T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/512
KARAR NO : 2024/49
KARAR TR : 05/02/2024
ÖZET: Davacının Zonguldak Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş aktinin feshi nedeniyle, İş Kanunu’ndan kaynaklanan kıdem tazminatının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :Z.G
Vekili : Av. H.Ş.Y
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. M.Y
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 04/11/1987-15/05/2020 tarihleriarasında Zonguldak Halk Eğitim Merkezinde usta öğreticiolarak görev yaptığını, 15/05/2020 tarihinde işakdinin gerekçe gösterilmeksizin feshedildiğini belirterek,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000 TLkıdem tazminatı alacağının faizi ile birlikte,davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Zonguldak 2. İş Mahkemesi 08/03/2022 tarihve E.2021/49, K.2022/80 sayılıkararı ile, davada idari yargı mahkemelerinin görevliolduğu gerekçesiyle, davanın dava şartıyokluğundan usulden reddine karar vermiş, karar istinafedilmiştir. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin15/09/2022 tarih ve E.2022/1887, K.2022/1552 sayılı kararı ile,davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine kesin olarak kararvermiş ve karar kesinleşmiştir. Görevsizlikkararının ilgili kısmı şöyledir:
"..davacınındavalı Zonguldak Halk Eğitim MerkeziMüdürlüğü işyerinde usta öğreticiolarak 04/11/1987 tarihinde işe girdiği, 15/05/2020 tarihine kadararalıksız olarak görev yaptığı sabittir. Davacıders ücreti karşılığı usta öğreticiolarak Valilik onayı ile davalı Bakanlık bünyesindekiZonguldak Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğündegörevlendirilmiştir. Davacının Valilik onayı ilegörevlendirilmesi ve ücretlerinin 657 sayılı DevletMemurları Kanunu’nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ücretler üzerindenödendiği dikkate alındığında, taraflar arasındaiş sözleşmesi bulunmadığı, aralarındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğu sonucunavarılmıştır. Sosyal güvenlik yönünden SosyalGüvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmışolmasının da davacının iş sözleşmesi ileçalıştığı anlamına gelmeyeceğiaçıktır. Bu sebeple Adli Yargı olarak mahkememizdeaçılan iş bu davada mahkememizin görevsiz olduğuanlaşılmakla yinegörev kamu düzenine ilişkin olup,yargılamanın her aşamasında resen dikkatealınacağından 6100 sayılı yasanın 114/1.bhükmü gereğince mahkememizdeki davanın yargı yoluitibariyle caiz olmadığı görülmekle davanın davaşartı yokluğundan aynı yasanın 115/2 hükmügereğince usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Nitekim Yargıtay Hukuk GenelKurulunun 18.02.2017 tarihli ve 2015/9-736 E., 2017/25 K. sayılıkararı ile 30/11/2021 tarihli 2019/9-786 E. 2021/1518 K. Sayılıkararları da aynı yöndedir.."
3.Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
4.Davalı idare vekili cevap dilekçesinde uyuşmazlıktaadliyargı yerinin görevli olduğunu belirterek görevitirazında bulunmuştur.
B. İdari Yargıda
5.Zonguldak İdare Mahkemesi 01/11/2022 tarih ve E.2022/1047 sayılıkararı ile uyuşmazlığınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu gerekçesiyle davalı idare vekilinin görevitirazının reddine karar vermiştir.
6. Zonguldak İdare Mahkemesi 13/06/2023 tarih veE.2022/1047 sayılı kararı ile, davacı iledavalı idare arasında bir hizmet ilişkisi bulunduğu, talepedilen işçi alacaklarının 4857 sayılıİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, işçi-işverenilişkisinden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta iş mahkemesiningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
''...Davadosyasının incelenmesinden; davacının, Zonguldak HalkEğitim Merkezinde 04/11/1987 tarihinden 15/05/2020 tarihine kadar ustaöğretici olarak çalıştığı, işakdinin davalı idare tarafından 15/05/2020 tarihinde herhangi birgerekçe gösterilmeksizin feshedilmesi üzerine hakkazandığı kıdem tazminatın ödenmesi istemiyleZonguldak 2. İş Mahkemesi'nin E:2021/149 sayılıdosyasında dava açtığı, anılan Mahkemenin08/03/2022 tarih, E:2021/149, K:2022/80 sayılı kararıyla,uyuşmazlığın çözümünde idariyargı görevli olduğundan bahisle, "davanın "davaşartı yokluğu nedeniyle usulden reddine" karar verilmesiüzerine bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Diğer yardan; benzer biruyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 17/04/2023 tarih,E:2023/243, K:2023/332 sayılı dosyasında, "Halk EğitimMerkezinde usta öğretici olarak çalışırkeniş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndankaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyleaçtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDEgörülmesi gerektiğine" hükmedilmiştir.
Bu durumda;davacının geçmiş yıllarda belirli sürelidönemlerle idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu,talep edilen tazminat ve alacakların İş Kanunu'ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında, UyuşmazlıkMahkemesinin benzer uyuşmazlıklardaki yerleşmişiçtihatları kapsamında uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır...''
III. İLGİLİ HUKUK
7.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
8.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun "UyuşmazlıklarınÇözüm Yeri" başlıklı mülga134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
9.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
10.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
11.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
12.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri, işverenler,işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedekibildirim gününe bakılmaksızın bu Kanunhükümleri ile bağlı olurlar."
13.4857 sayılı İş Kanunu’nun 8. maddeyle başlayan"İş Sözleşmesi,Türleri ve Feshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
14.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılıAdlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunhükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
15.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
16.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
17.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "Geçiş Hükümleri"başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümleretabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
18.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan05/02/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
19.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
20.Dava, davacının Zonguldak Halk EğitimMüdürlüğünde usta öğretici olarakçalışmakta iken, iş akdinin feshi nedeniyle,kıdemtazminatı alacağının faizi ile birlikte,davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.
21.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
22.Yukarıda belirtilen hususlar gözönünde bulundurularak,Zonguldak İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Zonguldak2. İş Mahkemesinin 08/03/2022 tarih ve E.2021/49, K.2022/80sayılı sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Zonguldak İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Zonguldak 2. İş Mahkemesinin08/03/2022 tarih ve E.2021/49, K.2022/80 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
05/02/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN