T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/108
KARAR NO : 2024/126
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Adli ve idari yargı yerlerindeki davalarıntarafları, konusu ve sebebifarklı olduğundan ve 2247 sayılı Kanun'daolumsuz görev uyuşmazlığına ilişkinkoşullarını taşımayan BAŞVURUNUN, aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİ gerektiği hk.
KA R A R
İdari Yargıda
Davacı : A. Ş. O. T. R.İleti. San. ve Tic. AŞ.
Vekili : Av. M. B. A.
Davalı : AnkaraBüyükşehir Belediye Başkanlığı
Adli Yargıda
Davacı : H. T. P. İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. C. T.
Davalı : Yenimahalle BelediyeBaşkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.A. Ş. O. T. R. İleti. San. ve Tic. AŞ. vekili tarafından,şirkete ait 06 .. 5753 plakalı araç ile ilgili olarak,özel toplu taşıma aracıçalıştırılmasına ilişkin UKOMEkararının denetim ekibine ibraz edilememesi nedeniyle 1608sayılı Kanun'un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun 32. maddesine istinaden 1.295 TL idari para cezası verilmesi vearacın 10 gün süreyle faaliyetten men edilmesine ilişkinAnkara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 06/04/2023 tarih ve656 sayılı kararının iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda
2. Ankara 9. İdare Mahkemesi 13/04/2023 tarih veE.2023/596, K.2023/900 sayılı kararı ile, KabahatlerKanunu’nun değişik 3. maddesinde bu Kanun’un, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasıile aracın on gün süre ile faaliyetten men edilmesikararına karşı açılan davanın görümve çözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...KabahatlerKanunu’nun, İdarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemeningösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 1608sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca davacınınidari para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın bumaddede öngörülen sürelere uygun olarak süresizdeğil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesindebelirtildiği üzere belirli bir süre için on günfaaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun’da idari yaptırımlara karşı itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır.
Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası ilearacın on gün süre ile faaliyetten men edilmesi kararmakarşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim UyuşmazlıkMahkemesi 31/10/2022 tarih ve E:2022/408, K:2022/589 sayılıkararı da bu yöndedir.
Açıklanan nedenlerle;2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun15 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarıncadavanın görev yönünden reddine..."
3.H.T. P. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, müvekkilişirketin İ. Mah., A. Bulvarı No:.. Y./A. adresinde bulunaniş yerini kiraladığını ve faaliyete geçmedenönce tadilata başlandığını, 07/06/2023 tarihindedavalı zabıta müdürlüğü ekiplerinceyapılan denetimde, iş yeri açma ve çalışmaruhsatı bulunmadığından bahisle, Yenimahalle BelediyeEncümeni'nin 15/06/2023 tarih ve 856 sayılı kararı ile,1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu'nun 32. maddesine istinaden 1.295 TL idari para cezası ve işyerinin ruhsat alıncaya kadar faaliyetten men edilmesine kararverildiğini, ancak dava konusu iş yerinin tadilataşamasında olduğu ve çalıştırılmadığınıileri sürerek Encümen Kararının iptali istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Ankara 6. Sulh Ceza Hakimliği 04/10/2023 tarihve D.İş No:2023/6053 sayılı kararı ile,5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27/8 maddesi uyarınca başvurukonusu idari yaptırım kararının sulh cezahâkimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı,uyuşmazlığın çözümünde idaremahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, başvurunungörev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...5326 sayılıKabahatler Kanunu, kabahatler bakımından genel hükümniteliğinde bir kısım hükümler içerse de,Kabahatler Kanununun genel hükümleri ve kazai merciie yönelikhükümleri aslında, idari yaptırımlar anabaşlığı altında sadece idari para cezaları vemülkiyetin kamuya geçirilmesine dair işlemleryönünden ve aksi yönde bir kanun hükmü olmamasıhalinde uygulanabileceği; tüm idari yaptırımların(idari para cezaları da dahil) temelinde bir idari işlem olduğu,Anayasa Mahkemesinin, Danıştay'ın bir çok kararındada ifade edildiği üzere idari işlemlere karşı ve buarada idari yaptırımlara karşı asli kazai başvurumerciinin idari yargı olduğu, sulh ceza hakimliğinin aksiyönde kanun hükmü olmaması ve sadece idari paracezaları ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi idariyaptırımlarına karşı yapılacak başvurulardakazai mercii olarak görevli olduğu ifade edilmiştir. Uygulamada,idari yaptırımların çok önemli kısmınakarşı kazai başvuru mercii de idari yargı olarakuygulanmaktadır.
5326 sayılı KabahatlerKanununun 27/7 maddesinin 'İdari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların da verilmişolması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idari yargı merciinde görülür.' şeklindekihükmüde hemen yukarıda zikrolunan kabul doğrultusundaserdedilmiş emredici bir hükümdür.
İstinat edilen içtihat,açıklama ve Kanun hükmü gereği, 5326sayılı Kabahatler Kanununun 16'ncı maddesi kapsamındaolmayan ve eldeki başvuruya da açıkça konu edilen T.C.Yenimahalle Belediye Encümeni tarafından 15/06/2023 tarih ve 856 nolukararı ile verilen 1.295,00 TL tutarlı idari para cezası ileiş yerinin ruhsat alıncaya kadar faaliyetten men edilmesine dairkararın salt bir idari işlem olan talep kısmınınmuhakemesinin idari yargı yerinde yapılması gerektiği ve buduruma göre ise 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 27'nci maddesinin8'inci fıkrasının hükmüne göre '1.295,00 TLtutarlı idari para cezası ile iş yerinin ruhsat alıncayakadar faaliyetten men edilmesine' ilişkin kararın idari yargıyerinde incelenmesi gerekmektedir.
Açıklanan sebeplerle,5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/8 maddesi uyarıncabaşvuru konusu idari yaptırım kararının sulh cezahâkimliğinde incelenebilecek kararlardanolmadığından, idari yargı görevli olduğundan,başvurunun görev sebebiyle reddine dair aşağıdakişekilde karar verilmiştir.
KARAR : Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere:
1-itirazeden tarafındanyapılan başvurunun, başvuru konusu idari yaptırımkararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecekkararlardan olmadığından, idari yargı görevliolduğundan GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,
2-2247sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 14'üncü maddesi hükmü gereğiişbu görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra,Ankara 9. İdare Mahkemesinin 13/04/2023 tarih ve 2023/596 Esas, 2023/900Karar sayılı kararıyla verilen önceki görevsizlikkararına istinaden dosyanın Uyuşmazlık MahkemesineGÖNDERİLMESİNE..."
5.Ankara 6. Sulh Ceza Hakimliği 07/11/2023 tarih ve E.14378712-2023/6053sayılı üst yazı ile, Hakimliklerince verilen karara veAnkara 9. İdare Mahkemesinin kararına istinaden davadosyasını re'sen Uyuşmazlık Mahkemesinegöndermiş; Mahkememizce Ankara 9. İdare Mahkemesinin 13/04/2023tarih ve E.2023/596, K.2023/900 sayılı dosyası Mahkemesindenistenilmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK
6. 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un "Mahkemenin görevi" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
" UyuşmazlıkMahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ilegörevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındakigörev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapanbağımsız bir yüksek mahkemedir."
7.2247 sayılı Kanun’un "Olumsuzgörev uyuşmazlığı"başlıklı 14. maddesi şöyledir:
“Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsizgörmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir. Bu uyuşmazlığıngiderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ilerisürülebilir.”
8.2247 sayılı Kanun’un "Yargımerciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008-5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilir."
9.2247 sayılı Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı 27. maddesişöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresiiçinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan01/04/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim ArzuÇETİNDERE ŞAŞI'nın, 2247 sayılıKanun’da öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
11.Mevzuat kısmında belirtildiği üzere, 2247 sayılıKanun'un 14. maddesi kapsamında olumsuz görevuyuşmazlığının doğması için adli veidari yargı yerlerinde tarafları, konusu ve sebebi aynı olandavaların bulunması, yargı yerlerince Kanun'un19. maddesikapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine yapılacakbaşvurularda ise, davayı incelemeye başlayan veya incelemekteolan bir yargı merciinin, davada görevsizlik kararı verenmerciin görevli olduğu kanısına varması halinde,gerekçeli bir karar ile başvurusunu yapması ve kararındaelindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin ertelemesigerektiği düzenlenmiştir.
12.Dosyanın incelenmesinden; idari yargı yerinde açılan vekesinleşen davanın davacısının "A. Ş. O. T. R. İleti. San. ve Tic.AŞ." ve davalının ise "Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı" olduğu, davanınkonusunun "davacı şirkete ait06 .. 5753 plakalı araç ile ilgili olarak, özel toplutaşıma aracı çalıştırılmasınailişkin UKOME kararının denetim ekibine ibraz edilememesinedeniyle 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 32. maddesine istinaden 1.295 TL idari para cezasıve aracın 10 gün süreyle faaliyetten men edilmesine ilişkinAnkara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 06/04/2023 tarih ve656 sayılı kararının iptali" istemiolduğu; buna karşılıkadli yargı yerindeaçılan ve kesinleşen davanın davacısının "H. T. P. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti."ve davalının ise "YenimahalleBelediye Başkanlığı", davanınkonusunun ise "davacışirketin iş yeri açma ve çalışma ruhsatıbulunmadığından bahisle, 1608 sayılı Kanun'un 1.maddesi ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine istinaden1.295 TL idari para cezası ve iş yerinin ruhsat alıncaya kadarfaaliyetten men edilmesine dair Yenimahalle Belediye Encümeni'nin15/06/2023 tarih ve 856 sayılı kararının iptali" olduğu anlaşılmaktadır.
13.Olayda, Sulh Ceza Hakimliğince, adli ve idari yargı yerlerinceverilen kararlar arasında oluştuğunu ilerisürdüğü görev uyuşmazlığınıngiderilmesi istemiyle re'sen başvuruda bulunduğugörülmüş ise de; dosya kapsamından farklıyargı kolları arasında tarafları, konusu ve sebebiaynı olan davaların bulunmadığıanlaşılmıştır.
14.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 6. Sulh Ceza Hakimliğince, davanınçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevli yargı yerinin belirtilmesi içinre'sen başvuru yapılmış ise de; bu başvurukararında işaret edilen idari yargı yerince verilmiştarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir görevsizlikkararının bulunmadığıgörüldüğünden, 2247 sayılı Kanun’un14. ve 19. maddelerinde belirtilen koşulların oluşmamasınedeniyle, aynı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yöntemineuygun bulunmayan başvurunun reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247sayılı Kanun'da öngörülen koşullarıtaşımayan Ankara 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 04/10/2023 tarih veD.İş No:2023/6053 sayılı BAŞVURUSUNUN, aynıKanun'un 27. maddesi uyarınca REDDİNE,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN