T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/594
KARAR NO : 2024/60
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Sağlık hizmeti satın alım sözleşmesinin feshedileceğine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu işleminin iptali istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 73. ve 101. maddeleri uyarınca ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : ...Öz.Sağ.Tes. A.Ş.
Vekili : Av.Z.F.A
Davalı : SosyalGüvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av.S.K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkili şirkete ait Özel ...Hastanesihakkında Kurum tarafından görevlendirilenBaşmüfettişlikçe yapılan inceleme sonucudüzenlenen 14/12/2022 tarih ve 01 sayılı soruşturma raporuile, 2023 yılı Özel Sağlık Hizmeti SunucularındanSağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesinin 8.5.3., 9.3.,12.10., 12.11., 12.14. maddelerine göre 140.567.381,29TL ceza koşuluve ilgili Sözleşmenin 11.1., 11.2. maddeleri gereği12.960.031,50 TL tutarında yersiz ödeme bedeliuygulandığının, ayrıca Sözleşmenin 13.6. maddesigereği (12.10) ve/veya (12.11) maddelerinde yer alan fiillerin sistematikve süreklilik arz edecek şekildegerçekleştirildiğinintespit edildiğigerekçesiyle25/01/2023 tarihli Başkanlık makam oluru'naistinaden 3 yıl süreyle sözleşmenin feshedileceğineyönelik bildirimyapıldığını,taraflarıncayapılan itirazın 12/05/2023 tarihli ve 2023/8 sayılı Fesihİtiraz Değerlendirme Komisyonu Kararı ile reddedildiğinibelirterek, Özel Sağlık Hizmeti SunucularındanSağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesinin feshedileceğineilişkin 12/05/2023 tarih ve 72620478 sayılı işlemin iptaliistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
2.Davalı vekili, süresinde sunduğu savunma dilekçesindedavanın görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğunu ileri sürerek yargıyolu itirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. İstanbul 9. İdare Mahkemesi 23/06/2023 tarihve E.2023/1159 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle, davalıvekilinin yargı yoluna ilişkin itirazının reddine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
''...Dosyanın incelenmesinden;davacı ile davalı idare arasında 2023 Yılı SosyalGüvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti SunucularındanSağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi'nin akdedildiği,Rehberlik ve Teftiş Başkanlığındangörevlendirilen başmüfettiş tarafından düzenlenensoruşturma raporu ile Başkanlık Olur'una istinadensözleşmenin 13.6 maddesi gereği 12.10 ve/veya 12.11 maddelerindeyer alan fiilleri sistematik ve süreklilik arz edecek şekildegerçekleştirildiğinin tespit edildiğinden bahislefeshedileceğine dair Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı İstanbul Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü Topkapı Sağlık SosyalGüvenlik Merkezinin 12/05/2023 tarih ve 72620478 sayılıişleminin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
Bir sözleşmenin idarisözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamuhizmetinin görülmesi amacını taşıması,taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundandoğan şart ve hükümlerin sözleşmede yeralması zorunludur.
Buna göre, özel hukuksözleşmelerinde taraflar arasında hukuksal eşitlik varken,idari sözleşmelerde, taraflardan biri olan idareye, kamuyararının temsilcisi ve sorumlusu olarak, karşı tarafa nazaranbazı üstünlükler tanınmakta ve idare, tek yanlıolarak kendiliğinden hareket etme ve doğrudan doğruya yerinegetirme (icra) yetkilerini de idari sözleşmelerdekullanılabilmektedir.
Diğer yandan, özel hukuksözleşmelerinde taraflar, yasalarınöngördüğü sınırlar içindesözleşmenin konusu, amacını, biçimini,bağlantı kuracakları kişileri serbestçeseçebildikleri halde, idari sözleşmelerde yasalar idareninhareket serbestliğini kısıtlamaktadır.
Yukarıda aktarılanaçıklamalar ışığında. Sosyal GüvenlikKurumu Başkanlığı ile davacı arasında imzalananSosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık HizmetiSunucularından Sağlık Hizmeti Satın AlımSözleşmesi'nin, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmetigerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmeler kapsamında idari sözleşme niteliğindeolduğu açık olup, anılan sözleşmeyeilişkin uyuşmazlıkların idari yargı sistemiiçerisinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, idari hizmetsözleşmesi niteliğindeki bir sözleşmedeuyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargı mercileriningörevinde olduğunun belirlenmesi, sözleşmenin hukukiniteliğinin saptanmasında ölçüt olarak kabuledilemez. Zira, görevli yargı yerinin belirlenmesi kamu düzenineilişkin olup taraf iradesiyle değiştirilmesine hukuken olanakbulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
1- Davanın görüm veçözümünde idari yargının görevliolması nedeniyle davalı idarenin görev itirazınınreddine, uyuşmazlığın görülmesi veçözümlenmesinde Mahkememizin görevli olduğuna;...''
4.Davalı idare vekili tarafından süresi içerisinde verilendilekçe ile olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyası ile birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı Talebi
5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğindenbahisle, 2247 sayılı Kanun'un 10. ve 13. maddeleri gereğinceolumlu görev uyuşmazlığı çıkarılmasınakarar vererek dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesinegöndermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava, sağlıkhizmeti sunucusu olan davacı şirketin, Sözleşme'yeaykırı eylemleri tespit edildiğinden bahisleSözleşme'nin 13.6. maddesi gereği 12.10. ve 12.11. maddelerindeyer alan fiillerin sistematik ve süreklilik arz edecek şekildegerçekleştirildiğinden bahisle feshedileceğine dair kurumişleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Bir kamu hizmetininyürütülmesi için ihtiyaç duyulan mal veya hizmettemini sırasında, idarede kanunilik ilkesi gereğince idareninbelirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup işinsözleşmeye bağlanmasından önce geçen busüreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücünedayalı, resen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlemniteliğini taşıması karşısında,yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargıyerlerince yapılacağı tartışmasızdır.
Diğer taraftan; idarisözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamu hizmetigerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşmehükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya dasözleşmenin feshine gidebilir. Bu nitelikte olmayan diğersözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özelhukuk kurallarına göre düzenlenir.
Davaya konu 2023 yılıSosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık HizmetiSunucularından Sağlık Hizmeti Satın AlımSözleşmesi'nin incelenmesinden, "SözleşmeninFeshi" ana başlıklı 13. maddesinin 13.1. bendinin ilkcümlesinde, tarafların yirmi iş günü öncedenyazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyiher zaman tek taraflı olarak feshedebilecekleri düzenlenmiş isede, bu hususun idarenin üstün yetkilerle donatılmışolmadığına karine teşkil etmeyeceği, ancak,tarafların serbest iradelerine dayandığıanlaşılmaktadır.
Dava konusuuyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi vebu madde uyarınca çıkarılan Yönetmelikhükümlerine göre taraflar arasından imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklandığı,dolayısıyla, bu Kanun'dan doğanuyuşmazlığın, aynı Kanun'un 101. maddesi uyarıncaadli yargı yerince çözümlenmesi gerektiği kanaatinevarılmıştır.
5510 sayılı Kanun'un 101.maddesiyle ilgili olarak Uyuşmazlık Mahkemesinin 28.02.2022 tarihlive E.2021/557, K.2022/117; 14/12/2020 tarihli ve E.-K.2020/597-768sayılı; 28/09/2020 tarihli ve E.-K.2020/416-507 sayılıkararlarında da benzer hususların vurgulandığıgörülmektedir.
Açıklanan nedenlerle,açılan davanın adli yargı yerinde görülmesigerekmektedir.
KARAR : Yukarıdaaçıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanun’un 10. ve13. maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine..."
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
6. Uyuşmazlık MahkemesiBaşkanlığınca, 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesinegöre Danıştay Başsavcısının dayazılı düşüncesi istenilmiştir.
7.Danıştay Başsavcısı, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığınca 2247 sayılı Kanun'un 10.maddesi uyarınca yapılan başvurunun kabulü gerektiğiyönünde düşünce vermiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısmışöyledir:
''...5510 sayılı Kanunun101. maddesinde yer alan "...bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür." hükmünün,kamu hukukuna özgü kurallar uygulanan sosyal güvenlikişlemlerine karşı açılan davalarınidarîyargı yerince çözümlenmesi gerektiğindenbahisle, Anayasanın 2., 37., 125. ve 155. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülerek iptali istemiyle DanıştayOnbirinci Dairesince itiraz yoluyla yapılan başvuru üzerineAnayasa Mahkemesince verilen, 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169sayılı kararla iptal istemi reddedilmiş olup anılankararda; “…kural olarak idare hukuku alanına giren konulardaidarî yargı, özel hukuk alanına girenkonulardaadlîyargıgörevliolacaktır. Budurumda idarî yargınıngörev alanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adlîyargınıngörevlendirilmesikonusunda yasa koyucunun mutlak bir takdirhakkının bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak idarî yargının denetimine bağlı olmasıgereken idarî bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde yasa koyucutarafından adlî yargıya bırakılabilir.
5510 sayılı Kanun ilebirlikte sosyal güvenlik tek çatı altındatoplanmış, özel hukuk niteliği ağır basan sosyalgüvenlik hukuku alanı oluşmuştur. İş mahkemeleri,iş hukuku alanındaki uyuşmazlıklarıçözmekle görevli, ihtisaslaşmış adlîyargı mahkemeleridir. Yasa koyucu 5510 sayılı Kanunkapsamındaki iş ve işlemleri, prim esasına dayalı yenisistemin niteliğine bağlı olarak iş mahkemeleriningörev alanı kapsamına alabilir. Sosyal güvenlik hukukukapsamında aynı konuya ilişkin tümuyuşmazlıkların, bu alanda görevli uzman mahkeme olaniş mahkemelerinde görülmesinin, hak aramaözgürlüğünü kolaylaştırıcınitelikte olduğu, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasınıolanaklı kıldığı da açıktır.
Bu bakımdan 5510sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasınadayalı yeni sistemin içeriği ve Kanun kapsamındakiiş ve işlemlerin niteliği göz önündebulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’yaaykırılık görülmemiştir. …”gerekçesine yer verilmiştir.
5510 sayılı KanununAnayasaya aykırı olmadığına karar verilen101.maddesine göre bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde buKanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili olarak ortayaçıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerindegörülmesi gerekmekte olup, anılan Kanunun 73. maddesiuyarınca çıkarılan Yönetmelik hükümlerinedayanılarak imzalanan sözleşmenin feshinden kaynaklananihtilafın bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortayaçıktığı konusunda tereddütbulunmadığından ve bu hususa ilişkin olarak Kanunda aksinebir görev kuralı da mevcut olmadığından,101. maddedeyer alan âmir hüküm gereğiuyuşmazlığın görüm veçözümü iş mahkemelerinin görev alanındabulunmaktadır. ''
IV. İLGİLİ HUKUK
8.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun "Sağlıkhizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerininödenmesi" başlıklı 73. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bu Kanuna göresağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurtdışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasındayapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerineuygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmaklayükümlü olduğu kişilerin sözleşmesizsağlık hizmeti sunucularından satın aldıklarısağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiylesağlanır.
..."
9.5510 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların çözüm yeri"başlıklı 101. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.26/03/2016 tarihli ve 29665 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren Sosyal Güvenlik KurumuSağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/ProtokollerininHazırlanması ve Akdedilmesine İlişkinYönetmeliğin "Genelİlkeler" başlıklı 5. maddesişöyledir:
"(1) Finansmanısağlanan sağlık hizmetleri; Kurum ile yurt içindekive/veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucularıarasında yapılan sözleşmeler/protokoller yoluylasağlanır.
(2)Sözleşmeler/protokoller yoluyla satın alınacaksağlık hizmetleri, bu hizmetlerin 24/3/2013 tarihli ve 28597sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan SosyalGüvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde tanımlanansağlık hizmeti sunucularının hangilerindenkarşılanacağı ile sağlık hizmetlerinin satınalımına ilişkin kurallar Kurum tarafından belirlenir.
(3) Kurum, sunulan sağlıkhizmetleri karşılığında, SHS’lere ilgili mevzuatile sözleşmelerde/protokollerde belirlenen usul ve esaslardoğrultusunda ödeme yapar.
(4) Kurumca genel sağlıksigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğukişiler ile sağlık hizmeti sunucularına, fazla veya yersizolarak yapıldığı tespit edilen her türlü ödeme,ilgili mevzuata göre geri alınır.
(5) Kurum, sağlıkhizmetleri sunumunda gerekli gördüğü hallerde SHStarafından sözleşme/protokol kapsamında sunulan hizmetlereilişkin veri ve bilgiye ulaşma ve temin etme hakkına sahiptir.Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüolduğu kişilerin sağlık bilgilerinin gizliliğiesastır.
(6)Sözleşmelerin/protokollerin akdedilmesine ilişkinsüreç ile bu aşamada ibraz edilmesi gereken belgeler Kurumtarafından belirlenir.
(7)Sözleşmelerde/protokollerde, ceza koşulu ve/veya fesihgerektiren fiiller, fesih uygulama kriterleri ve sözleşme/protokolyapılmayacak sürelere yer verilebilir. (DanıştayOnbeşinci Dairesinin 27/11/2018 tarihli ve E.:2016/3732; K.:2018/7862sayılı kararı ile iptal ikinci cümle; DanıştayİDDK’nın 17/1/2022 tarihli E.:2021/545, K.:2022/1sayılı Onama kararı ile mezkûr kararkesinleşmiştir.)
(8)Sözleşmelerde/protokollerde ceza koşulu veya fesihuygulamasını gerektiren fiillerin 26/9/2004 tarihli ve 5237sayılı Türk Ceza Kanunu yönünden de suçoluşturması halinde ilgililer hakkında CumhuriyetSavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
(9) Kurumca bu Yönetmeliktebelirlenen koşulların gerçekleşmesi halinde ilgilimevzuata uygun şekilde sözleşmelerde/protokollerdedeğişiklik yapılabilir.
10)Sözleşmelerde/protokollerde SHS’nin, Kurumdan doğmuşve doğacak alacaklarını devir ve temlik edemeyeceğineilişkin hükümlere yer verilir.
(11)Sözleşmelerde/protokollerde SHS’nin, kişilere ve Kurumaait bilgilerin gizliliği ile ilgili yasalyükümlülüklere uyacağına ilişkinhükümlere yer verilir.
(12) Sözleşmelerde/protokollerde,SHS’nin; sahip, unvan, ortak ve adres değişiklikleri ile devrihalinde hak ve yükümlülüklerine ilişkinhükümlere yer verilebilir.
(13) SHS’nin işletmehakkının devri, kiralama da dahil olmak üzere işletmenindevri gibi sonuç doğurur. Bu kapsamda devreden ile devralanınher türlü Kurum alacakları yönünden müşterekve müteselsil sorumluluğu devam eder. Hem devredenin hem dedevralanın Kurum alacakları tahsil edilmeden devralan SHS ilesözleşme/protokol yapılmaz.
(14) Kurum tarafındansözleşmesi feshedilmiş SHS ile feshe neden olan fiillerebağlı olarak oluşan Kurum alacakları tahsil edilmeden vefesih süresi tamamlanmadan yeni bir sözleşme yapılmaz.
(15) Kurum tarafındansözleşmesi feshedilmiş SHS’nin devri halinde feshe nedenolan Kurum alacakları tahsil edilmeden ve fesih süresigeçmeden devralan sağlık hizmeti sunucusu ilesözleşme yapılmaz. Sözleşme yapılmayan veyasözleşmesi feshedilen sağlık hizmeti sunucusunun muayene veişlemlere ilişkin fatura bedelleri ödenmez.
(16) Sözleşmelerde/protokollerde,mücbir sebeplerin varlığı halinde, ceza koşulu vefeshe ilişkin yaptırımların uygulanmayacağınailişkin hükümlere yer verilebilir.
(17)Sözleşmelerde/protokollerde, ek sözleşmelerin/ekprotokollerin SHS’ler tarafından imzalanmaması durumunda,sözleşmelerin/protokollerin feshedileceğine ilişkinhükümlere yer verilebilir.
(18) Kurum,sözleşme/protokol kapsamında her türlü inceleme vedenetim yapmaya ve buna ilişkin kurallar belirlemeye yetkilidir.
(19) Kurum, 4/1/2002 tarihli ve 4734sayılı Kamu İhale Kanununa tabi sağlık hizmetisunucuları tarafından yatan ve/veya günübirlik tedavikapsamındaki hastalarda kullanılacak ve Kurumca belirlenecek olantıbbi malzemeleri ve temini zorunlu ilaç ve/veya ilaçgruplarını, tıbbi malzeme tedarikçilerinden veya eczadepolarından temin etmek amacıyla sözleşme yapabilir, Kurumtarafından bu SHS’lere yapılan ödemeler, sağlıkhizmeti sunucusunun Kurumdaki alacağından mahsup edilir.
(20) 18/4/2014 tarihli ve 28976sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan GenelSağlık Sigortası Uygulamaları Yönetmeliğinin,sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması, akdedilmesi veyürürlüğe konulmasına ilişkin hükümleribirlikte uygulanır."
11. Yönetmeliğin "Sözleşmelerin/protokollerinhazırlanması" başlıklı 6. maddesişöyledir:
"(1) Sözleşmeler/protokoller,kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzereKurum tarafından hazırlanır.
(2) Kamu idareleri sağlıkhizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller,Kurum ve kamu idaresi yetkili makamının onayı ve taraflarcaimzalanması ile geçerlilik kazanır.
(3) Kamu idareleri sağlıkhizmeti sunucuları dışındaki diğer sağlıkhizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller,kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzereKurum onayı ile yürürlüğe girer, Kurum ve taraflarca imzalanmasıile geçerlilik kazanır.
(4) Kurum, Kanunun 73 üncümaddesi gereği, sözleşme ücretine tabi olan SHS’densözleşme imzalamak için ücret alabilir.
(5)Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi altıaydan az olamaz. İhtiyaç duyulan alanlarda oluşturulacakalternatif geri ödeme modelleri üzerinden sağlık hizmetininfinansmanı için yapılacak sözleşmelerde süreKurum tarafından belirlenir.
(6)Sözleşmelerin/protokollerin geçerlilik süresi sonunda;Kuruma olan borcu, Kurum bilgi işlem sistemi (MEDULA) üzerindeniletilen toplam tahakkuk tutarına göre hesaplanacak son altıaylık fatura ortalamasını aşan SHS’lerle,götürü bedel üzerinden hizmet alımsözleşmesi/protokolü olan SHS’ler hariç olmaküzere sözleşme/protokol yapılmaz.
(7) Sözleşme ve/veyaSHS’nin türüne göre Kurum tarafından ilgiliSHS’den teminat mektubu istenebilir. Teminat tutarınınbelirlenmesi ile teminat alınmasına ilişkin usul ve esaslarKurum tarafından belirlenir.
(8) İlk defasözleşme/protokol yapılacak SHS’ler, mahallisağlık hizmeti sunumu ihtiyacı, kamu yararı, aktüeryaldenge, sözleşme talep eden SHS’lerin ve o bölgedekidiğer SHS’lerin niteliği değerlendirilerek Kurumtarafından belirlenir.
(9) Yeni dönem içinsözleşmesi/protokolü yenilenecek SHS’ler, Kurumca dahaönce yapılan tespitler, hasta memnuniyeti, kamu yararı,aktüeryal denge ve verimlilik gibi ölçütlerdeğerlendirilerek Kurum tarafından belirlenir.
B. Yargı Kararı
12.Uyuşmazlık Mahkemesi 20/10/1991 tarih ve 21027 sayılı ResmiGazete'de yayımlanan 08/07/1991 tarihli ve E.1991/15, K.1991/16sayılı kararında özetle;"Bağ-Kur Genel Müdürlüğü ile davacıeczacı arasında yapılan Bağ-Kur sigortalılarınaindirimli ilaç satımına ilişkin sözleşmeninkamu hizmetine ilişkin olduğunu; ancak sözleşmede idareninüstün yetkilerle donatılmışolmadığını ve sözleşmenin tarafların serbestiradelerine dayandığını" belirterek davayakonu sözleşmeye bakmakla görevli yargı kolunu adliyargı olarak belirlemiştir. Uyuşmazlık Mahkemesinin23/11/2020 tarihli ve E.2020/591, K.2020/700 sayılı kararında dabenzer yönde karar verilmiştir.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan04/03/2024tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, davalı vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca, 10. maddede öngörülenbiçimde, davalı yönünden olumlu görevuyuşmazlığı çıkarıldığı veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14.Raportör-Hakim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
15.Dava, davacı şirkete ait Özel ...Hastanesi hakkında Kurumtarafından görevlendirilen Başmüfettişlikçeyapılan inceleme sonucu düzenlenen 14/12/2022 tarih ve 01sayılı soruşturma raporu ile, 2023 yılı ÖzelSağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık HizmetiSatın Alma Sözleşmesinin 8.5.3., 9.3., 12.10., 12.11., 12.14.maddelerine göre 140.567.381,29TL ceza koşulu ve ilgiliSözleşmenin 11.1., 11.2. maddeleri gereği 12.960.031,50 TLtutarında yersiz ödeme bedeli uygulandığının,ayrıca Sözleşmenin 13.6. maddesi gereği (12.10) ve/veya(12.11) maddelerinde yer alan fiillerin sistematik ve süreklilik arzedecek şekilde gerçekleştirildiğinintespit edildiğigerekçesiyle, Özel Sağlık Hizmeti SunucularındanSağlık Hizmeti Satın Alma Sözleşmesininfeshedileceğineilişkin 12/05/2023 tarih ve 72620478 sayılıSosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı işlemininiptali istemiyle açılmıştır.
16.Bir kamu hizmetinin yürütülmesi için ihtiyaçduyulan mal veya hizmet temini sırasında, idarede kanunilik ilkesigereğince idarenin belirli usul ve esaslara uyması zorunlu olup;işin sözleşmeye bağlanmasından önce geçenbu süreçte tesis edilen işlemlerin, kamu gücünedayalı, re'sen ve tek yanlı olması nedeniyle idari işlemniteliğini taşıması karşısında,yargısal denetiminin idare hukuku ilkelerine göre idari yargıyerlerince yapılacağı tartışmasızdır.
17.İdari sözleşme, idarenin kamusal yetkisine dayanarak, kamuhizmeti gerekleri ve kamu yararı nedeniyle yaptıklarısözleşmelerdir. Bunlar idarenin ayrıcalıklı veüstün, hak ve yetkilerini içerirler. İdare, bu sözleşmehükümlerinde tek yanlı değişiklik yapabilir ya dasözleşmenin feshine gidebilir, Bu nitelikte olmayan diğersözleşmeler ise, genelde özel hukuk alanında, özelhukuk kurallarına göre düzenlenir.
18.2023 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Özel SağlıkHizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın AlımSözleşmesinin incelenmesinden,"Sözleşmenin Feshi" ana başlıklı13. maddesinin 13.1. bendinin ilk cümlesinde, "tarafların yirmi iş günü öncedenyazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyiher zaman tek taraflı olarak feshedebilecekleri" düzenlenmişolup bu durumun sözleşmenin tarafların serbest iradelerinedayandığını göstermektedir.
19.Somut olayda, uyuşmazlığın imzalanan birsözleşmenin feshine ilişkin olduğu,davalı idare ileüç yıl süreyle yeniden bir sözleşmeimzalanmayacağına ilişkin işlemdenkaynaklandığı,sözleşmedeağırlığın kamu hukukundan kaynaklandığıve sözleşmenin kamu hizmetine ilişkin bulunduğugörülmekle birlikte, 5510 sayılı Kanun'un 73. ve 101.maddelerindeki düzenleme karşısındauyuşmazlığın bu çerçevedeçözüme kavuşturulması gerektiği sonucunavarılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusununkabulü ile, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 23/06/2023 tarih veE.2023/1159 sayılı görevlilik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 23/06/2023 tarih veE.2023/1159 sayılı GÖREVLİLİK KARARININKALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN