruluncaözelleştirme kapsamına alınmıştır. Bu doğrultudaAkdeniz Edaş’ın TEDAŞ’a ait olan %100oranındaki hissesinin özelleştirilmesi için 12/11/2012'deyapılan ihaleyi Cengiz-Kolin-Limak Ortak GirişimGrubukazanmış ve 28/05/2013 tarihi itibari ile özelleştirmeişlemleri tamamlanarak Akdeniz EDAŞ anılanOrtaklıkbünyesinde hizmetebaşlamıştır. Buitibarla davalı şirketin özel hukuk tüzel kişisisıfatında bir tereddüt yoktur.
11.İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisinekarşı dava açılan taraf, davalı mutlaka idareolmalıdır. Yani idari davalarda, davalı her zaman idaredir.
12.Buna göre, davanın açıldığı tarihtedavalı mevkiinde kamu kuruluşu niteliği taşımayanAkdeniz Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (AkdenizEDAŞ)’nin olması karşısında, idari yargıyetkisi kapsamında açılmış bir idari davabulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
13.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Antalya 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Manavgat3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/09/2022 tarih ve E.2022/275, K.2022/321 sayılı görevsizlikkararının davalılardan Akdeniz DağıtımA.Ş'ne ilişkin kısmının kaldırılmasıgerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Antalya 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Manavgat3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/09/2022 tarih ve E.2022/275, K.2022/321 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ davalılardan AkdenizDağıtım A.Ş'ne ilişkin kısmınınKALDIRILMASINA,
05/02/2024tarihinde,Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU ile KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN
KARŞIOY
Dava,davacıya ait taşınmazda 25/09/2013 tarih ve 304 numaralıyapı ruhsatı ile başlayan inşaatın elektrik nakilhattı sebebiyle 14 ay 15 gün süreyle durdurulmasıüzerine, bu süre içerisinde uğranılan kira gelirkaybı ve artan malzeme ve işçilik faaliyeti farkıiçin 172.853,97 TL zararın yasal faizi ile birlikte tazminiistemiyle açılmıştır.
02/12/2020tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan, 25/11/2020 tarihli 7257sayılı Kanun'un 33. maddesi ile, 6446 sayılı ElektrikPiyasası Kanunu'nun 8. maddesinin ikinci fıkrasına (ç)bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklenmiş, buna göre “İletim sisteminin normal işletme koşullarıiçerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği vebütünlüğü üzerinde risk oluşturan durumlarailişkin olarak bağlantı ve sistem kullanımanlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinintakibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistemkullanım anlaşmasında düzenlenen ceza-i şartlarıve diğer yaptırımları uygulamak”TEİAŞ'ın görev ve yükümlülükleriarasında gösterildikten sonra 6446 sayılı Kanun'a Ek madde3 ile “8 inci maddenin ikincifıkrasının (d) bendinin uygulamasından kaynaklananuyuşmazlıklar idari yargıda görülür.”hükmü eklenmiş, 46. madde ile de Kanunun yayımıtarihinde yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.
Somutolayda; davacı vekili, müvekkilinin Antalya ili, Manavgatilçesi, ...Mahalle, ... ada, ... parsel sayılıtaşınmazına 25/09/2013 tarih ve 304 no ile inşaatruhsatı aldığını, inşaat 2. NK seviyesinde ikenAkdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından inşaatenerji hattı altında olduğu gerekçesi ileçalışmaların durdurulduğunu, bu işlemüzerine belediyenin de enerji nakil hattı yerin altınaalınıncaya kadar inşaatın durdurulmasıgerektiğini bildirdiğini, inşaatın da 14/11/2013 tarihindefiilen durduğunu, sorunun 02/02/2015 tarihinde giderildiğini veinşaata devam imkanının bu tarihte doğduğunu,davacının inşaatın durduğu 14 ay 15günlüksürede kira kaybının olduğunu veinşaat maliyetlerinin artması nedeni ile zararı olduğunubelirterek, bu kaybın giderilmesi istemiyle açılandavanın, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 8.maddesi fıkralarınca idari yargıda görülmesigerekmektedir.
Açıklanannedenlerle, bu davaya ilişkin uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevindebulunduğu sonucuna ulaşıldığından,uyuşmazlığın çözümünde adliyargıyı görevli kabul eden çoğunluğunkararına katılmıyorum.
Üye
Ahmet ARSLAN