T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/37
KARAR NO : 2024/92
KARAR TR : 04/03/2024
ÖZET: Halk Eğitim Merkezinde hizmet akdiyle kadrosuz mevsimlik işçi statüsünde usta öğretici olarak çalışan davacı tarafından kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretlerinin ödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : H.K
Vekili : Av. U.Y.D
Davalı : Milli EğitimBakanlığı
Vekili : Av. R.E.G
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, müvekkilinin Keçiören Halk Eğitim Merkezinde09/10/2017- 11/06/2019 tarihleri arasında hizmet akdiyle istihdam edilenpersonel statüsünde olup, usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin kıdemtazminatı ve yıllık izin ücretlerinin faizleri ile birliktetahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Ankara 22. İş Mahkemesi 11/05/2023 tarih veE.2022/254, K.2023/314 sayılı kararı ile,davacının ücretli usta öğretici olarakkaymakamlık onayı ile görevlendirildiği,ücretlerinin657 sayılı Kanun'un 89. maddesine uygun olarak MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyleödendiği, arada işçi-işveren ilişkisininolmadığı ve açılan davada idari yargımahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyledava şartı yokluğundan davanın usulden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
"...Somut olayda,davacının ücretli usta öğretici olarak İI MilliEğitim Müdürlüğü’nün istemi veKaymakamlığın onayı ile görevlendirildiği,davacıya ücretlerinin 657 Sayılı Devlet MemurlarıKanununun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretleriyle ödendiğianlaşılmaktadır.
Davacının sosyalgüvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında olması iş sözleşmesi ileçalıştığını göstermez.
Davacı ile davalıarasında iş sözleşmesi bulunmamaktadır. Taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğununkabulü gerekir. Aradaki hukuki ilişki iş sözleşmesi,bir başka anlatımla işçi-işveren ilişkisiolarak nitelenemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2019/9-786 Esas,2021/1518 Karar sayılı 30.11.2021 tarihli kararı, AnkaraBölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 2023/48 Esas 2023/315 Karar,Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi 2022/4987 Esas 2023/160Karar sayılı ilamları da bu yöndedir.
Mahkememiz dosyasındandavacının, tüm usta öğreticiler gibi, 657sayılı yasanın 89. Maddesinde belirtilen statüiçinde ve İlçe Milli EğitimMüdürlüğünün istemi ve İlçe Kaymakamlığınınonayı sonrasında görevlendirme ileçalıştığı; usta öğreticilerinücretlerinin 657 sayılı Kanunun 89. Maddesine uygun olarakBakanlar Kurulunca çıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığınca belirlenen ders ücretlerine göreödendiği görülmektedir.
Ayrıca davacınınsosyal güvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumukapsamında gösterilmesi davacının işsözleşmesi ile çalıştığınıgöstermez. Bu nedenle, davacı ile idare arasında işsözleşmesi bulunmamaktadır. Davacının statühukukuna tabi olarak çalıştığıanlaşılmaktadır. Aradaki hukuki ilişki işsözleşmesi bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğikanaatine varılmıştır.
Tüm dosya kapsamı, emsalYargıtay kararı da dikkate alınarak davaya bakmaya İdariyargı görevli olduğundan dava şartı yokluğunedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş olupaşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın idari yargıgörevli olması sebebiyle usulden REDDİNE..."
3.Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Ankara 6. İdare Mahkemesi 21/12/2023 tarih veE.2023/1627 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Bu itibarla,davacının, 09.10.2017-11.06.2019 tarihleri arasındaKeçiören Halk Eğitim Merkezi'nde usta öğreticiolarak görev yaptığı döneme ilişkin işsonutazminatı tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesinekarar verilmesini istediği, davacıyla davalı idarearasındaki ilişkinin bir iş ilişkisi olduğu ve talepedilen tazminatların İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklarolduğu anlaşılmakta olup, yukarıda anılandüzenlemeler uyarınca uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargı yerinin(iş mahkemelerinin) görevli olduğu sonucunavarılmaktadır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi'nin 13.07.2020 tarih ve E:2020/367, K:2020/458 sayılıkararı da bu yöndedir.
Mahkememizin işbu davabakımından görevsiz olduğuna ilişkin kanaat ilebirlikte, bakılan davaya ait uyuşmazlığın ilk olarakAnkara 22. İş Mahkemesi'nin E:2022/254 sayılıdosyasında kayden bakıldığı, açılan budavanın 11.05.2023 tarihli karar ile görev yönündenreddedilerek, davada idari yargının görevli olduğunahükmedildiği görüldüğünden, gelinenaşamada ortaya çıkan durumun çözümekavuşturulması gerekmektedir.
Bu durumda, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyolunun belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,idari yargı yolunun görevsiz olduğu kanaatine ulaşılanişbu davada, görevli olan yargı yerinin belirlenmesiamacıyla, dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğinceUyuşmazlık Mahkemesi'nce bu konuda bir karar verilinceye kadarişbu davanın incelenmesinin ertelenmesine..."
III. İLGİLİ HUKUK
5.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılan2. maddesinin birincifıkrası şöyledir:
"Bir hizmet akdine dayanarakbir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalısayılırlar."
6.506 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri"başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir:
"Bu Kanun'unuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür."
7.5510 sayılı Kanun'un "Tanımlar"başlıklı3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Kanununuygulanmasında;
...
6) Sigortalı: Kısa ve/veyauzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gerekenkişiyi,
...
ifade eder.
..."
8.5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
9.5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıklarınçözüm yeri" başlıklı 101.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür."
10.4857 Sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı1.maddesi şöyledir:
"Bu Kanunun amacıişverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemektir.
Bu Kanun, 4 üncü Maddedekiistisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, buişyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine veişçilerine faaliyet konularına bakılmaksızınuygulanır.
İşyerleri,işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızınbu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar."
11.4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi,Türleri ve Feshi" başlıklı İkinciBölümünde kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlarayer verilmiştir.
12.7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri,Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşüalınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde AdaletBakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bumahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gereklikıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazladairesi oluşturulabilir. Bu daireler numaralandırılır.İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelenişlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak,daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler veSavcılar Kurulu tarafından belirlenebilir. Bu kararlar ResmîGazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmakzorundadır.
(3) İş mahkemesikurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına girendava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul veesaslara göre bakılır."
13.7036 sayılı Kanun'un "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
"(1)Kanuna, bireysel veya topluiş sözleşmesine dayanan işçi veya işverenalacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyleaçılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır."
14.7036 sayılı Kanun'un "Görev"başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabigazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihlive 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinciKısmının Altıncı Bölümündedüzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ileişveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisinedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlühukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarınaitirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun tarafolduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklananuyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar."
15.7036 sayılı Kanun'un "GeçişHükümleri" başlıklı geçici 1.maddesi şöyledir:
"(1) Mülga 5521sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanunuyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur.
(2) Bu Kanunun dava şartıolarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemeleringörev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görevalanına dâhil edilen dava ve işler, iş mahkemelerinedevredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafından görülmeyedevam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleritarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihtenönce verilen kararlar, karar tarihindeki kanun yoluna ilişkinhükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
16. Uyuşmazlık MahkemesininRıdvan GÜLEÇ'in Başkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, Eyüp SARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, AhmetARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ınkatılımlarıyla yapılan 04/03/2024 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
17. Raportör-Hâkim ŞerifeÖZDOĞAN'ın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
18.Dava, davacının davalı Bakanlığa bağlıKeçiören Halk Eğitim Merkezinde 09/10/2017-11/06/2019tarihleri arasında, hizmet akdiyle istihdam edilen personelstatüsünde, usta öğretici olarakçalıştığı döneme ilişkin kıdemtazminatı ve yıllık izin ücretlerinin tahsili istemiyleaçılmıştır.
19.Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen kıdem tazminatı ve diğeralacaklarının 4857 sayılı İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
20.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;Ankara 6. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Ankara 22.İş Mahkemesinin 11/05/2023 tarih ve E.2022/254, K.2023/314sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 6. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Ankara 22.İş Mahkemesinin 11/05/2023 tarih ve E.2022/254, K.2023/314sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
04/03/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Eyüp Muharrem
GÜLEÇ TAŞ SARICALAR ÜRGÜP
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN