T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/76
KARAR NO : 2024/130
KARAR TR : 01/04/2024
ÖZET: Sigortalı aracın yol üzerinde bulunan rögar kapağına çarpması neticesinde araçta meydana gelen hasar bedelinin, davacı sigorta şirketi tarafından davalı belediyeden rücuen tahsili için yapılan ilamsız icra takibi sonrasında, İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının,aynı zamanda 2918 sayılı Kanun'un110. maddesi de gözetilerek ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : T. S. A.Ş.
Vekili : Av. B. Ç.
Davalı : Nevşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. A. T.
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin sigorta şirketi nezdinde kaskosigortalı 42 ... 813 plakalı aracının, yol üzerindebulunan rögar kapağına çarpması sonucunda meydanagelen trafik kazasında hasarlandığını, kazanınmeydana gelmesinde bu hizmetle ilgili gerekli önlemleri almayandavalının sorumlu bulunduğunu, kasko sigortalıaraçta meydana gelen hasar bedeline karşılıksigortalıya 8.549,66 TL ödeme yapılarak haklarına halefolunduğunu ve sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuantahsili amacıyla davalı aleyhine asıl alacak ve ferileritoplamı olan 9.076,69 TL için N. İcraMüdürlüğünün E.2021/11595 sayılıdosyasıyla takibe geçildiğini, ancak bu takibin itirazüzerine durduğunu belirterek, haksız itirazın iptali iletakibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkartazminatına hükmedilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. AdliYargıda
2. Nevşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/12/2022tarih ve E.2022/238, K.2022/573 sayılı kararı ile,davada zararın tazmini yönünden davalı idarenin hizmetkusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukuki sorumluluğu bulunupbulunmadığının yargısal denetiminin, 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesiuyarınca idari yargı yerlerine ait olduğu gerekçesiyle,davanın 6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115. maddeleriuyarınca, dava şartı yokluğundan usulden reddine kararvermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir:
"...Tüm dosya kapsamıincelendiğinde; somut olayda davacı sigorta şirketitarafından sigortalısına yapmış olduğuödemenin davalının kusurundan kaynaklandığınıyani sigortalı 44 ... 813 plakalı aracın tek taraflı olaraksağ arka lastik kısımlarını yol üzerinde bulunanrögar kapağına çarpması sonucu hasarlandığı,kaza neticesinde hasar bedeli olarak 9.076,69 TL ödemeyapıldığını, kazanın oluşumunda yolunyapım ve bakımından sorumlu olan davalı belediye aleyhinedava açıldığı görülmüştür.Mahkememizce yapılan incelemede kaza yerinin bakım veonarımının davalı BelediyeBaşkanlığının sorumluluk alanı içindekaldığı, idarenin hizmet kusuru nedeniyle oluşan zarardansorumlu olduğu ileri sürülmüştür. 5393sayılı Belediye Kanunu’nun 14/a maddesinde yetki alanıiçerisinde 'İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentselaltyapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre veçevre sağlığı, temizlik ve katı atık;zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans yapar veyayaptırır...' ile görevli olduğu hüküm altınaalınmıştır. Davalının kapaklarınınkontrolü, yol bakım ve onarımına ilişkin hizmetinintemelinde ifade olunan zararın, hizmet kusuru teşkil eden eyleme dayandığıhususu ise kuşkusuzdur. Hizmet kusuruna dayalı olarakaçılan bu davanın tam yargı davası ile idariyargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Davacı her ne kadarmahkememizde iş bu davayı açmış olsa da 01.10.2011tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılıYasanın 2. maddesi '(1) Dava konusunun değer ve miktarınabakılmaksızın malvarlığı haklarınailişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkindavalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenlemebulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda vediğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliyehukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından dagörevlidir.' hükmü uyarınca talebin mahkememizin görevve sorumlukları içerisinde kalmadığı, bahse konudavaya konu zararın yetkili merciin idare mahkemesi olduğu vezararın oluşumunda davalı İdare'nin de kusurlu olupolmadığı, davalı idarenin, kamu hizmetini yöntemine vehukuk kurallarına uygun olarak yürütüpyürütmediğinin, dolayısıyla hukuki sorumluluğununbulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda açıklanantüm gerekçelerle Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06.04.2021tarihli, 2018/17-826 Esas, 2021/426 Karar sayılı ilamı dagözönünde bulundurularak zararın tanzimi yönündendavalı idarenin hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin hukukisorumluluğu bulunup bulunmadığının yargısaldenetimi açısından davanın ve taleplerinçözümünün 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca idari yargıyerlerine ait olduğundan, davanın idari yargı yerindegörülmesi gerektiği ...."
3.Davacı vekili bu kez, davalı Belediyenin hizmet kusuru nedeniylemeydana gelen trafik kazasından kaynaklanan ve sigortalıyaödenen 9.052,59 TL hasar bedelinin, ödeme tarihinden itibarenişleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle, idariyargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Kayseri 1. İdare Mahkemesi 08/01/2024 tarih,E.2023/369 sayılıkararı ile, 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi ileAnayasa Mahkemesinin ilgili kararı gözetildiğinde,karayollarında oluşan kazalar nedeniyle açılacakdavaların görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1. Maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;'Kapsam' başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan; 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 19/01/2011 günlüResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde'İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşlarıolan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafıkkazaların da bu Kanun hükümleri uygulanır'; Geçici21. maddesinde ise, 'Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz' düzenlemesineyer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden;davacı şirket nezdinde 140367369 nolu, 27/04/2020-03/04/2021 vadeliGenişletilmiş Sigorta Poliçesi kapsamındaki 42 ... 813plaka sayılı aracın 06/11/2020 tarihinde yol üzerindearıza konumunda olan kanalizasyon rögar kapağı neticesindeoluşan trafik kazası sonucu hasarlanmasında davalı idareninhizmet kusuru bulunduğundan bahisle sigortalıya ödenen toplam9.052,59-TL tazminat tutarının ödeme tarihinden itibarenişleyecek avans faiziyle birlikte tahsili istemiyle bakılmakta olandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda, 2918 sayılıYasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi dikkate alındığında, bahsi geçen Kanunmaddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev yetki ve sorumlulukları ileçalışma usullerini kapsadığıdolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevli olduğuaçıktır.
Nitekim; UyuşmazlıkMahkemesi'nin 05.07.2021 tarih ve E:2021/372, K:2021/433 sayılıkararı ve müstekar hale gelen diğer kararları da aynıyöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
5. 2004sayılı Kanun'un "İcradaireleri" başlıklı 1. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
“Her asliye mahkemesinin yargı çevresindeyeteri kadar icra dairesi bulunur”
6. 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklıÜçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemlerigösterilmiş; "Takip talebi vemuhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icradairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamdayapılacağına işaret edilmiş, "Ödeme emri ve muhtevası"başlıklı 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icramüdürünce ödeme emri düzenleneceğibelirtilmiş,Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkinhükümlere yer verilmiş, 66. maddesinde, süresiiçinde yapılan itirazın takibi durduracağı kuralabağlanmıştır.
7.2004 sayılı Kanun'un "a)İtirazın iptali" başlıklı67. maddesişöyledir:
"(Değişik:18/2/1965-538/37 md.)
(Değişik birincifıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeyebaşvurarak, genel hükümler dairesinde alacağınınvarlığını ispat suretiyle itirazın iptalini davaedebilir.
(Değişik: 9/11/1988-3494/1md.) Bu davada borçlunun itirazınınhaksızlığına karar verilirse borçlu; takibindehaksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna,davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, redveya hükmolunan meblağın yüzde yirmisindenaşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veyamirasçı ise, borçlu hakkında tazminathükmolunması kötü niyetin sübutunabağlıdır.
(Mülga dördüncüfıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkradayazılı itirazın iptali süresini geçirenalacaklının umumi hükümler dairesindealacağını dava etmek hakkı saklıdır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/11md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı,kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde,takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
8.2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
“İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçittemeydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleriuygulanır.
Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”
9.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesinikısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veyaidarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararıveremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
10. UyuşmazlıkMahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında,Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR,Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 01/04/2024 tarihlitoplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesinin, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruyaptığı, Kanun'un 14. maddesine göre olumsuz görevuyuşmazlığı bulunduğunun ileri sürülebilmesiiçin davanın “tarafları,konusu ve sebebinin aynı” olması koşulununöngörüldüğü, buna göre; adli yargıyerinde aynı somut olay nedeniyle borçlunun itirazınıniptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyle; bunakarşılık idari yargı yerinde rücuen alacak davasıaçılmış ise de; ikinci davanın, ilk davada verilenkarar doğrultusunda oluşturulduğu ve “itirazın iptali ile icra inkar tazminatınahükmedilmesi” istemi yönünden görevuyuşmazlığının doğduğu kanaatinevarıldığından ve sonuçta Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
11.Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın,davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan,ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
12.Dava,davalı idarenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen maddihasarlı trafik kazası sebebiyle oluşan hasar bedelinin tahsiliamacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazıniptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemiyleaçılmıştır.
13.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraznedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazıniptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurmaolanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi 67. maddeyegöre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/bmaddelerine göre tetkik merciinden itirazınkaldırılmasını istemektir. İncelenenuyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından,67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptalidavası açılmıştır.
14.Yukarıda hükmü yazılı 67. maddeden, sözüedilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresibakımından bağlı olduğu asliye mahkemesininanlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunanitirazın iptali davasının adli yargı yerindegörülmesi gerektiği açıktır.
15.Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik67. maddesine göre açılan itirazın iptalidavasının görüm ve çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Kaldı ki davanın idarenin hizmetkusuru sonucu oluşan trafik kazasından kaynaklanan rücuantazminat davası olarak kabulü halinde de, UyuşmazlıkMahkemesinin yerleşik içtihatları gereği 2918sayılı Kanun uyarınca açılan her türlüsorumluluk davalarında adli yargı görevlidir.
16.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Kayseri 1. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileNevşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/12/2022 tarih ve E.2022/238,K.2022/573 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Kayseri 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileNevşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/12/2022 tarih ve E.2022/238,K.2022/573 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
01/04/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN