T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/99
KARAR NO : 2024/107
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde çeşitli Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : M. S. K. P.
Vekilleri :Av. Ö. F. Ç., Av. O. A.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. İ. Ü. Ç.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin 01/10/1992 - 19/06/2018 tarihleriarasında davalı kurum bünyesinde bulunan çeşitliHalk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde usta öğreticiolarak görev yaptığını, 19/06/2018 tarihinde işakdinin davalı tarafından çıkış kodu 22 olarakgösterilerek sona erdirildiğinden bahisle, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak ve ileride arttırılmak üzerekısmi alacak olarak şimdilik, 10 TL kıdem tazminatı, 10 TLihbar tazminatı olmak üzere toplam 20 TL alacağınınfesih tarihinden itibaren itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiziylebirlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İnegöl 1. İş Mahkemesi 28/09/2023tarih ve E.2023/120, K.2023/281 sayılı kararı ile,davanın idari yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleriuyarınca yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle usulden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Dosya kapsamındadavacının Milli Eğitim Bakanlığınabağlı çeşitli Halk Eğitim MerkeziMüdürlüklerinde "usta öğretici" olarakçalıştığını iddia ettiği, SGKişe giriş bildirgelerinde de davacının İnegölHalk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu tarafından UstaÖğretici meslek kodu ile işe giriş bildirgelerinindüzenlendiği, davacı ile Bakanlığa bağlıHalk Eğitim Merkezi Müdürlüğü arasındakiilişkinin İdarece yapılan görevlendirmeye dayalıolduğu, göreve alınma, çalışmakoşulları ile ödenecek ücretin statü hukukuiçinde düzenlendiğinin sabit olduğu, ustaöğreticinin 4857 sayılı İş Kanunu (4857sayılı Kanun) kapsamında işçisayılmadığı Yargıtay içtihatları ile deaçık olduğu anlaşılmakla aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: GerekçesiYukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Dava konusuuyuşmazlığın idari yargının görevalanına girdiği gözetilerek, 6100 sayılı Kanun'un114/1-b ve 115/2 maddeleri gereğince davanın yargı yolu caizolmaması sebebiyle USULDEN REDDİNE..."
3.Davacı vekili, bu kez 20/12/2022 tarihinde iş akdinin davalıtarafından çıkış kodu 5 olarak gösterilereksona erdirildiğinden bahisle şimdilik 10 TL kıdem ve 10 TL ihbartazminatının fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan enyüksek faiziyle birlikteödenmesi istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Bursa 2. İdare Mahkemesi 02/02/2024 tarih veE.2023/1882 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dosyanınincelenmesinden; Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeçeşitli Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerinde01.10.1992 tarihinden itibaren iştençıkarıldığı 20.12.2022 tarihine kadar ustaöğretici olarak çalıştığı,çıkış kodunun 5 olarak gösterildiği, belirlisüreli iş sözleşmeleri imzalatılarakçalıştığı süre boyunca defalarcagiriş çıkış yapılarak çalışmadevamlılığının sağlandığı,22.12.2022 tarihinde çıkış kodu 5 ile işten çıkışınınyapıldığı, fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydı ile 10,00 TL kıdem tazminatı ve 10,00 TL ihbartazminatı olmak üzere toplam 20,00 TL'nin iş akdinin fesihtarihinden 20/12/2022 tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksekfaizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyleaçmış olduğu davada İnegöl 1. İş Mahkemesinin28.09.2023 tarih ve E:2023/120 K:2023/281 sayılı ilamıyla;özetle; SGK işe giriş bildirgelerinde davacınınİnegöl Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulutarafından usta öğretici meslek kodu ile işe girişbildirgesi düzenlendiği, davacı ile Bakanlığabağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğüarasındaki ilişkinin idarece yapılan görevlendirmeyedayalı olduğu, göreve alınma, çalışmakoşulları ile ödenecek ücretin statü hukukuiçinde düzenlendiğinin sabit olduğu, usta öğreticinin4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçisayılmayacağının Yargıtay içtihatları ilede açık olduğu anlaşıldığındanuyuşmazlığın çözüm yerinin idariyargı yeri olduğu ve yargı yolunun caiz olmaması nedeniyledavanın usulden reddine karar verildiği, istinaf yolunabaşvurulmaması üzerine anılan kararın 25/10/2023tarihinde kesinleştiği ve 20/12/2023 tarihli mahkememizkayıtlarına giren dilekçeyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta yukarıdahükmüne yer verilen mevzuat hükümleri dikkatealındığında davacı ile davalı idare arasındabir hizmet ilişkisinin kurulduğu ve davacının talep etmekteolduğu tazminatın İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardanolduğu anlaşıldığından,uyuşmazlığın adli yargı yerindebakılacağı sonucuna varılmıştır.
Nitekim UyuşmazlıkMahkemesinin 28/11/2022 tarih ve E:2022/576 K:2022/615 sayılıkararı da bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle;Mahkememizin görevsizliğine, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca, adli yargı yerince verilen öncekigörevsizlik kararma ilişkin dava dosyası da UYAP ortamında teminedilmek suretiyle görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine,Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gelinceye kadar iş bu davahakkında karar verilmesinin ertelenmesine…"
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışma ortamınailişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri veFeshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak,tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı idare bünyesindekiçeşitli Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerindeusta öğretici olarak çalıştığıdöneme ilişkin, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatıalacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen alacakların, İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Bursa 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileİnegöl 1. İş Mahkemesince verilen28/09/2023 tarih veE.2023/120, K.2023/281 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Bursa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜileİnegöl 1. İş Mahkemesince verilen28/09/2023 tarih veE.2023/120, K.2023/281 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN