T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/565
KARAR NO : 2024/102
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Davalılardan Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca, davacı Kooperatife ait olan taşınmazın beyanlar hanesine"Taşınmaz 5 kat yüksekliğine göre satılmış olup, bu kat yüksekliğine göre ruhsatlandırılacaktır." şeklinde beyan bilgisinin işlenmesinin istenilmesine ilişkin işlem ile, bu talep doğrultusunda Tapu Sicil Müdürlüğünce tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : S. S. M. Y. A. K. Yapı Koop.
Vekili : Av. H. K.
Davalı : 1- Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı
Vekili : Av. F. E. D.
2- Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. S. B.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili,müvekkili şirketin, Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca yapılan satış ihalesinekatıldığını, A. ili, A. ilçesi, A. M., .ada,parsel nolu taşınmazın üzerindekaldığını, devam eden süreçtetaşınmazın devrinin yapıldığını, yapılaşmaşartları bakımından ihale şartnamesinin 27. maddesineişaret edildiğini, ancak imar planlarında yapılaşmaşartlarının daha yüksek kata izin verebildiğini, bunakarşılık anılan İdarece,taşınmazsatışının tapuya tescilinden önce beyanlar hanesine "Taşınmaz 5 kat yüksekliğinegöre satılmış olup, bu kat yüksekliğine göreruhsatlandırılacaktır." şeklinde ibarekonulması istemiyle A. Tapu Müdürlüğüne yazıyazıldığını, uygulamada tapumüdürlüğünün re'sen işlemyapamadığını, TOKİ'den gelen yazı üzerinehareket edebildiğini ifade ederek; Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca, belirtilenibarenin konulmasınayönelik işlem ile Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğü, A. Tapu Müdürlüğüncesöz konusu talep doğrultusunda tesis edilen işlemin iptaliistemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
2.Davalı idarelerin vekilleri, cevap dilekçelerindeuyuşmazlığın esasına yönelik olarak; mevzuatgereğincesatış tarihinden önce ilan edilen ihalesatış ilanlarında, satış kataloğunda vealıcıların imzaladığı Arsa SatışŞartnamesinde kat yüksekliklerine ilişkin,"Satış listesinde 27. Maddenin incelenmesineilişkin ibare bulunan taşınmazlarınyükseklikleri (Hmax: serbest olanlarhariç);konut alanlı imarlıtaşınmazlarda10 kat ile diğer taşınmazlarda ise 5 katile sınırlandırılacaktır..." ibaresininbulunduğunu, alıcılar tarafından bu durumunbilindiğini; söz konusu ibarenin beyan değil, tasarruf yetkisinikısıtlar mahiyette (şerh hükmünde) olduğunu, buşerhin ancak hak sahiplerinin talebi üzerine konulabileceğini,taşınmazların üzerindeki yapılaşmaşartlarının imar planlarıyla belirlendiğini veuygulamanın buna göre yapıldığınısavunmuş, ayrıca; davanın adli yargı yerindegörülmesi gerektiğini ileri sürerek, görevitirazında bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
3. Antalya 5. İdare Mahkemesi 19/09/2023 tarihve E.2023/878 sayılı kararı ile, davalıidarelerin görev itirazının reddine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Tapu sicilinde tescil,terkin ve tashih istemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar; kuralolarak, bu istemlerin mülkiyet veya sınırlı aynihakların doğması, kısıtlanması ya da ortadankalkmasına yönelik olması nedeniyle, adli yargı yeriningörevine girmektedir. Bununla birlikte, mülkiyet veya diğer aynihaklarda herhangi bir değişiklik meydana getirmeyen tescil, terkin vetashih işlemlerinden (cins tashihi veya basit maddiyanlışlıklar gibi) kaynaklanan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünün idari yargı yerineait olduğu kabul edilmektedir. Aynı şekilde, söz konusuişlemlerin, idareye verilen kamusal bir yetkiye, diğer bir ifadeylekamu hukukuna dayanması (örneğin, kamulaştırmaşerhi) veya bu yetkinin kullanılması sonucu tesis edilenişlemin doğal sonucu olarak ortaya çıkması,uygulaması niteliğinde bulunması (örneğin, imarplanı uygulaması sonucu tescil) halinde,uyuşmazlığın, idare hukuku ilke ve kurallarıçerçevesinde idari yargı yerlerince görülmesigerekmektedir. Zira böyle bir durumda, idarenin kamu gücüne dayanarak,re'sen ve tek yanlı beyanıyla işlem tesis etmesi söz konusuolup; bu idari işlem hukuk aleminden kaldırılmadıkçasicildeki kaydın düzeltilmesi olanağı bulunmamaktadır.Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatlarında da, tapusicilinden kaynaklanan görev uyuşmazlıklarınınçözümlenmesinde, bu ölçüt esasalınmıştır. (Uyuşmazlık Mahkemesinin 8.7.1991tarih ve E: 1991/10, K:1991/14; 9.2.1998 tarih ve E: 1998/5, K: 1998/7,30.12.2013 tarih ve E:2013/1097, K:2013/1763 sayılı kararları)
Dava dosyasınınincelenmesinden; A. ili, A. ilçesi, A. Mahallesi, .. ada, .. parselsayılı 40.050,00 m2 yüzölçümlümülkiyeti Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na aitolan taşınmazın, 2018/8 sayılıCumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında satışizninin alındığı ve açık arttırma yoluylateklifler alınmak suretiyle satışaçıkarıldığı, ihalede sunulan tekliflerindeğerlendirilmesi neticesinde davacı şirketin sunduğuteklifin, en uygun teklif olarak değerlendirildiği ve ihalenindavacı üzerinde bırakıldığı, bilahare TopluKonut İdaresi Başkanlığı Emlak DairesiBaşkanlığı tarafından . TapuMüdürlüğü'ne hitaben yazılan bila tarih ve 407152sayılı yazı ile, davacı şirketin hak sahipliğinebırakılan taşınmazın beyan hanesine"Taşınmaz 5 kat yüksekliğine göresatılmış olup, bu kat yüksekliğine göreruhsatlandırılacaktır." şeklinde beyan bilgisinintescil edilerek, satış ve ipotek işlemlerininyapılmasının istenildiği, söz konusu talepdoğrultusunda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü .Tapu Müdürlüğünce söz konusu taşınmazınbeyan hanesine anılan kaydın girilmesi üzerine bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Her ne kadar davalı idarelercesunulan savunma dilekçesinde, tapu kütüğündedeğişikliğe yol açacak nitelikte olan davacıtarafın talebinin, özel hukuku ilgilendirdiğinden adliyargıda çözülmesinin mümkün olduğu, bunedenle davanın görev yönünden reddine karar verilmesigerektiği belirtilmekte ise de; dava konusu beyanın, Toplu Konutİdaresi Başkanlığı'nın talebi üzerinekonulduğu dikkate alındığında, kamu idaresinin kamugücüne dayanarak tesis ettiği işlem üzerinetaşınmazın beyan hanesine beyan bilgisi girildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, taşınmazüzerindeki beyanın, yargı kararı ile tapudan terkin edilipedilmeyeceğine yönelik iş bu uyuşmazlığıngörüm ve çözümü idarenin mevzuatla belirlenengörev ve yetki sınırları içinde işlem tesisedip etmediğinin hukukilik denetimini yapma görevi idari yargıyerine ait bulunmaktadır."
4.Davalılardan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüvekilince, süresi içinde verilen dilekçe ile olumlugörev uyuşmazlığı çıkarılmasıistemiyle başvuruda bulunulması üzerine dilekçe, davadosyası ile birlikte Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmiştir.
B. Olumlu Görev UyuşmazlığıÇıkarılmasına İlişkin YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı Talebi
5.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 2247 sayılıKanun'un 10. ve 13. maddeleri uyarınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına,dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
" ...2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı"başlığını taşıyan 2. maddesinde, idariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar,idari dava türleri olarak sayılmıştır.
Somut olayda; her ne kadardavacı vekili tarafından davalı idare işlemlerinin iptalitalep edilmekte ise de, talebin doğrudan, tapu kaydında yer alantaşınmazın beyanlar hanesine eklenen ibareninçıkartılmasına yönelik olduğugözetildiğinde, ortada idari yargı yetkisi kapsamına girenbir idari dava bulunmadığı ve uyuşmazlığınçözümlenmesinde, 4721 sayılı Kanunhükümlerine göre adli yargı yerlerinin görevlibulunduğu sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin30.09.2019 tarihli ve 2019/504 Esas, 2019/572 Karar ve 28.09.2020 tarihli ve2020/464 E., 2020/547 K. sayılı kararlarında da benzer hususlarvurgulanmıştır.
Açıklanan nedenlerle,açılan davanın adli yargı yerindeçözümü gerekmektedir."
6.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7.Danıştay Başsavcısı, davanın görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevli olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarıncayapılan başvurunun reddi gerektiği yolunda verdiğiyazılı düşüncenin ilgili kısmışöyledir:
"...2985 sayılı TopluKonut Kanununun 6. maddesinde Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca yapılan gayrimenkul satışvaadi sözleşmelerinde resmî şekil şartıaranmayacağı, 1164 sayılı Kanunun 11. maddesinde idarecesatılan arsanın amacına uygun kullanılması içintapu kayıtlarına satış şartlarına uygun yapıyapılmadıkça üçüncü kişileresatış yapılamayacağı hususunda şerhler koydurmayave/veya bu amaca yönelik sözleşmeler yapmaya idarenin yetkiliolduğu kurala bağlanmış, Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı Arsaları Açık Artırma ile SatışŞartnamesinin 27. maddesinde ise satış listesinde bulunantaşınmazların yüksekliklerinin konut alanı imarlıtaşınmazlarda beş kat ilesınırlandırılacağı belirtilmiştir.
Bu Kanun ve şartnamehükümleri uyarınca Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından A. TapuMüdürlüğüne gönderilen yazıda davacıkooperatife satışı yapılacak arsa ile ilgili olarak18.04.2023 tarihli "2985 sayılı Kanun GereğinceDüzenlenen Hak Sahipliği Belgesi" ve Tapu ve Kadastro GenelMüdürlüğünün Genel Duyurusu doğrultusundatapu sicilinin beyanlar hanesine "Taşınmaz beş katyüksekliğine göre satılmış olup, bu katyüksekliğine göre ruhsatlandırılacaktır."beyan bilgisi tescil edilerek ipotekli tapu devriyapılacağından, satış ve ipotek işlemininyapılmasının istenmesi nedeniyle Tapu Müdürlüğüncetapu sicilinin beyanlar hanesine yapılan kayıt üzerine buibarenin beyanlar hanesine konması isteğini içeren Toplu Konutİdaresi Başkanlığı işleminin ve TapuMüdürlüğünce beyanlar hanesine kaydedilmesineilişkin 20.04.2023 tarihli işlemin iptaline karar verilmesi istemiyleaçılan davanın tapu iptal ve tescil davası olaraknitelendirilip nitelendirilemeyeceğinin açıklığakavuşturulması gerekmektedir.
Türk Medenî Kanununun1025. maddesinde bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya birtescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş isebu yüzden aynî hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinindüzeltilmesini dava edebileceği ve 1027. maddesinde ilgililerinyazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapusicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceğikurala bağlanmış olup, bu kanun hükümlerine göretapu siciline tescil, tapu sicilinden terkin ya da tapu sicilindekiyanlışlığın düzeltilmesi istemiyleaçılacak davaların gerçek hak ile tapukütüğü arasındaki uyumu sağlama ve varsa bağdaşmazlığıgiderme amacına yönelik olması nedeniyle görüm veçözümünde Türk Medenî Kanunuhükümleri uygulanacağından ve kamu hizmetlerinin ihdas veyürütülmesi ile ilgili herhangi bir kanunun uygulanmasısöz konusu olmayacağından, adlî yargı mercileriningörevli olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.
Taşınmazsatışının tapuya tescilinden iki gün öncebeyanlar hanesine ihale şartnamesinde belirtilen ibareninkonulmasının 1164 sayılı Kanunun 11. maddesi ile TopluKonut İdaresi Başkanlığına tanınan yetkiyeistinaden Tapu Müdürlüğünden talep edilmesineilişkin işlemin ve bu talep doğrultusunda TapuMüdürlüğünce beyanlar hanesine yapılankaydın iptaline karar verilmesi istemiyle davaaçıldığından, Türk Medenî Kanunuhükümlerine göre yolsuz tescilden bahisleaçılmış bir davanın söz konusuolmadığı açıktır. Başka bir ifadeyle,toplu konut inşası amacıyla arsa üretimi vesatışına ilişkin kamu hizmetinin yürütülmesisırasında tesis edilen idarî işlemin iptali istenmişolup, kadastro veya tapulama çalışmalarınadayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeğiyansıtmadığı, bu çalışmalar öncesindemaddî hukuka göre kendisi hak sahibi olduğu hâlde tapusiciline başkası adına hatalı kayıtyapıldığı, bu itibarla bu uyumsuzluğungiderilmesi gerektiği ya da tescilin başka bir nedenle yolsuzolduğu yönünde bir iddiada bulunulmadığından,Türk Medenî Kanunu hükümlerinin uygulanmasınıgerektiren tapu kaydının düzeltilmesi davasından sözedilemeyeceği kuşkusuzdur.
Konut ihtiyacınınkarşılanması için toplu konut inşası, arsaüretimi ve bu konularda Devletin yapacağı desteklemelerle ilgilikuralları içeren 2985 ve 1164 sayılı Kanunhükümlerine göre faaliyette bulunan Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca bu Kanunlarda belirtilen usûl ve esaslara göresatılması zorunlu olan arsa ile ilgili olarak ihaleşartnamesinde belirtilen hususlara uyulmasını teminen 1164sayılı Kanunun 11. maddesi ile idareye tanınan yetkiyedayanılarak, taşınmaz satışının tapuyatescilinden önce tesis edilen işlemin; karşı tarafınrızası aranmaksızın kamu gücü kullanılaraktek yanlı irade açıklamasında bulunulmak suretiyle tesisedilmiş bulunması ve Tapu Müdürlüğüncebeyanlar hanesine yapılan kaydın bu idarî işleminicrası niteliğinde olması bakımından, kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin mevzuata dayanılarak tesisedilen bu idarî işlemlerin iptali istemiyle açılandavanın 2577 sayılı İdarî YargılamaUsûlü Kanununun 2. maddesinin (1-a) işaretli bendiuyarınca görüm ve çözümünde idarîyargı mercii görevlidir."
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
8.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kapsam ve nitelik"başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"1. Danıştay,bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleriningörevine giren uyuşmazlıklarınçözümü, bu Kanunda gösterilen usullere tabidir.
2. Danıştay bölgeidare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinde yazılıyargılama usulü uygulanır ve inceleme evrak üzerindeyapılır."
9.2577 sayılı Kanun'un"İdari dava türleri ve idari yargı yetkisininsınırı" başlıklı 2. maddesişöyledir:
" 1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarhariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiiçin yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
10.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Tapu sicili" üst başlıklıikinci bölümünün "1.Genelolarak" başlıklı 997. maddesişöyledir:
"Taşınmazlarüzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulur.
Tapu sicili, tapukütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ilebunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardanoluşur.
Sicilin örneği, nasıltutulacağı ve yardımcı siciller Cumhurbaşkanıncaçıkarılan yönetmelikle belirlenir."
11.4721 sayılı Kanun'un "İşlemlerinkonusu", "1.Tescil" başlıklı 1008. maddesişöyledir:
"Taşınmazailişkin aşağıdaki haklar, tapu kütüğünetescil edilir:
1. Mülkiyet,
2. İrtifak hakları vetaşınmaz yükleri,
3. Rehin hakları."
12.4721 sayılı Kanun'un "Şerhler","a. Kişisel haklarda" başlıklı1009. maddesi şöyledir:
"Arsa payıkarşılığı inşaat, taşınmazsatış vaadi, kira, alım, önalım, gerialımsözleşmelerinden doğan haklar ile şerhedilebileceğikanunlarda açıkça öngörülen diğer haklartapu kütüğüne şerhedilebilir.
Bunlar şerh verilmekle otaşınmaz üzerinde sonradan kazanılan haklarınsahiplerine karşı ileri sürülebilir."
13.4721 sayılı Kanun'un"Beyanlar" başlıklı 1012. maddesişöyledir:
"Bir taşınmazıneklentileri, malikin istemi üzerine kütükteki beyanlarsütununa yazılır. Bu kaydın terkini, kütükte haksahibi görünen bütün ilgililerin rızasınabağlıdır.
Taşınmaz mülkiyetineilişkin kamu hukuku kısıtlamalarının beyanlarsütununa yazılması ve bu sütuna yazılabilecekdiğer hususlar Cumhurbaşkanınca çıkarılanyönetmelikle belirlenir.
Özel kanun hükümlerisaklıdır."
14.4721 sayılı Kanun'un "II.Tescilin ve terkinin koşulları 1. İstem" üstbaşlıklı, "a. Tescil için" başlıklı1013. maddesi şöyledir:
"Tescil, tasarrufa konu olantaşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerineyapılır.
Edinen kimse, kanunhükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya bunaeşdeğer bir belgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek yoktur.
Bir aynî hakkı tescildenönce kazanan kimse, gerekli belgeleri ibraz ederek tescili isteyebilir."
15.4721 sayılı Kanun'un "III.Düzeltme" başlıklı 1027. maddesişöyledir:
"İlgililerinyazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapusicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyladüzeltebilir.
Düzeltme, eski tescilin terkinive yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazıyanlışlıklarını, Cumhurbaşkanıncaçıkarılan yönetmelik uyarınca re'sendüzeltir."
16.Tapu Sicili Tüzüğünün "İstemve işlemin sonuçlandırılması" üstbaşlıklı dördüncü bölümün "İstem"başlıklı 16. maddesi şöyledir:
"(1) Kanunlarda veya buTüzükte belirlenen istisnalar dışında,yazılı istem olmadıkça tapu sicili üzerindeişlem yapılamaz,
(2) İstem, tescili bozucu veyahükümsüz kılıcı kayıt ve şartabağlanamaz,
(3) Müdürlüklere hertürlü tapu işlemi için yapılacak istemde,başvuru istem belgesi düzenlenir.
(4) Tapu sicilinde yapılacakhaciz dahil her türlü kayıt sorgulaması istemlerinde,Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası veya taşınmazınada ve parsel numarasının belirtilmesi zorunludur. Aksi hâldeistem reddedilir."
17.Tapu Sicili Tüzüğünün "Şerhlerve Beyanlar " üst başlıklı yedincibölümün "Beyanlar sütununda belirtme" başlıklı52. maddesi şöyledir:
"(1)Kütüğün beyanlar sütununa, mevzuatınyazılmasını öngördüğü hususlar tarih veyevmiye numarası
belirtilerek yazılır.
(2) Tescil, değişiklik,terkin veya düzeltmeyi yolsuz duruma getiren hukukî veya tekniksebeplerin Müdürlükçe tespiti hâlinde, bu hususkütüğün beyanlar sütununda re'sen belirtilir. "
18.Tapu Sicili Tüzüğünün "Şerhlerve Beyanlar " üst başlıklı yedincibölümün "Eklentilerin yazımı" başlıklı53. maddesi şöyledir :
"(1) Eklentiler, mülkiyethakkı sahibinin yazılı istemi üzerine,kütüğün beyanlar sütununa tarih ve yevmiyenumarası ile yazılır.
(2) İstem sahibinindilekçesinde eklentinin adedi, cinsi ve kıymeti gösterilir.
(3) 23/6/1965 tarih ve 634sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun eklentiye dairhükümleri saklıdır."
19.Tapu Sicili Tüzüğünün "Şerhlerve Beyanlar " üst başlıklı yedincibölümün "Zanaatkârlar veya yüklenicilerinişe başlama tarihinin yazımı" başlıklı56. maddesi şöyledir:
(1) İşe başlamatarihi, hak sahibi, zanaatkâr veya yüklenicinin bildirimiüzerine beyanlar sütununa yazılır."
20.2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun "İskansahalarının tespiti, kamulaştırma ve kadastro" başlıklı4. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 5/5/2004– 5162/2 md.)
(Değişik birincifıkra: 24/7/2008-5793/7 md.) Başkanlık, gecekondudönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veyamülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya,yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar;büyükşehir belediye sınırları içerisindekalan alanlar için büyükşehir belediye meclisitarafından, il ve ilçe belediye sınırları ilemücavir alanları içerisinde kalan alanlar için ilgilibelediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgilivalilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikalettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumları tarafından yapılacak tüm işlemlerBaşkanlık tarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur.
Başkanlık kanundaki veCumhurbaşkanlığı Kararnamelerindeki görevleriçerçevesinde gerçek ve tüzel kişilere ait arazive arsaları ve bunların içerisinde veya üzerinde bulunanher türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacakkamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikincifıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesiamaçlı kamulaştırma sayılır."
21.2985 sayılı Kanun'un "Uygulanmayacakkanunlar" başlıklı 6. maddesişöyledir:
"Bu Kanun hükümlerinegöre yapılacak işlemlerde, 70 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin 38 ve 50 nci maddeleri, 1050 sayılıMuhasabei Umumiye Kanunu, 832 sayılı Sayıştay Kanunu ve2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz.
(Ek fıkra: 24/7/2008-5793/8md.) Başkanlık tarafından yapılan taşınmazmülkiyetinin devrini amaçlayan gayrimenkul satışsözleşmeleri ile gayrimenkul satış vaadisözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmaz."
22.2985 sayılı Kanun'un "TopluKonut Fonunun denetimi" başlıklı ek 7. maddesişöyledir:
"(Ek: 5/5/2004 – 5162/4md.)12
Başkanlık gecekondubölgelerinin tasfiyesine veya iyileştirilerek yenidenkazanımına yönelik olarak gecekondu dönüşümprojeleri geliştirebilir, inşaat uygulamaları ve finansmandüzenlemeleri yapabilir. Bu amaçla gecekondu bölgelerinde,gerçek kişilerin ve özel hukuk tüzel kişilerininmülkiyetinde bulunan gayrimenkuller ile 24.2.1984 tarihli ve 2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanuna göre hak sahibi olan kişilerin haklarına konugayrimenkullerin değeri Başkanlık tarafından tespit edilirve Başkanlık bu kişilerle proje çerçevesindeanlaşmalar yapabilir. Bu anlaşmaların usul veesaslarını belirlemeye Başkanlık yetkilidir.
GecekonduDönüşüm Projesi çerçevesinde idaretarafından yapımı gerçekleştirilen konutlarınbedelleri proje uygulamalarının yapıldığıillerdeki mevcut ekonomik durum, doğal afetler, konut rayiçbedelleri ve gecekondu bölgesindeki kişilerin gelir durumu gözönünde bulundurularak gerekli görüldüğündekamuoyuna ilân edilerek yapım maliyetlerinin altında tespitedilebilir. Bu madde uyarınca konut bedellerini, ödeme şeklini vesüresini belirlemeye Toplu Konut İdaresi Başkanınınönerisi üzerine Başkanlığın bağlıbulunduğu Bakan yetkilidir.
(Ek fıkra: 24/7/2008-5793/10md.) Başkanlık, yukarıda belirtilen hükümlerkıyas yoluyla uygulanmak suretiyle depremle ilgilidönüşüm projeleri de gerçekleştirebilir. Buprojelere dair işlemlerin usul ve esaslarını belirlemeyeBaşkanlık yetkilidir."
23.1164 sayılı Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi HakkındaKanun'un 1. maddesi şöyledir:
" (Değişik:8/12/2004-5273/4 md.)
Bu Kanunun amacı; arsaların aşırı fiyatartışlarını önlemek üzere tanzim alışve satışı yapmak; konut, sanayi, eğitim, sağlıkve turizm yatırımları ve kamu tesisleri için arazi vearsa sağlamaktır.
Bu Kanunda yazılı görevler Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı tarafından yürütülür.Bu Kanunda, diğer kanunlarda ve ilgili mevzuatta Arsa Ofisi GenelMüdürlüğüne yapılan atıflar Toplu Konutİdaresi Başkanlığına yapılmışsayılır."
24.1164Kanun'un2. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 19/6/1994- KHK - 542/2 md.)
Bu Genel Müdürlük;
a) Konut, sanayi,eğitim,sağlık ve turizm yatırımları veçeşitli kamu tesisleri için anlaşma, devir,satınalma yolu ile ve benzeri şekillerde arazi ve arsasağlamaya,
b) Arsa stoku ve tanzimsatışları yapmaya,
c) Sağladığıarazi ve arsaları olduğu gibi veya planlayarak, altyapıtesislerini kısmen veya tamamen ikmal ederek veya ettirerek ihtiyaçsahiplerine satmaya, kiralamaya, trampaya, irtifak hakkı tesis etmeye;kamu kurum ve kuruluşları eliyle pazarlamaya ve satmaya, (Ekcümle: 3/7/2003-4916/33 md.) Genel Müdürlük mülkiyetindeolup, ihale suretiyle satılan, ancak yapılan satışişlemleri yargı kararları ile iptal edilerek kamu malınadönüştürülen, satışa konu arazi vearsaların maliklerine; ihale bedellerinin güncelleştirilmişdeğeri veya emsali değerdeki, Genel Müdürlükmülkiyetinde bulunan ya da Genel Müdürlükçe imkândahilinde sağlanacak en yakın arazi ve arsalardan vermeye,
d) (Mülga: 8/12/2004-5273/6md.)
e) (Mülga: 8/12/2004-5273/6md.)
f) Konut, sanayi,eğitim, sağlık ve turizm yatırımları ile kamutesisleri yerleşme alanlarında arazi ve arsa alımı ve altyapıinşaatları için tahsis edilen fonlardan kaynak sağlamaya,
g) (Mülga: 8/12/2004-5273/6md.)
h) (Mülga: 8/12/2004-5273/6md.)
ı) (Ek:14/2/2020-7221/3 md.)Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafındansatış ve kira sözleşmesine konu edilentaşınmazlar hariç olmak üzere, Toplu Konut İdaresiBaşkanlığının mülkiyetinde bulunan arsa vearazilerin, gerçek veya tüzel kişilerce işgali halinde;ecrimisil istemeye, ecrimisilin tahsiline ve taşınmazıntahliyesine ilişkin işlemleri uygulamaya veya Milli Emlak GenelMüdürlüğü eliyle uygulatmaya, yetkilidir.
Genel Müdürlük, BuKanun amaçları çerçevesinde kullanacağıtaşınmaz malların harita, imar, uygulama ve parselasyonplanlarını yapar veya yaptırır. Planlar, 3194 sayılıİmar Kanunu hükümlerine göre işlem yapılarakonanır ve kesinleşir."
25.1164 sayılı Kanun'un "Arsaile ilgili hükümler"üst başlıklığıaltında yer alan 11. maddesi şöyledir:
"(Değişik: 28/6/2001- 4698/9 md.)
Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü, sattığıveya devrettiği arsa ve arazinin amacına uygun kullanılmasıiçin tapu kayıtlarına, satış şartlarınauygun alt yapı, yapı veya tesis yapılmadıkçaüçüncü kişilere satış, devir, temlikyapılamayacağı ve haczedilemeyeceği hususunda şerhlerkoydurmaya ve/veya bu amaca yönelik sözleşmeler yapmayayetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esaslaryönetmelikle belirlenir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
26.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılardanTapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü vekilinin,anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülen yöntemeuygun olarak yaptığı görev itirazınınreddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süre içinde başvurudabulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısınca 10. maddede öngörülen biçimdeolumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
27.Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin davadaadli, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
28.Dava, A. ili, A. ilçesi, A. Mahallesi, .. ada, .. parsel numaralıtaşınmazın beyanlar hanesine Toplu Konut İdaresiBaşkanlığınca"Taşınmaz 5 kat yüksekliğine göresatılmış olup, bu kat yüksekliğine göreruhsatlandırılacaktır." şeklinde beyanbilgisinin işlenmesinin istenilmesine ilişkin işlem ile bu talepdoğrultusunda A. Tapu Sicil Müdürlüğünce tesisedilen işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
29.Dosyanın incelenmesinden, Tapu Kadastro GenelMüdürlüğü Tapu ve Kadastro (IV.) A. BölgeMüdürlüğüne bağlı A. TapuMüdürlüğünce Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı Emlak DairesiBaşkanlığının bila tarih ve 407152 sayılıyazısı gereğince A. ili, A. ilçesi, A. Mahallesi .. ada,.. parsel ve .. ada, .. nolu parsellerin devri talep edilmiş ve yine 2985sayılı Kanun gereğince düzenlenen Hak SahipliğiBelgesi ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün13/10/2015 tarihli ve 1312454 sayılı genel duyurusudoğrultusunda, beyan hanesine "Taşınmaz5 kat yüksekliğine göre satılmış olup, bu katyüksekliğine göre ruhsatlandırılacaktır." şeklindebeyan bilgisinin tescil edilmesi nedeniyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
30.İdari makam ve merciilerin, idare hukukuna özgü usul ve kurallarçerçevesinde tek yanlı olarak tesis ettiği, kesin veyürütülmesi zorunlu, ilgililerin hukuki durumlarındadeğişiklikler meydana getiren ya da var olan bir hukuki durumudeğiştiren, kaldıran veya yeni bir hukuki durum ortaya koyanidare işlevine ilişkin tasarrufları, idari işlem olarakadlandırılmaktadır.
31.Konut ihtiyacının karşılanması için toplu konutinşası, arsa üretimi ve bu konularda Devletin yapacağıdesteklemelerle ilgili kuralları içeren 2985 ve 1164sayılı Kanun hükümlerine göre faaliyette bulunan TopluKonut İdaresi Başkanlığınca, bu Kanunlarda belirtilenusûl ve esaslara göre satılması zorunlu olan arsa ileilgili olarak ihale şartnamesinde belirtilen hususlarauyulmasını teminen 1164 sayılı Kanun'un 11. maddesi ileidareye tanınan yetkiye dayanılarak, taşınmazsatışının tapuya tescilinden önce tesis edilenişlemin; karşı tarafın rızası aranmaksızınkamu gücü kullanılarak tek yanlı iradeaçıklamasında bulunulmak suretiyle tesis edilmişbulunması ve Tapu Müdürlüğünce beyanlar hanesineyapılan kaydın bu idarî işlemin icrasıniteliğinde olması bakımından, kamu hizmetininyürütülmesine ilişkin mevzuata dayanılarak tesisedilen bu idarî işlemlerin iptali istemiyle açılandavanın, 2577 sayılı İdarî YargılamaUsûlü Kanunu'nun 2. maddesinin 1-a bendi uyarıncagörüm ve çözümünde idarî yargımercii görevlidir.
32.Bu durumda yukarıda nitelikleri belirtilen dava konusu şerhe dairişlemin yargısal denetimlerinin de idare hukuku ilke vekuralları çerçevesinde idari yargı yerlerinceyapılması gerekmektedir. Dolayısıyla, davanınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
33.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınınbaşvurusununreddi gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının BAŞVURUSUNUN REDDİNE
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN