T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/637
KARAR NO : 2024/115
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının iptali işlemine karşı açılan davanın, faaliyetten men kararına ilişkin idari yargı yerinde açılmış bir dava bulunmadığından, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. B.
Davalı : Zeytinburnu İlçe EmniyetMüdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı, kendisi hakkında ...İlçe Emniyet Müdürlüğünün 26/12/2022olur tarihli idari yaptırım karar tutanağı ile, sahibiolduğu daireyi günübirlik kiraya verdiği ancak, 1774sayılı Kimlik Bildirme Kanunu gereğince genel kolluk kuvvetlerininbilgisayar terminallerine bağlanarak anlık verigöndermediğinden bahisle, 1774 sayılı Kanun’un2. veEk 1. maddesiuyarınca 26.786 TL idari para cezasıdüzenlendiğini belirterek, idari para cezasının iptaliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2.Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliği 14/07/2023 tarih veD.İş No.2023/2228 sayılı kararı ile,başvurunun çözümünün idari yargı yerineait olduğu gerekçesiyle, 5326 sayılı Kanun'un 1. vd.maddeleri gereğince hakimliklerinin görevsizliğine kararvermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kararınilgili kısmı şöyledir:
"... BelediyeBaşkanlığı ZabıtaMüdürlüğünce 23/09/2022 tarihinde yapılan'denetimde A. B.’a ait dairenin günü birlik pansiyon olarakizinsiz kullanıldığı vekullandırıldığı tespit edilmiş olup ruhsat veherhangi bir izin belgesi ibraz edilemediğinden dolayı tutanak tanzimedildiği, Z. Kaymakamlığınca 1774 sayılıkanun gereğince 26.786 TL para cezası uygulandığı veBelediye Başkanlığınca ilgili kanun/yönetmelikgereğince mühürlenerek faaliyetten men edilmesi karanverildiği anlaşılmıştır.
Kabahatler Kanunu’nun 27/8.maddesi uyarınca idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararın daverilmiş olması nedeniyle yapılan başvuru konusunda kararverme görevinin idari yargı yerine ait olduğu, Yargıtay 19.Ceza Dairesi’nin 07/06/2017 Tarih, 2017/1489 Esas ve 2017/5444 Kararsayılı kararında ”5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 27/8. maddesinde yer alan “İdarîyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aym kişi ile ilgili olarak İdarîyargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; İdarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür.” şeklindeki düzenlemekarşısında, somut olayda idari para cezasınınyanında aracın trafikten men’ine de karar verildiğigözetilmeden, mahkemesince görevsizlik kararı verilmesigerekirken....” şeklinde karar verildiği,
Uyuşmazlık Mahkemesinin10.07.2017 Tarih, 2017/407 Esas ve 2017/469 Karar sayılıkararında da” Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hükünı bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aym kişi ile ilgili olarak idariyargının görev alanına giren kararlanri da verilmişolması halinde; idari yaptırım kararma ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.” şeklinde karar verildiği,
... BelediyeBaşkanlığı ZabıtaMüdürlüğünce 29/09/2022 tarihinde yapılandenetimde dairenin günü birlik pansiyon olarak olarak izinsizçalıştırıldığının tespitedildiği, tutanak tanzim edildiği, tanzim edilen tutanak gereğiidari para cezası uygulandığı ve ilgilikanun/yönetmelik gereğince mühürlenerek faaliyetten menedilmesi karan verildiği, men ile ilgili karar verecek mercinin İdareMahkemeleri olduğu,idari para cezasının iptalinin de,faaliyettenmen kararının kaldırılması ile birlikteistenebileceği, bu nedenle hakimliğimizin görevsiz olduğu,Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında işaret edildiğiüzere görevli mahkemenin idare mahkemeleri- olduğuanlaşılmakla başvuru hakkında aşağıdakihüküm kurulmuştur.
KARAR : yukarıda ayıklanannedenlerle ;
1-Başvuruya bakmaktanHakimliğimizin 5326 sayılı yasanın 1 vd.maddelerigereğince GÖREVSİZLİĞİNE, ..."
3.Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. İstanbul 3. İdare Mahkemesi 10/11/2023 tarihve E.2023/1818 sayılı kararıile,uyuşmazlığın görüm veçözümünde 5326 sayılı Kabahatler Kanunuhükümleri uyarınca adli yargının görevliolduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasınınincelenmesinden; davacının İstanbul ili, ... ilçesi, ...Mahallesi, ...Caddesi, No: ... adresinde yer alan dairenin maliki olduğu,söz konusu daireyi apart olarak kullandığı vegünlük olarak kiraya verdiği, ancak 1774 sayılı KimlikBildirme Kanunu gereğince genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayarterminallerine anlık veri göndermediğinden bahisle, aynıKanun’un Ek 1/2. maddesi uyarınca davacıya 26.786,00 TL idaripara cezası verilmesine ilişkin ... Kaymakamlığının26.12.2022 olur tarihli işleminin tesis edildiği, bunun üzerineanılan işlemin iptali istemiyle görülmekte olandavanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıdaalıntısı yapılan mevzuat hükümleri uyarınca,Kabahatler Kanunu’nun idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıaçıktır. Ancak, idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde, idari yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddialarının, buişlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kuşkusuzdur.
Öte yandan, idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, kesilen idari para cezasımn iptali davasında idariyargının görevli olması için idare tarafındansadece idari yargının görevine giren bir işlemin tesisedilmiş olması yeterli olmayıp, idari para cezasıylabirlikte bu işlemin de dava konusu edilip iptalinin istenilmesigerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; her ne kadarBakırköy 1. Sulh Ceza Hakimliğince, idari para cezasımnyanında faaliyetten men işleminin tesis edildiği, bu nedenleuyuşmazlığın çözümünde idariyargının görevli olduğu belirtilerek 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 27/8 ve 28/1-b maddeleri uyarınca davanıngörev yönünden reddine karar verilmiş ise, davacıtarafından yalnızca idari para cezasımn iptali istemiylesöz konusu davanın açıldığı, faaliyettenmen işleminin iptali talebinde ise bulunulmadığı, UyapSistemi üzerinden yapılan incelemede, faaliyetten men işleminekarşı idari yargıda açılmış başkacabir davanın da bulunmadığı görülmektedir.
Bu durumda; davacıtarafından, faaliyetten men işlemine karşıaçılmış herhangi bir davanınbulunmadığı görüldüğünden,yalnızca idari para cezasına karşı açılandavamn görüm ve çözümünde, yukarıdaanılan 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. Numaralıbendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğusonuç ve kanaatine varılmıştır.
Nitekim, benzer konuda verilenUyuşmazlık Mahkemesinin 19.06.2023 tarih ve E:2023/341, K:2023/448sayılı karan da aynı yöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda sayılan,özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım vetedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veyasürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar veayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzelkişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanununhükümlerine göre yapılır.
Askeri konaklama, dinlenme ve kamptesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamıdışındadır.”
6.1774 sayılı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:
"Otel, motel, han, pansiyon,bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatilköyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklamayerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzurevleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumluişleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz,gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veyayabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını,örneğine ve usulüne uygun şekilde günügününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her anincelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistikEnstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar.”
7.1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:
“(Ek: 29/8/1996 - 4178/10 md.)
Bu Kanunun uygulanmasısırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, ilmerkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bununiçin gerekli giderler İçişleri Bakanlığıbütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
(Değişik ikinci fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veyaresmi her türlü konaklama tesisleri tümkayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak,genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcutbilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarakbildirmek zorundadırlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.)İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerinebağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık verigöndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlarabeşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idareamirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatlarıiptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezalarıtebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılanözel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikincifıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmakiçin gerekli işlemleri bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.
(Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu maddenin uygulanması ilegörevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimineilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığıtarafından belirlenir.”
8.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesişöyledir:
“(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1)Bu Kanunun;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.
9.5326 sayılı Kanun'un "Yaptırımtürleri" başlıklı 16. maddesişöyledir:
" (1)Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir."
10.5326 sayılı Kanun'un "Başvuruyolu" başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkralarışöyledir:
" (1)İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararınakarşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren engeç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesinebaşvurulabilir. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde idarî yaptırımkararı kesinleşir."
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarîyargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararınailişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işleminiptali talebiyle birlikte idarî yargı merciindegörülür.''
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2. maddesineaykırılık nedeniyle aynı Kanun’unEk 1. maddesiuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılmıştır.
14.Olayda, görev uyuşmazlığına konu davanın, 1774sayılı Kanun’da belirtilen yükümlülüklerinyerine getirilmediğinden bahisle verilen ve 5326 sayılı Kanun'un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olanidari para cezasının iptaline ilişkin olarakaçıldığı, aynı eylem kapsamında verilenfaaliyetten men kararına ilişkin olarak idari yargıdaaçılmış bir dava bulunmadığı, 1774sayılı Kanun’da davacının işlediği ilerisürülen kabahate ilişkin idari yaptırımlarındüzenlendiği, ancak bu idari yaptırımlara karşıkanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediğigörülmektedir.
15.Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
16.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, davakonusu idari para cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanun'un 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
17.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,İstanbul 3. İdare Mahkemesince yapılan başvurununkabulü ile, Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğininin14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2228 sayılıgörevsizlik kararınınkaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 3. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile,Bakırköy 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin14/07/2023 tarih ve D.İş No.2023/2228 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN