T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/599
KARAR NO : 2024/62
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Davacının hükümlü olarak bulunduğu Ceza İnfaz Kurumundan, Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna nakline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : V. D(M. J)
Vekili : Av. M. E
Davalı : Adalet Bakanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin hükümlü olarakbulunduğu Ankara Sincan 4 nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumundan, 5275 sayılıCeza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrasıgereği;asayiş ve güvenliknedeni gerekçe gösterilerek,Sincan 1 nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfazKurumunanakledilmesine ilişkin İdare ve Gözlem KuruluBaşkanlığıkararı alındığınıöğrenmesi sonrasında; 5275 sayılı Kanun'un 9.maddesinin 3. fıkrasınınkendisi hakkındauygulanmasının kaldırılması için AdaletBakanlığıCeza Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne başvuruda bulunduğunu,müvekkilinin kalan cezasının 1/3'ünü infazetmediği gerekçesiyle Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğü tarafından talebinin uygungörülmediğine ilişkin 26/07/2023 tarihli yazı ilecevap verildiğini, müvekkili hakkında tehlikeli olduğunadair bir karar bulunmadığını, yüksek güvenliklicezaevine gönderilmesininhukuka aykırı olduğunu ilerisürerek, bu yöndeki kararların iptali istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara Batı 2. İnfaz Hakimliği 31/08/2023tarih ve E.2023/6209, K.2023/6564 sayılı kararı ile,nakil kararları hakkında infaz hakimliğinin bir görevininbulunmadığını, bu konuda karar verme yetkisinin AdaletBakanlığına ait olduğunu ve Bakanlıkçaalınacak kararlara şikayet yerinin de idari yargı yeriolduğunu açıklayarak, işlemin iptali konusunda kararverme görevinin infaz hakimliğine değil, idari yargımercilerine ait olduğu gerekçesiyle istemingörevsizliknedeniyle reddine karar vermiş, itiraz edilmeyen kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"... Tüm dosyakapsamından; Hükümlü vekili dilekçesi ile 5275sayılı Kanunun 9/3 maddesinin kaldırılmasınıtalep etmiş ise de; 4675 sayılı İnfaz HakimliğiKanununun 4. maddesinde infaz hakiminin görevleri ayrıntılıve açık olarak sayıldığı, AdaletBakanlığı Ceza Tevkifevleri GenelMüdürlüğü kararlarının idari bir işlemniteliğinde olması, uyuşmazlığın idariyargıda çözümlenerek karara bağlanması ve buidari işleme karşı İdari Yargılama UsulüKanunu'nda belirtilen şüreler içerisinde idari yargıdadava açma takdirinin hükümlüde olduğununanlaşılması karşısında hükümlüvekilinin talep ve şikayetinin "4675 sayılı Kanun’un6/1. fıkrası gereğince Hâkimliğimizin yetkili vegörevli olmaması nedeniyle reddine dair karar vermekgerekmiştir.
KARAR: Yukarıdaaçıklandığı üzere;
1-Hükümlü VitaliDragnev vekili Av. Murat Eken'in itiraz ve talebi açısındanyaptığı şikayetinin 4675 sayılı Kanun'un 6/1.fıkrası gereğince Hâkimliğimizin yetkili vegörevli olmaması nedeniyle REDDİNE, ..."
3.Davacı vekili, aynı hukuki sebeplerle; Ankara 4 Nolu L Tipi CezaİnfazKurumu Müdürlüğü İdare ve GözlemKurulu Başkanlığının 24/02/2022 tarih ve 2022/1533karar numaralıişleminin iptali için,bu kez idari yargıyerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 14. İdare Mahkemesi 24/10/2023 tarih veE.2023/1724 sayılı kararı ile, dava konusu talebininfaz hakimliğince incelenip karara bağlanacağı,davanın çözümünün adli yargı yerine aitolduğugerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine vedavanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...Dava dosyasınınincelenmesinden, Moldova uyruklu davacı hakkında'hırsızlık' suçundan dolayı yapılanyargılama sonucunda Bakırköy 31. Asliye Ceza Mahkemesinin15.10.2020 tarihli ve E.2020/52, K.2020/369 sayılı kararı ile 2yıl 6 ay hapis cezası verildiği, hükmün infazınaAnkara Sincan 4 nolu L Tipi Ceza İnfaz Kurumunda devam etmekte ikenasayiş ve güvenlik nedeni ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun kapsamında Sincan 4 nolu L TipiKapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem KuruluBaşkanlığı Kararı ile Sincan 1 nolu F Tipi YüksekGüvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna Nakledilmesi üzerinesöz konusu İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığıişleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava dilekçesindeyer alan talebin, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerininİnfazı Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat kapsamındakaldığı anlaşıldığından, iş budavanın görümü ve çözümünün;Adli Yargı yerine ait olduğu anlaşılmış olup, bunedenle davanın görev yönünden reddine karar verilmesigerektiği sonucuna varılmıştır. ..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı" başlıklı2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarhariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiiçin yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
6.5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanun'un ''Yüksekgüvenlikli kapalı ceza infaz kurumları''başlıklı9. maddesinin 3. fıkrasışöyledir;
''(3) Eylem ve tutumlarınedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetimaltında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ilebulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirmetedbir, araç ve usûllerine ısrarla karşı koyanlarbu kurumlara gönderilirler.''
7.5275 sayılı Kanun'un"Hükümlülerin Nakilleri" üstbaşlığı altında;"Nakiller"başlıklı 53. maddesi şöyledir:
" (1)Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin,asayiş ve güvenlik, hastalık,eğitim, öğretim, suçve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilirler.
(2) Hükümlü nakildenönce aranır ve kurum hekimine, yoksa diğer bir resmîhekime muayene ettirilir; muayene sonucu yolaçıkarılamayacağı anlaşılanlar, kurumun enüst amirince derhâlresmî bir sağlık kuruluşunasevk edilir. Mazeretinin, biri hastalığın uzmanı olmaküzere en az iki uzman hekimin imzaladığı ve hastanebaşhekiminin onayladığı resmî rapor ile belgelenmesihâlinde nakil, mazeret ortadan kalkıncaya kadar geribırakılır ve durum Adalet Bakanlığınabildirilir."
8.5275 sayılı Kanun'un "Disiplinnedeniyle nakil"başlıklı 55. maddesişöyledir:
" (1) Hükümlü,hücreye koyma cezasını gerektiren eylemlerde bulunmasıhâlinde kurum yönetimince hakkında disiplin işlemiyapılır ve kurum en üst amirinin istemi üzerineBakanlıkça başka kurumlara nakledilebilir. Disiplincezaları yeni kurumlarda çektirilir.
(2) Bu hükümlülernakledildikleri kurumlarda, mahkeme kararı, kurum güvenliği, cangüvenliği veya hastalık sebepleriyle nakil hariç,altı ay kalmak zorundadırlar."
9. 5275 sayılı Kanun'un "Zorunlu nedenlerle nakil"başlıklı56. maddesi şöyledir:
" (1) Kurumlarınelverişsiz ve yetersiz kalması, kapsama gücününaşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş,güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibizorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekligörülen hükümlüler, yargı çevresidışında AdaletBakanlığınca belirlenen vekonumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebilirler."
10.1721 sayılı Hapishane ve Tevkifhanelerin İdaresi HakkındaKanun'un 5. maddesi şöyledir:
" Lüzumu takdirindemahpusların bir hapishaneden diğerine nakilleri Adliye Vekaletininmüsaadesiyle caiz olabilir."
11.29/03/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe girenCeza İnfaz KurumlarınınYönetimi İle Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Yönetmeliğin "Hükümlülerinnakillerinde dikkat edilecek hususlar" başlıklı127. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"........
(7) Hükümlülerinnakil işlemleriyle ilgili esas ve usuller Bakanlık tarafındanbelirlenir."
12.10/07/2018 tarihli ve 30774 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ceza ve Tevkif Evleri GenelMüdürlüğü" başlıklı 43.maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi şöyledir:
"Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğünün görev ve yetkilerişunlardır:
........
"Hükümlü vetutukluların sevk ve nakil işlemlerini yürütmek."
13.Adalet Bakanlığının Ceza İnfaz KurumlarınınTahsisi, Nakil İşlemleri ve Diğer Hükümlerhakkındaki 45/1 nolu Genelgesinin ikinci bölümünde "Hükümlü ve TutuklularınNakil İşlemleri" üst başlığıaltındayer alan ''Zorunlu NedenlerleNakil'' başlıklı 8. maddesinin 1 ve 2.fıkralarışöyledir;
(1) Kurumların elverişsizve yetersiz kalması, kapsama gücününaşılması, kullanılamaz hâle gelmesi, asayiş,güvenlik, doğal afet, yangın ve büyük onarım gibizorunlu nedenlerle başka kurumlara nakledilmeleri gerekligörülen hükümlü ve tutuklular, yargıçevresi dışında Bakanlıkça belirlenen vekonumlarına uygun olan diğer kurumlara nakledilebilecektir.
(2) Can güvenliğinedeniyle naklin yapılabilmesi için, ceza infaz kurumundaalınacak tedbirler ile sorunun çözülememişolması ve konunun doğruluk derecesinin ayrıntılışekilde incelerek, naklin zorunlu olduğunun idare ve gözlemkurulu tarafından gerekçeli karara bağlanmışolması gerekmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
14. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, AhmetARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 04/03/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
15.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın, idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
16.Dava, davacının bulunduğu Kapalı Ceza İnfazKurumundan, Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunanakil işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
17.Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikteincelendiğinde, 5275 sayılı Kanun'da,hükümlülerin ve şartların oluşması durumundatutukluların nakilleri ile ilgili düzenlemelerin yeraldığı, hal ve şartlarının düzenlendiğive yetkili kurum olarak da Adalet Bakanlığı Ceza ve TevkifevleriGenel Müdürlüğünün belirlendiği;böylece tutuklu ve hükümlülerin yerleştirileceğiceza infaz kurumlarını belirleme görevinin AdaletBakanlığı Ceza ve Tevkifevleri GenelMüdürlüğüne ait bulunduğu, bu bağlamdafarklı gerekçeli nakil taleplerinin de aynı birimtarafından değerlendirildiği, davalı idarenin bugörevini bir yargı faaliyeti olarak değil idari işlem veyaeylem olarak yürüttüğü, öte yandan,4675sayılı Kanun doğrultusunda, ceza infaz kurumları vetutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkındayapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelikşikayetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilendiğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhakimliklerinin, dava konusu uyuşmazlıkta yetkisininbulunmadığıgörülmektedir.
18.Bu durumda, kamu hizmetini yürütmekle görevlikılınmış olan davalı kurumca tesis edilen idariişleme karşı açılan davanın, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-amaddesindeki idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâledilenler tarafından açılan iptal davalarıkapsamında bulunduğu anlaşıldığından,açılan bu davanın idari yargı yerinde görülmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
19.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularakAnkara 14. İdare Mahkemesinin 24/10/2023 tarih ve E.2023/1724sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 14. İdare Mahkemesinin 24/10/2023tarih ve E.2023/1724sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN