T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/134
KARAR NO : 2024/118
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, İş Kanunu’ndan kaynaklanan parasal haklarının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S. D.
Vekili : Av. S. K.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili : Av. M. S.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin davalı bakanlıkbünyesindeki İ. M. A. Halk Eğitim Merkezinde 14/07/2004 -27/06/2018 tarihleri arasında usta öğretici olarak görevyaptığını, 27/06/2018 tarihinde müvekkilinin işakdinin davalı tarafındanherhangi bir haklı nedenedayanılmadan feshedildiğini ancak hak kazandığıkıdem tazminatının ödenmediğini ileri sürerek,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik100 TL kıdem tazminatının faiziyle birlikte tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. İskilip Asliye Hukuk Mahkemesi 31/07/2023 tarihve E.2023/179, K.2023/194 sayılı kararı ile,yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK'nın 114/1-b maddesiuyarınca davanın usulden reddine karar vermiş, bu kararakarşı istinaf isteminde bulunulmuş, Samsun Bölge AdliyeMahkemesi 7. Hukuk Dairesi 22/12/2023 tarih ve E.2023/2561 sayılıkararı ile başvurunun esastan reddine kesin olarak kararvermiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmışöyledir:
"Davacınındışarıdan ücretli usta öğretici olarak İlMilli Eğitim Müdürlüğü’nün istemi veValiliğin onayı ile görevlendirildiği,davacıyaücretlerinin 657 Sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 89.maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulunca çıkarılankararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen dersücretleriyle ödendiği anlaşılmakla davacı iledavalı arasında iş sözleşmesibulunmadığı, taraflar arasındaki ilişkinin statühukukuna tabii olduğunun kabulü ile yukarıda bahsedilenYargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. HukukDairesi 2022/1706 Esas 2023/722 Karar sayılı ilamı uyarıncayargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davada idari yargınıngörevli olduğundan davanın dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Çorum İdare Mahkemesi 20/02/2024 tarih veE.2024/158 sayılı kararı ile, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıKanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"Dava dosyasınınincelenmesinden; davacı tarafından, Ç. ili, İ. M. A. HalkEğitim Merkezinde usta öğretici olarak görevyaptığı, 27.06.2018 tarihinde iş akdinin davalı idaretarafından gerekçe gösterilmeksizin sona erdirildiği,ancak hak kazandığı kıdem tazminatınınödenmediği ileri sürülerek, fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00-TL kıdemtazminatının fesih tarihinden itibaren işleyecek mevduatauygulanan en yüksek faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesiistemiyle bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Davacının, davalıidareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, bu hizmetilişkisine dayanılarak talep edilen kıdem tazminatı alacağının,İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesi şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar…"
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.Kanun'un8. maddeyle başlayan "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi"başlıklı İkinci Bölümünde kıdemtazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayerverilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesioluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğuiş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarıncakurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası evraklarınınsureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17.Raportör-Hakim Süleyman ARIDURU'nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra,gereği görüşülüpdüşünüldü:
18.Dava, davacının davalı bakanlık bünyesindeki İ.M. A. Halk Eğitim Merkezi'nde 14/07/2004 - 27/06/2018 tarihleriarasında, usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin, kıdemtazminatının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminat alacağının, İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Çorum İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileİskilip Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 31/07/2023 tarih ve E.2023/179,K.2023/194 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Çorum İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİskilip Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 31/07/2023 tarih ve E.2023/179,K.2023/194 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN