T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/135
KARAR NO : 2024/120
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi emeklilik nedeniyle sona eren davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : E. Ş.
Vekili : Av. A. Ö.
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. T. Ö.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı kuruma bağlı K.Halk Eğitim Merkezinde 08/10/1984 - 19/07/2017 tarihleri arasındausta öğretici olarak görev yaptığını,19/07/2017 tarihinde müvekkilinin iş akdinin emeklilik nedeniyle sonaerdiğini ancak hak kazandığı kıdem tazminatı,ihbar tazminatı, ilave tediye ikramiyesi, hafta tatili ücreti, UBGTücreti ve yıllık izin ücretinin ödenmediğiniileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla şimdilik 22.100 TL kıdem tazminatı, 2.600 TL ihbartazminatı, 1.500 TL ilave tediye ikramiyesi, 1.500 TL hafta tatiliücreti, 100 TL UBGT ücreti ve 600 TL yıllık izinücreti olmak üzere toplam 28.400 TL'nin faiziyle birlikte tahsiliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İzmir 5. İş Mahkemesi 08/05/2023 tarihve E.2022/44, K.2023/115 sayılı kararı ile, yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle HMK'nin 114/1-b maddesi uyarınca davanın usulden reddinekarar vermiş, istinaf yoluna başvurulması üzerine,İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi 28/12/2023 tarih veE.2023/1781, K.2023/2135 sayılı kararı ile istinafbaşvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiş vegörevsizlik kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şu şekildedir:
"Somut olaydadavacının 08/10/1984 tarihinde Milli EğitimBakanlığı'na bağlı hizmet veren Halk EğitimMerkezi'nde usta öğretici olarak çalışmayabaşladığı ve 19/07/2017 tarihinden sonra davet edilmeyipiş akdinin sonlandırıldığı iddia edilmekle; davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarak MilliEğitim Müdürlüğünün istemi ve ValilikMakamının onayı ile görevlendirildiği, 657sayılı Yasa'nın 89.maddesinde belirtilen statüiçinde onay ile görevlendirilmesi, göreve alınma, çalışmakoşullarının ve görevinsonlandırılmasının, çalışmailişkisinin idarece yapılan görevlendirmeye dayalıolduğu, yine çalışma koşulları vb.hususların düzenlenen yönetmeliklere dayandırılarakstatü hukuku içinde düzenlendiği, taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tabi olduğu, aralarındaki hukukiilişkinin işçi-işveren ilişkisi olaraknitelendirilemeyeceği, Sosyal Güvenlik Hukukuaçısından primleri Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesidavacının özel hukuk kapsamındaçalıştığını göstermeyeceğikanaatiyle uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görevalanına girdiği sonucuna varılarakyargı yolunun caizolmamasınedeniyledavanın usulden reddine dairaşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir."
3.Davacı vekili bu kez fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla şimdilik 22.100 TL işsonu tazminatı, 1.983 TLilave tediye ikramiyesi, 3.519 TL hafta tatili ücreti, 620 TL UBGTücreti ve 10.591,50 TL yıllık izin ücreti olmak üzeretoplam 38.813,50 TL'nin faiziyle birlikte tahsili istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İzmir 7. İdare Mahkemesi 16/02/2024 tarihve E.2024/166 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava dosyasınınincelenmesinden; işbu davanın İ. ili, K. ilçesi, HalkEğitim Müdürlüğü bünyesinde08/10/1984-19/07/2017 tarihleri arasında ücretli öğretmenolarak çalıştığından bahisle bu süreleretekabül eden parasal haklarınınkarşılığı olarak fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydı ile 22.100,00.-TL brüt kıdemtazminatının iş akdinin fesih tarihi olan19/07/2017 tarihindenitibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi ile, 1.983,00.-TL brütilave tediye ikramiyesi alacağı, 10.591,50.-TL brütyıllık izin ücreti, 3.519,00.-TL brüt hafta tatiliücret alacağı ile 620,00-TL ulusal bayram ve genel tatilücreti alacağının dava tarihinden işleyecek en yüksekmevduat faizi ile birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesiistemiyle açıldığı görülmektedir.
Bu durumda, davacı ile idarearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilentazminatların İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin (uyuşmazlıkta ilk görevsizlik kararını verenİzmir 5. İş Mahkemesi'nin) görevli olduğu sonucunavarılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamışolan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere,o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması davaşartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı kurum bünyesindeki K. HalkEğitim Merkezinde 08/10/1984 - 19/07/2017 tarihleri arasında, ustaöğretici olarak çalıştığı dönemeilişkin, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ilave tediyeikramiyesi, hafta tatili ücreti, UBGT ücreti ve yıllık izinücretinin faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatı ve alacaklarınınİş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İzmir 7. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileİzmir 5. İş Mahkemesinin 08/05/2023 tarih ve E.2022/44,K.2023/115 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İzmir 7. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİzmir 5. İş Mahkemesinin 08/05/2023 tarih ve E.2022/44,K.2023/115 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN