T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/617
KARAR NO : 2024/35
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un 67/1-d ve 48/5 maddeleri uyarınca verilen idari para cezası,sürücü belgesi geri alma tutanağı ile aracın trafikten men edilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılan davanın 5326 sayılı Kanun’un 3 ve 27/8. maddeleri uyarınca İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S.B
Davalı : İçişleriBakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı, dava dilekçesinde 10/08/2023 tarihinde saat 00.38sularında kendisine Karayolu Trafik Kanunu'nun 67/1-d maddesiuyarınca, MB seri no ve 14231811 sıra nolu makbuzla 20.342 TL idaripara cezası; Karayolu Trafik Kanunu'nun 48/5 maddesi uyarınca MB serino'lu 14231723 sıra nolu makbuzla 5.096 TL idari para cezasıverilerek, ehliyetine 2 ay süre ile el konulduğunu ve ayrıcaaracına da60 gün süreyle el konularak Saraycık yediemin otoparkına çekildiğini ileri sürerek, bu işlemleriniptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara Batı 1. Sulh Ceza Hakimliği31/08/2023 tarih ve D.İş. No.2023/5960 sayılı kararı ile, talep hakkındakarar verme yetkisinin idari yargı makamlarında bulunduğu vedavanın konusunun Hakimliklerinin görevine girmediğinden talebinreddine, kararın kesinleşmesinden sonra 30 gün içindegörevli ve yetkili İdari yargı yerine başvuru yapmaktamuhtariyetine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...muterizindilekçesinde özetle 'hakkında ceza tutanağıdüzenlendiğini, kendisinin hiçbir şekilde driftyapmadığını, aracının otoparka çekilmesikararına itiraz ettiğini" beyan etmesi, bu kapsamda muterizintalebinin hem idari para cezasına hem de aracın trafikten menedilmesi kararına yönelik olduğu, 5326 sayılıyasanın 27/8 maddesinde "İdari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynıkişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanınagiren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırımkararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceğinin" açıkçahükümaltına alınması, Uyuşmazlık Mahkemesinin emsalnitelikteki ve benzer olaya ilişkin 2021/427 Esas 2021/393 Kararsayılı ilamının içeriği ve ayrıcaYargıtay 19. Ceza Dairesinin emsal nitelikteki 2018/651 Esas, 2019/7094Karar sayılı ilamı ile 2015/99 Esas, 2015/742 Kararsayılı ilamları karşısında..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 5. İdare Mahkemesi 09/11/2023 tarih ve E.2023/1644 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevli olduğu, bu nedenle Ankara Batı 1.Sulh Ceza Hakimliğinin 2023/5960 Değişik İşnumaralı dosyasının, dava dosyası ile birlikte görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"... Bu durumda, davacıtarafından; iki adet trafik idari para cezasının ve ehliyete iki(2) ay süreyle el konma işlemi ile aracın altmış (60)gün trafikten men edilerek yediemin otoparkına çekilmesiişleminin iptali istemiyle açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda,uyuşmazlığı çözmekte görevli yargıyerinin adli yargı mercileri olduğu sonucunavarıldığından, yukarıda aktarılan 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca, görevli yargımerciinin belirlenmesi için, Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması gerekmiştir."
III. İLGİLİ HUKUK
5.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Trafik zabıtasının görevve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafikhizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi” başlıklı6. maddesi şöyledir:
"Trafik zabıtası ve genelzabıtanın görev ve yetki sınırı;
a) Trafik zabıtası:
(Birinci fıkra mülga:17/10/1996-4199/4 md.)
Trafik zabıtasıgörevi sırasında karşılaştığı acilve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idare amirlerince,emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen hallerdışında, trafik zabıtasına genel zabıtagörevi verilemez, araç, gereç ve özelteçhizatı trafik hizmetleri dışındakullanılamaz.
b) (Değişik:21/5/1997-4262/1 md.) Genel Zabıta:
Trafik zabıtasınınbulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis;polisin ve trafik teşkilatının görev alanıdışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimialmış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmeliktebelirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye vetrafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.”
6. 2918 sayılı Kanun'un "Alkol, uyuşturucu veya uyarıcımaddelerin etkisi altında araç sürme yasağı" başlıklı48. maddesinin 5. fıkrası şöyledir :
" Yapılan tespitsonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araçkullandığı tespit edilen sürücüler hakkında,fiili bir suç oluştursa bile, 700 Türk Lirası idari paracezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreylegeri alınır. Hususi otomobil dışındakiaraçları alkollü olarak kullanan sürücülerbakımından promil alt sınırı 0.21 olarakuygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniylesürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalingerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beşyıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idaripara cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yılsüreyle, üç veya üçten fazlasında ise, 1.407Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücübelgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarakgeri alınmış olması hâlinde belirtilen süreler,geçici alma süresinin bitiminde başlar."
7.2918 sayılı Kanun'un“Araç manevralarını düzenleyen kurallar”başlıklı 67. maddesi şöyledir :
“Manevralardaaşağıdaki kurallar uygulanır.
a) Sürücülerin, parkyapmış taşıtlar arasından çıkarken,duraklarken veya park yaparken taşıt yolunun sağına veyasoluna yanaşırken, sağa veya sola dönerken, karayolunukullananlar için tehlike doğurabilecek ve bunlarınhareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmalarıyasaktır.
b) Yönetmelikte belirtilenşartlar dışında geriye dönmek veya geriye gitmekyasaktır. İzin verilen hallerde bu manevraları yapacaksürücüler, karayolunu kullananlar için tehlike veya engelyaratmamak zorundadır.
c) Dönüşlerde veyaşerit değiştirmelerde sürücülerin niyetlerinidönüş işaret ışıkları veya kolişareti ile açıkça ve yeterli şekilde belirtmesi,işaretlerin manevra süresince devam etmesi ve biter bitmez sonaerdirilmesi zorunludur.
d) (Ek:18/10/2018-7148/22 md.)Herhangi bir zorunluluk olmaksızın, karayollarındadönüş kuralları dışında bilerek ve isteyerekaracın el freninin çekilmesi suretiyle veya başkayöntemlerle aracın ani olarak yönünündeğiştirilmesi veya kendi etrafında döndürülmesiyasaktır.
(Değişik:18/10/2018-7148/22md.) Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerihükümlerine uymayan sürücülere 235 Türklirası idari para cezası verilir. Aynı fıkranın (d)bendi hükümlerine uymayan sürücülere 5.010 Türklirası idari para cezası verilir ve sürücü belgelerialtmış gün süreyle geri alınır. Ayrıca,araç altmış gün süre ile trafikten menedilir. Buşekilde sürücü belgesi geri alınanlar psiko-teknikdeğerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesindengeçirilerek sürücü belgesi almasına mânihâli olmadığı anlaşılanlara bu Kanunkapsamında verilen trafik idari para cezalarının tahsiledilmiş olması şartıyla geri alma süresi sonundabelgeleri iade edilir.
(Ek:18/10/2018-7148/22 md.) Sonihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru beşyıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesiikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilir.Belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleriiçin; sürücü kurslarına devam etmeleri veyapılan sınavlarda başarılı olarak motorlutaşıt sürücüsü sertifikası almalarıgerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitimebaşlayabilmeleri için tabi tutulacakları psiko-teknikdeğerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucundasürücülüğe engel hâlibulunmadığını gösterir belgenin sürücükursuna ibrazı zorunludur."
8.2918 sayılı Kanun’un Adli Kovuşturma ve CezalarınUygulanması başlıklı Dokuzuncu Kısım’adahil “Bu Kanun'daki suçlarlailgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri” başlığıaltında düzenlenen 112. maddesinin ilk paragrafında,sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınmasıhariç olmak üzere bu Kanun'daki hafif para cezasını veyabu Kanun'daki hafif hapis cezasını, belgelerin gerialınması ve iptali veya işyerlerinin kapatılmasıcezasını gerektiren suçlarla ilgili davalara trafikmahkemelerinde, bunların bulunmadığı yerlerde yetki verilensulh ceza mahkemelerinde bakılacağı ifade edilmiş,böylelikle sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin uygulamalar, trafik ve sulh cezamahkemelerinin görevi dışında tutulmuş iken,12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyleyapılan değişiklik ile, maddenin başlığı,“Sürücü belgeleriningeri alınmasında ve iptalinde yetki” şeklindeolup, maddenin ilgili kısımları ise şöyledir:
"Bu Kanunun 6 ncımaddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescilkuruluşlarınınyetkilendirildiği haller hariç olmaküzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına veiptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlalive 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncüfıkralarında yazılı '100 ceza puanını doldurmak'eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yinebu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilenkesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri,sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerceilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göregörülen davalar, diğer kanunlara göre görülendavalarla birleştirilemez..."
9.30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kanun'un "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarih ve5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi ise şöyledir:
"(1) Bu Kanunun;
a) İdari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır."
10.5326 sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesi şöyledir:
"(1) Diğer kanunlarda kabahatkarşılığında öngörülen belirli birsüre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlardabu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır.”
11.5326 sayılı Kanun'un "Başvuruyolu" başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
"(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
...
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan05/02/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosya sureti ekindeadli yargı kararı ve kesinleşme şerhi ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ındavanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava,2918 sayılı Kanun’un 67/1-d. maddesi uyarınca verilenidari para cezası, sürücü belgesi geri almatutanağı ve araç trafikten men tutanağınıniptali ile aynı Kanun'un 48/5. maddesi uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılmıştır.
15.Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun’un 116.maddesi kapsamında araç tescil plakasına göredüzenlenenler dışında trafik zabıtasıncauygulanan idari para cezalarına karşı açılandavaları bu uygulamanın idari ceza kapsamında bulunması,Kanun'da idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yeriniaçıkça belli eden bir hükme yer verilmemesi, 12/07/2013tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesi ile yapılandeğişiklikten önceki hali ile,bu Kanun'da gösterilen adlicezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeyede herhangi bir atıfta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göreidari yargının görev alanında görmüştür.
16.01/06/2005 tarihinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nunyürürlüğe girmesi üzerine UyuşmazlıkMahkemesince, sözü edilen Kanun’un diğer kanunlardadüzenlenen idari yaptırımlar ile bunlara karşıyapılacak itirazlara ilişkin görev hükümleriüzerindeki etkisinin incelenmesi sonucunda, diğer kanunlardadüzenlenen idari yaptırımın, dayanağı olankanunun amacı dikkate alınarak, Kabahatler Kanunu’nun 1., 2.,16. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulları taşıması,27. maddenin (1) numaralı fıkrasında belirtilen idariyaptırımlardan olması halinde, idari para cezaları vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olanlarınakarşı 01/06/2005 tarihinden sonra yapılacak itirazlarda sulhceza mahkemelerinin genel görevli kılındığına vebu nedenle doğan görev uyuşmazlıklarında adliyargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.
17.Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin karar, 2918 sayılı Kanun’un12/07/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesi ileyapılan değişiklikten önceki 112.maddesi ve 5326 sayılıKanun uyarınca incelendiğinde, 2918 sayılı Kanun’un,bu Kanun’daki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler veyetkilerinin düzenlendiği 112. maddesi uyarınca,sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınmasına ilişkin davaların sulh ceza mahkemeleriningörevine dahil edilmediği ve 5326 sayılı Kanun’un 19.maddesinde, diğer kanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için ehliyetin gerialınmasına ilişkin hükümlerin geçici istisnalariçinde sayıldığı dikkatealındığında, sürücü belgeleriningeçici olarak geri alınmasına ilişkin davalara bakmagörevinin idare mahkemesine ait olduğu sonucunavarılmıştır.
18.Uyuşmazlık Mahkemesince, idari para cezası yönündenoluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olması vedosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde, idari paracezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
19.Somut olayda, idari para cezasına konu işlem kapsamındaaynı kişi ile ilgili olarak sürücü belgesi geri almatutanağı da düzenlendiği ve idari yargı yerinde davakonusu edildiği anlaşılmış ise de 5326sayılı Kanun’un “Saklıtutulan hükümler” başlığınıtaşıyan 19. maddesinde, “diğerkanunlarda kabahat karşılığındaöngörülen belirli bir süre için, …ehliyetingeri alınması, ... gibi yaptırımlara ilişkinhükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklıdır”denilerek, ilgili kanununda, bu Kanun hükümlerine uygundeğişiklik yapılıncaya kadar saklı tutulan,başkabir deyişle, belirtilen istisnalar içinde sayılanyaptırımlardan biri olan ehliyetingeri alınmasına ilişkin hükmün, 12/07/2013tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle, 2918sayılı Kanun’un 112. maddesindeyapılandeğişiklik ile yukarıda belirtilen şekilde yenidendüzenlendiği ve bu karara karşı kanun yoluna ilişkinbir düzenlemeye yer verilmediği gözetildiğinde, oluşanolumsuz görev uyuşmazlığınınçözümünde, sürücü belgesi geri almatutanağının iptali istemiyle idari yargı yerindeaçılan davanın bir öneminin bulunmadığı,davanın adli yargı yerinde görüleceğiaçıktır.
20.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik para cezası vesürücü belgesi geri alma tutanağının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 12/07/2013 tarihli ve6495 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle 2918 sayılıKanun’un 112. maddesinde yapılan değişiklik ile maddeninyeniden düzenlendiği ve bu karara karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi idari paracezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye deyer verilmediği ancak idari para cezasına konu işlem kapsamındaaynı kişi ile ilgili olarak araç trafikten mentutanağı düzenlenerek aracın muhafaza altınaalınması kararı da verildiği ve idari yargı yerindedava konusu edildiğianlaşılmıştır.
21.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27. maddesine 5560sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmübir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanunuyarınca verilen para cezasına, sürücü belgesi gerialma tutanağına ve aracın muhafaza altınaalınması kararınakarşı açılan davanınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Ankara 5. İdare Mahkemesinin 09/11/2023 tarih ve E. 2023/1644sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 5. İdare Mahkemesinin 09/11/2023 tarih ve E. 2023/1644sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE
05/02/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN