T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/78
KARAR NO : 2024/110
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemiyle açılan davada; adli yargı yerince verilen başvurunun reddine ilişkin karar, yargı yolu bakımından bir görevsizlik kararı niteliğinde bulunmadığından, 2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : K. M. N. A.
Vekili : Av. B. C. B.
Davalı : İstanbulValiliği
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 28/07/2023 tarihinde ... ili, ...ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... istikametinde 34 ... 439plakalı aracıyla seyir halindeyken, Y.S.O yönetimindeki 34 ...7713 plakalı aracın şerit ihlali yapması sonucumüvekkiline ait araca çarptığını vearacında maddi hasar oluştuğunu, olayda müvekkilininkusursuz olduğunu buna karşın kaza tespittutanağının gerçeğe aykırıdüzenlendiğini ifade ederek, meydana gelen trafik kazasıneticesinde ... Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü BBölgesi Trafik Ekipler Amirliğince düzenlenen, 28/07/2023tarihli ve 173749 kaza sıra numaralı Maddi Hasarlı Trafik KazasıTespit Tutanağının hukuka aykırı olduğunu ilerisürerek, iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliği11/08/2023 tarih ve D.İş. No. 2023/6679 sayılıkararı ile, yapılanbaşvurunun reddine karar vermiş, davacı vekilinin karara itirazetmesi üzerine İstanbul 5. Sulh Ceza Hâkimliği 20/09/2023tarih ve D.İş. No. 2023/8881 sayılı kararıylaitirazın reddine kesin olarak karar vermiş ve bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımlarışöyledir :
"2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu ve bu kanuna dayanılarakçıkartılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde,maddi hasarlı veya yaralamalı trafik kazası tespittutanağının iptali için Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulabileceğinedair hüküm bulunmamaktadır.
Maddi hasarlı, yaralamalıveya ölümlü trafik kazalarında kolluk görevlilerinindüzenlemiş olduğu trafik kazası tespit tutanakları,bir idari yaptırım veya tedbir niteliğinde bulunmayan, durumveya delil tespitinden ibaret belgedir. Bu belge, adli veya idari yargıyerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıklarıngörülmesi sırasında, o mahkemelerce değerlendirilecekbir tutanak olduğundan,Sulh Ceza Hakimliği'nden, maddi hasarlıveya yaralamalı trafik kazası tespit tutanaklarınıniptalinin istenmesi mümkün değildir.
Maddi hasarlı trafikkazası tespit tutanağı; ileride görülecekuyuşmazlıklarda, idari bir işlemde veya adli yargınıngörev alanında bir karara konu edildiği takdirde,ilgililerceidari işlemin veya adli mercilerce verilen kararın kanun yoluincelemesinde, itirazların belirtilebileceği bir belgedir.Örneğin; trafik kazası tespit tutanağının konusuolay, tazminat talebine konu olması halinde Hukuk Mahkemeleri'nden, cezadavasına konu olması halinde Ceza Mahkemeleri'nden keşif,bilirkişi ve sair delillerle tespit tutanağının ve kusurdurumunun incelenmesinin talep edilebilmesi mümkündür. Yine,henüz dava konusu yapılmamışsa kaza ile ilgili delillerinbelirlenmesi maksadıyla Sulh Hukuk Mahkemesi'nden delil tespiti talebindebulunulması da mümkündür.
Kaza tespit tutanağı,kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümünde delilniteliğinde olan ve kolluk tarafından düzenlenen resmi birbelgedir. Bu nedenle, ilerde görülecek ceza ya da hukuk uyuşmazlıklarında,tespit tutanağında yazılı hususların aksi diğerdelillerle ispat edilebilir.
Bununla birlikte, herhangi bir davaya da soruşturma konusu yapılmaması halinde, kaza tespittutanaklarına karşı doğrudan bir itiraz yoludüzenlenmemiştir. Anayasa Mahkemesi'nin 2013/5619 Başvurunumaralı kararında; henüz dava konusu yapılmamışsakaza ile ilgili delillerin belirlenmesi maksadıyla delil tespiti talebindebulunularak, maddi delillerin ve varsa tanık anlatımlarınıntespiti ve kusur durumunun belirlenmesinin istenebileceğibelirtilmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu 'nun 400ve devamı maddelerinde, delil tespiti talebi halinde yapılabilecekişlemler belirtilmiş olup; Sulh Hukuk Mahkemesi'nce, delillerintespiti ve buna ilişkin bilirkişi incelemesi yapılmasısonrasında, taraflar arasındaki olaya ilişkin maddi anlamdakesin hüküm teşkil edecek nitelikte kusur belirlemesineyönelik hüküm tesis edilmesi mümkün olmayıp;ancak olaya ilişkin bilirkişi raporu alınması ileyetinilecektir.
Bu açıklamalarışığında; muterizin kaza tespit tutanağınaitirazı üzerine başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir.
Benzer olaya ilişkin; AnayasaMahkemesi'nin 2013/5619 Başvuru numaralı kararı
"Başvurucu,Uyuşmazlık Mahkemesi kararına rağmen Sulh Ceza Mahkemesininkaza tespit tutanağının iptali talebini reddetmesi nedeniylemahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür. İlk Derece Mahkemesi, başvurucualeyhine bir idari yaptırım kararı bulunmadığı,kaza tespit tutanağında yapılan kusur değerlendirmelerinekarşı itirazlarda sulh ceza mahkemelerinin görevliolmadığı, olayla ilgili olarak çıkacak uyuşmazlıklardayargılamayı yapacak olan yargı yeri tarafından kusurailişkin bilirkişi raporu alınabileceği gerekçeleriile talebi reddetmiştir.
2918 sayılı Kanun’unve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin ilgilihükümlerine göre maddi hasarlı kaza tespit tutanağı,kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümüne esas olacak vetrafik zabıtasınca düzenlenecek bir resmi belgeniteliğindedir. Bu sebeple sonraki bilirkişi incelemelerinde de esasalınacaktır. Buna karşın tutanaktaki bilginin aksinintanık anlatımları ve diğer delillerlekanıtlanması mümkündür. Karayolları TrafikYönetmeliği’ne göre kaza tespit tutanaklarında21/3/2012 tarihinden önce kusur oranına ilişkingörüş yer almaktaydı. Fakat Karayolları TrafikYönetmeliği’nde yapılan değişiklikten sonratutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadecekazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlalettiği belirtilmekle yetinilmektedir. Öte yandan 21/3/2012 tarihindenönce, kaza tespit tutanağında yer verilen kusur durumunailişkin görüşler bilirkişi görüşüolarak kabul edilmemekte, çıkacak uyuşmazlıklarda kusurdurumunun ayrıca bilirkişi aracılığıylasaptanması gerekmekteydi. Başka bir deyişle kaza tespittutanağı yalnızca ispat vasıtası olarak önemtaşımaktadır.
Kaza tespit tutanaklarınakarşı kanunda doğrudan bir itiraz yolu düzenlenmişdeğildir. Uygulamada, tazminat davası açılması veyaceza soruşturmasının başlatılması durumunda kazatespit tutanağına itiraz mahkemeye veya Cumhuriyetsavcılığına yapılmaktadır. Ayrıca doktrinde,henüz dava söz konusu değilse, kaza ile ilgili delillerintespiti maksadıyla delil tespit davası açılarak, kazayerindeki maddi deliller ile varsa tanık anlatımlarınıntespiti ve kusur durumunun belirlenmesinin istenebileceği kabuledilmiştir (bkz. Hasan Tahsin Gökcan, Karayolları TrafikKanununa Göre Hukuki Sorumluluk, Tazminat, Sigorta ve RücuDavaları, Ankara, 2014, s.1450-1465). Bundan başka Yargıtay dakaza tespit tutanaklarının tek başına hükümkurmak için yeterli olmadığını, ancak aksi ispatedilemediği sürece maddi durumu belirleyen kanıt olduğunukabul etmektedir.
Somut olayda başvurucu, SulhCeza Mahkemesinden kaza tespit tutanağının iptali talebininreddedilmesinin mahkemeye erişim hakkının ihlaliniteliğinde olduğunu ileri sürmüştür.Başvurucu, aracında oluşan zararın trafik kaskosigortasından karşılanacağını bu sebeple herhangibir dava açmak istemediğini, buna karşın kendisine kusurtevzi edilmesi nedeniyle bir sonraki trafik sigortasındakazasızlık indiriminden faydalanamayacağını ve bunedenle zarara gireceğini ileri sürmüştür.
Yukarda anlatılanlarışığında ilk olarak, başvurucunun ilerisürdüğü Uyuşmazlık Mahkemesinin kararıuyuşmazlığın tarafları ve ilgili mercilerbakımından kesindir ve söz konusu kararda somutuyuşmazlığın çözümünün adliyargı mercilerine ait olduğuna karar verilmiştir. İkinciolarak başvurucunun karıştığı maddi hasarlıtrafik kazası nedeniyle uğradığı zararı sigortapoliçesine dayanarak sigorta şirketinden veya karşıtaraftan istemesi mümkün olduğu halde hukuk mahkemelerindeböyle bir dava açmamıştır. Başvurucunun,açacağı böyle bir davada kaza tespittutanağında belirtilen kusur oranına itiraz ederek birbilirkişi raporu ile kusur oranının yeniden tespitiniistemesinin mümkün olduğuanlaşılmaktadır..."şeklindedir.
KARAR : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İtiraz edenin kaza tespit tutanağınıniptali talebi, Sulh Ceza Hakimliği'nce incelenebilecek taleplerdenolmadığından BAŞVURUNUN REDDİNE,”
3. Davacı vekili bu kez aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İstanbul 2. İdare Mahkemesi 29/09/2023 tarihve E. 2023/2151, K. 2023/2296 sayılı kararı ile,davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dosyanın incelenmesinden; davacıtarafından, 34 ... 439 plakalı aracıyla 28.07.2023günü saat:16.30-17.00 sıralarında ... İlçesi,... Mahallesi, ... Caddesi üzerinde seyir halinde iken, karşıyönden süratle gelen dava dışı Y. S.O'nun sevk veidaresindeki 34 ... 7713 plakalı araçla çarpışmasısonucu meydana geldiği belirtilen kazaya ilişkin olarak ... TrafikDenetleme Şube Müdürlüğü'ne bağlı BBölgesi Trafik Ekipleri görevlilerince tanzim edilen 28/07/2023tarihli, 173749 kaza sıra nolu maddi hasarlı trafik kazasıtespit tutanağına itiraz edilerek, bahse konu tutanağıniptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre;maddi hasarlı kaza tespit tutanağı ve tarafların kusurdurumlarını gösterir raporlar, kazaya karışan taraflararasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik görevlilerincedüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kazatespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır."
5. Davacıvekili verdiği dilekçe ile oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle dosyalarınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6.2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 1. maddesişöyledir:
“ UyuşmazlıkMahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ilegörevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındakigörev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapanbağımsız bir yüksek mahkemedir…”
7.2247 sayılı Kanun'un "Olumsuzgörev uyuşmazlığı"başlıklı 14. maddesi şöyledir:
“ Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazlığıngiderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca (…) ilerisürülebilir.”
8.2247 sayılı Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı 27. maddesişöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veyasüresi içinde ileri sürülmemiş istemlerireddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
9.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; Raportör-HâkimSüleyman ARIDURU'nun, 2247 sayılı Kanun’da öngörülenkoşulları taşımayan başvurunun reddi gerektiğiyolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davadabaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
10.Mevzuat kısmında belirtilen düzenlemelere göre,davanın taraflarınca 14. madde kapsamında UyuşmazlıkMahkemesine başvurulabilmesi için, adli ve idari yargıyerlerince, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada yargıyolu bakımından verilmiş görevsizlik kararlarıbulunmasıgerekmektedir.
11.Dava dosyalarının incelenmesinden, 28/07/2023 tarihindedavacının ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ...istikametinde 34 ... 439 plakalı aracıyla seyir halindeyken, Y.S.Oyönetimindeki 34 ... 7713 plakalı aracın şerit ihlaliyapması sonucu davacının aracınaçarptığı ve araçta maddi hasar oluştuğu,olayda davacının kusursuz olduğu buna karşın kazatespit tutanağının gerçeğe aykırıdüzenlendiği ifade edilerek, meydana gelen trafik kazasıneticesinde ... Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü BBölgesi Trafik Ekipler Amirliğince düzenlenen, 28/07/2023tarihli ve 173749 kaza sıra numaralı Maddi Hasarlı TrafikKazası Tespit Tutanağının hukuka aykırıolduğu ileri sürülerek, iptali istemiyle ilk olarak adliyargı yerinde dava açıldığı, adli yargıyerince, "başvurunun reddine"karar verildiği, bu kararın uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğuna yönelik bulunmadığı, diğer biranlatımlayargı yolu bakımından bir görevsizlikkararı niteliğinde olmadığı, idare mahkemesikararının ise yargı yolu yönünden verilmiş birgörevsizlik kararı olduğuanlaşılmıştır.
12.Görüldüğü üzere, adli yargı yerikararının, idari yargı yerinin görevli olduğugerekçesiyle verilmiş bir görevsizlik kararıniteliğinde olmadığı, sulh ceza hakimliğinceincelenebilecek bir karar bulunmadığının tespitiniteliğinde bir karar olduğundan, adli yargı merciinceverilmiş bir görevsizlik kararı bulunduğundan sözedilemeyecektir.
13.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülenkoşulları taşımayan davacı vekilininbaşvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülenkoşulları taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27.maddesi uyarınca REDDİNE,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN