T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/667
KARAR NO : 2024/191
KARAR TR : 06/05/2024
ÖZET: VakıfÜniversitesine bağlı özel hastanedeki ameliyat uygulaması sırasında haksız alındığı ileri sürülen fazla tedavi ve tıbbi malzeme ücretinin iadesi istemiyle açılan davanın, 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi kapsamında, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk
KA R A R
Davacı :F.A (Yargılama sırasında 28/09/2016 tarihindevefat ettiğinden)
Mirasçıları :1-D.A 2-F.A 3-F.A 4-M.A 5-M.E.A 6-M.A 7-R.A 8-S.A 9-S. A 10-Y.A11-A.O.A
Vekili :Av. F. G.
Davalı : Bezmialem Vakıf Üniversitesi
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkili F.A'un Bağ-Kur güvencesialtındayken davalı Hastanede 05/05/2015 tarihinde kendisine kalpyetmezliği teşhisi konulduğunu, suit odadayatışının yapıldığını ve ameliyatedildiğini, bu işlemler için 101.300 TL ücretalındığını, bu ücretin SUT tebliğinin 1.9.4.maddesine aykırı olduğunu, müvekkiliningeçirdiği operasyonun sağ kalp kateterizasyonu olduğunu,bunun için müvekkilinden 8.223,40 TL ücretalındığını, ancak SGK anlaşmalı kurumlardabu operasyon için 146,88 TL ödenmesi gerektiğini, ilaveücret olarak ise bu miktarın iki katını talepedebileceklerini, fazladan 7.929,64 TL haksız ve tebliğnameyeaykırı ücret talep edildiğini, operasyon nedeniylekullanılan malzemeler için SUT tebliğnamesine aykırıücret talep edildiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 5.000 TL'nin(ıslah ile 6.361,23 TL'nin) işlem tarihinden itibaren yasal faizi ilebirlikte davalı Bezmialem Vakıf Üniversitesi TıpFakültesi Hastanesinden tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
2.Davacı F.A yargılama sırasında 28/09/2016 tarihinde vefatetmiş, mirasçılarından M.A. Lice Sulh Hukuk Mahkemesinin14/11/2017 tarih ve E.20217/12, K.20217/36 sayılı kararıylatereke temsilcisi olarak atanmış, dosyaya tereke temsilcisimirasçı tarafından verilmiş vekaletname sunulmuş vedavaya davacının mirasçılarıyla devam edildiğianlaşılmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3.İstanbul 15. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2016/223sayılıdosyasında, 23/03/2018 tarihli ön incelemeduruşmasındaki ara kararı ile, dava tüzelkişiliği bulunmayan Tıp Fakültesi Hastanesine karşıaçılmışsa da bu hususun temsilcide hata niteliğitaşıdığı gerekçesiyle davalınınBezmialem Vakıf Üniversitesi olarak kabulüne karar verilerekUYAP'ta davalının adının bu şekildedüzeltilmesine karar vermiştir.
4.İstanbul 15. Asliye Hukuk Mahkemesi 19/03/2021 tarih ve E.2016/223,K.2021/99 sayılı kararı ile, davanın kabulüne kararvermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi 02/02/2023 tarih veE.2022/1428, K.2023/85 sayılı kararı ile, davalıÜniversite Hastanesi'nin kamu hastanesi niteliğinde bulunduğudikkate alındığında, vakıf üniversitesihastanesince sunulan sağlık hizmetinin ayıplı olduğuiddiasına dayalı davalardan kaynaklanan maddi tazminat taleplerininidari yargı yolunda çözümlenmesi gerektiğigerekçesiyle, mahkeme kararının kaldırılmasına,yargı yolu bakımından yeniden hüküm tesisi içindosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
5. İstanbul 15. Asliye Hukuk Mahkemesi 13/04/2023tarih ve E.2023/63, K.2023/116 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın idariyargı yerinde çözülmesi gerektiğindenbahisle,yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddinekarar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.Kararınilgili kısmı şöyledir:
''Dava, tedavi için fazladanalındığı iddia edilen ücretin geri alınması davasıdır.
Dosya kapsamına göre;davacının Bağ-kur güvenceli olduğu, davalıhastanenin SGK ile anlaşmasının mevcut olduğu,davalıya bağlı hastanede davacıya kalp yetmezliği teşhisikonularak ameliyat edildiği, uygulanan tedavi, yatış, ameliyatve sair giderler olarak davacıdan 101.300 TL ücretalındığı, davacının fazla ücret tahsiledildiğini ileri sürerek eldeki istirdat (alacak) davasınıaçtığı anlaşılmaktadır.
Davacının davaaçarken Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp FakültesiHastanesini davalı olarak gösterdiği , ancak ilgili hastanenindavalı taraf olma yönünden tüzel kişiliğibulunmadığı, bu durumun temsilcide hata kapsamında bulunduğuanlaşılmakla davalı olarak Bezmialem VakıfÜniversitesine tebligat yapılmış, davaya karşıcevapları alınmıştır.
Diğer taraftan davacı F.A.'un yargılama sırasında 28.09.2016 tarihinde vefatettiği, Lice Sulh HM'nin 2017/12 Esas 2017/136 Karar sayılı davadosyasında davacının terekesine M. A.'un temsilciatanmasına karar verildiği belirlenmiş, temsilcinin davacıvekiline vekalet vermesi ile taraf teşkilinin tamam olduğudeğerlendirilmiştir.
Mahkememizce verilen öncekihüküm istinaf mahkemesince kaldırılmış ve davayabakmakta idari yargı mahkemelerinin görevli olduğubelirtilmiştir. İstinaf ilamına dayanak yapılan Yargıtay4. Hukuk Dairesi’nin 29.2.2016 tarih, 2016/989 E. ve 2016/2572 K.sayılı ilamında; "Davalı üniversite 2547Sayılı Yükseköğretim Kanunu gereğincekurulmuş bir vakıf üniversitesi olup vakıfüniversiteleri Anayasa'nın 130 ve 2547 SayılıYükseköğretim Kanunu'nun Ek 2. maddesi gereğince kamutüzel kişisidir. Dolayısıyla davalı üniversitekamusal kurallar çerçevesinde faaliyet göstermekte olupeylem ve işlemleri de kamusal nitelikte ve kamu hizmeti kavramıçerçevesindedir. Kamu hizmetinin görülmesisırasında ve hizmet kusurundan doğan zararların giderimindeise idari yargı görevlidir. (2577 Sayılı İYUY.M.2)" diyerek uyuşmazlığın idari yargıdaçözülmesi gerektiğiniifade etmiştir.
Yargıtay Hukuk GenelKurulu13.05.2015 tarihli 2014/13-566 E. ve 2015/1339 K. ilamında buhususlar detaylı olarak belirlenmiş ve kurul“görüldüğü üzere, vakıfüniversiteleri, kazanç amacı olmamak şartı ile malive idari konular dışında akademik çalışmalar,öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlikyönlerinden Devlet eliyle kurulan yükseköğretimkurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabi olarakYükseköğretim Kurulunun görüş ve önerisiüzerine kanunla, tüzel kişiliği haiz olmak üzerekurulmakta olup; bu tüzel kişiliğin de, gerek 2809sayılı Kanun hükümleri ve gerekse Anayasa Mahkemesikararı uyarınca kamu tüzel kişiliği niteliğindeolduğu tartışmasızdır.” ifadeleriyle vakıfüniversitesinin kamu tüzel kişiliğine haiz olduğunuaçıkça kabul etmiş ve devamında;"…… Bu haliyle kamu tüzel kişisi olarak kanunlakuruldukları ve kamu hizmeti sundukları tartışmasızolan vakıf üniversitelerinin hastanelerinin, Devletüniversiteleri hastanelerinden farklı tutulması hukukenolanaksızdır. Bu bağlamda, sağlık hizmetininsunulmasından kaynaklanan zararların da, tazmin sorumluluğunundoğup doğmadığının, idari yargı yerincehizmet kusuru ilkesi kapsamında incelenerek karar verilmesi gerekir."şeklinde karar verilmiştir.
Bu nedenlerle davalıÜniversite Hastahanesi'nin kamu hastahanesi niteliğindebulunduğu dikkate alındığında, vakıfüniversitesi hastahanesince sunulan sağlık hizmetininayıplı olduğu iddiasına dayalı davalardan kaynaklananmaddi tazminat taleplerinin idari yargı yolunda çözümlenmesigerekmektedir.
HMK nın 114/1-b maddesinegöre yargı yolunun caiz olması davaşartlarındandır. Öyleyse; istinaf ilamıdoğrultusunda davanın yargı yolu nedeniyle HMK 115/2 maddesigereğince usulden reddine karar vermek gerekmiş veaşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere:
1- Davanın yargı yolunedeniyle usulden reddine,..''
6.Davacı vekili, aynı gerekçelerle hukuka aykırıtahsil edildiğini ileri sürdüğü 15.000 TL tedavigiderinin davalıdan tahsili istemiyle bu kez, idari yargı yerindedava açmıştır.
B. İdari Yargıda
7. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 24/10/2023tarih ve E.2023/2123 sayılıkararı ile, sağlık hizmetsözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir:
''...5510 sayılı SosyalSigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "kurumcafinansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri"başlıklı 64.maddesinde,"Kurumca finansmanısağlanmayacak sağlık hizmetlerisayıldıktan sonraaynı Kanunun 101. maddesinde; "Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür." düzenlemesine yer verilirken, izleyen 102.maddesinde; "... İdarî para cezaları ilgiliye tebliğile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş güniçinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılırveya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraztakibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerinetebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idaremahkemesine başvurabilirler." hükmü kuralabağlanmıştır.
Diğer yandan 7036sayılı İş Mahkemeler Kanunun Görevbaşlıklı 5. Maddesinde ".... b)İdari paracezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara, c)Diğer kanunlarda işmahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,ilişkin dava ve işlere bakar." hükmüne yerverilmiştir.
Dava dosyasınınincelenmesinden; davacı tarafından; Bezmi Alem Vakıf ÜniversitesiTıp Fakültesi Hastanesinde tarafına yapılan tedavilerdenfazladan ödeme alındığından bahisleuğranılan zarara karşılık olarak tarafınatazminat ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
5510 sayılı Kanunla idariyargı mercilerinin, sadece bu Kanun uyarınca uygulanan idari paracezalarından kaynaklanan uyuşmazlıklar hakkındagörevli kılındığı, bakılan davada,davacının dava konusu isteminin tedavi giderlerinin tahsilineilişkin olduğu anlaşıldığındanuyuşmazlığın görüm veçözümününde görevli mahkemenin 5510sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde adliyargı mercileriolduğu sonucuna varılmıştır...''
III. İLGİLİ HUKUK
8.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun “Sağlıkhizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerininödenmesi” başlıklı 73. maddesişöyledir:
"(Değişik:17/4/2008-5754/45 md.)
Bu Kanuna göre sağlıkhizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındakisağlık hizmeti sunucuları arasında yapılansözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygunolarak genel sağlık sigortalısı ve bakmaklayükümlü olduğu kişilerin sözleşmesizsağlık hizmeti sunucularından satın aldıklarısağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiylesağlanır.
Kamu idaresi sağlıkhizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleridahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca,Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenensağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlıksigortalısı ve bakmakla yükümlü olduklarıkişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri veürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılansübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin ikikatına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanınıbelirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tavan dahilindealınabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir. Ancak(…) 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c)bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamındasayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerile aynı maddenin onikinci, onüçüncü veondördüncü fıkraları kapsamında genelsağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücretalınamaz. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonuncabelirlenen eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ilekişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatıarasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bufıkra kapsamında değerlendirilmez.
Kamu idaresi sağlıkhizmeti sunucuları ise otelcilik hizmeti ile dördüncüfıkrada belirtilen istisnai sağlık hizmetleridışında, sağladıkları sağlık hizmetleriiçin genel sağlık sigortalısı ve bakmaklayükümlü olduğu kişilerden ilave ücret talepedemez. Ancak yükseköğretim kurumlarına aitsağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleritarafından mesai saatleri dışında bizzat verilensağlık hizmetleri için Kurumca belirlenmiş sağlıkhizmetleri bedelinin, poliklinik muayenelerinde bir katını,diğer hizmetlerde yüzde ellisini geçmemek üzere,üniversite yönetim kurulu kararıyla öğretimüyelerinin unvanları itibarıyla belirlenen miktarda ilaveücret alınabilir. Ancak alınacak ilave ücret bir defada asgariücretin iki katını geçemez. Bu oranları birkatına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. Kurum bufıkra kapsamında ilave ücret alınamayacak sağlıkhizmetlerini belirlemeye yetkilidir.
Sözleşmelisağlık hizmeti sunucuları, Kurumca belirlenmişstandartların üstündeki talepleri karşılayan otelcilikhizmetleri ile hayati öneme sahip olmama ve alternatif tedavilerinbulunması gibi hususlar göz önüne alınarakSağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafındanbelirlenen istisnai sağlık hizmetleri için, genel sağlıksigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğukişilerden belirlenen hizmet fiyatlarının üçkatını geçmemek üzere ilâve ücret alabilir.Sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları, Kurumcaödenecek sağlık hizmeti bedellerinin yayımlanmasınıtakibenotuzgüniçinde ilâveücret ödemeleriiçinbelirlenentavanlar dahilinde belirledikleri sağlık hizmetifiyatlarını kuruma bildirmek zorundadır. Sözleşmelisağlık hizmeti sunucuları fiyat değişikliklerini 5iş günü içinde Kuruma bildirirler. Tavanlar dahilinde deolsa Kurumca belirlenen süreden önce bu fiyatlarınıartıramazlar.
Kurum, provizyon işlemleriniyürütmek üzere sağlık hizmeti sunucularınınmahallinde provizyon merkezi açabilir ve personelçalıştırabilir. Sözleşmeli sağlıkhizmeti sunucuları, bu amaçla Kuruma uygun bağımsızmekân tahsis etmek zorundadır.
Acil haller dışındasözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularındankişilerce satın alınan sağlık hizmeti bedelleriKurumca ödenmez.
Sözleşmesizsağlık hizmeti sunucularından acil hallerde alınansağlık hizmeti bedeli, 72 nci madde gereği sözleşmelisağlık hizmeti sunucuları için belirlenen bedeller esasalınarak genel sağlık sigortalısı ve bakmaklayükümlü olduğu kişilere faturakarşılığı ödenir. Sözleşmeli vesözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları, acil hallerde,sözleşmeli sağlık hizmetleri sunucuları ise Kurumunbelirlediği sağlık hizmetleri için genel sağlıksigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğukişilerden veya Kurumdan herhangi bir ilave ücret talep edemez.
Kurum, bu Kanunun birincifıkrasında belirtilen yöntemler dışında, kamuidarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürübedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle de sağlamayayetkilidir. Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları,sözleşmede belirtilen götürü bedelkarşılığında genel sağlık sigortalısıve bakmakla yükümlü olduğu kişilere sözleşmekapsamında verilmesi gereken her türlü sağlıkhizmetini sunmakla yükümlüdür ve sözleşmedebelirtilen götürü bedel dışında Kurumdan veyagenel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlüolduğu kişilerden Kanunda belirtilen ilave ücretler vekatılım payları dışında ayrıca bir bedeltalep edemez. Götürü bedel üzerinden hizmet alımsözleşmesiyle temin edilen hizmetler için Kuruma ayrıcafatura ve dayanağı belge gönderilmez. Bu fıkranınuygulanmasına ilişkin usul ve esaslar SağlıkBakanlığı ile müştereken belirlenir.
Sağlık hizmetisunucuları, genel sağlık sigortalısı ve bakmaklayükümlü olduğu kişilerin sağlıkhizmetlerinden yararlanmaya müstahak olup olmadığını,Kurumun elektronik veya diğer ortamlarda sağlayacağı yöntemlereuygun olarak kontrol etmek ve belgelemek zorundadır.
(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84md.) 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmışmaluller, 5434 sayılı Kanunun 56 ncımaddesi veya 2330sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e)ve (f) bentlerinde sayılanlardan 3713 sayılı Kanunkapsamına giren olaylar sebebiyle aylık bağlananlar ile 3713sayılı Kanun kapsamına girmese dahi başkasınınyardımı ve desteği olmaksızın yaşamak içingereken hareketleri yapamayacak derecede malul olan vazife ve harp malullerininsağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duydukları hertürlü ortez/protez ve diğer iyileştirici araç vegereçler herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin Kurumcakarşılanır.
(Ek cümle: 20/8/2016-6745/61md.) 3713 sayılı Kanun kapsamına girmese dahi atış,tatbikat veya diğer ateşli silah yaralanmaları nedeniyle malulolan vazife ve harp malullerinin de sağlık kurulu raporuylaihtiyaç duydukları her türlü ortez, protez ve diğeriyileştirici araç ve gereçler herhangi birkısıtlama getirilmeksizin Sosyal Güvenlik Kurumuncakarşılanır. (Değişik cümle: 10/9/2014-6552/49md.) Ancak, 72 nci maddede belirtilen usullere göre bedellerikarşılanacak olan bu kapsamdaki ürünler, garantisüresi kapsamında veya aynı amaca yönelik ürüntalepleri Kurum tarafından yayınlanan ürün listelerinden,yine Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara görekarşılanır.
(Ek fıkra: 4/7/2012-6353/84md.) Genel sağlık sigortalısı ile bakmaklayükümlü olduğu kişilerden, 3713 sayılıKanunun 21 inci maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyleyaralananlar, tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetlerikesinleşinceye kadar geçen süre içerisinde verilensağlık hizmetleri ve diğer haklardan aynı Kanuna göreaylık bağlanmış olanlar gibiyararlandırılırlar.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49md.) Kurum, fatura denetimi konusunda kriterler koymaya, alternatif geriödeme modelleri oluşturmaya ve bu konularda tespitler ve denetimleryapmaya ve/veya yaptırmaya, buna bağlı olarak hizmetalımı yapmaya yetkilidir.
Ek fıkra: 10/9/2014-6552/ 49md.) Kurum, gerçek veya tüzel kişilerden; ödemekapsamındaki sağlık hizmetleri ve/veya ürün listelerinegirmek için yapılan başvurulardan asgari ücretin yirmikatını geçmemek üzere başvuru ücreti,ilaç hariç olmak üzere diğer tıbbi malzeme veürünlerden listelerde kalmak için asgari ücretinüç katını geçmemek üzere yıllıkaidat, fiyat düşüş talepleri hariç olmak üzerelistelerdeki değişiklik taleplerinden her bir işlem içinasgari ücret tutarını geçmemek üzere işlemücreti, kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliği haizmeslek kuruluşları ile yapılan protokollere dayalısözleşmeler hariç olmak üzere sözleşmeimzalamak için asgari ücretin on katını geçmemeküzere sözleşme ücreti alabilir, bu ücretleri imal veithal ürün gruplarına görefarklılaştırabilir. Bu fıkranın uygulanmasınailişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.
Sağlık hizmeti satınalma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi,sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddeninuygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurumtarafından çıkarılacak yönetmelikledüzenlenir.”
9.5510 sayılı Kanun'un “Uyuşmazlıklarınçözüm yeri” başlıklı 101.maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür.”
10.Öte yandan, sağlık yardımları Sosyal GüvenlikKurumunca karşılanan ve kapsam maddesinde tanımlanankişilerin sağlıklı kalmalarını,hastalanmaları halinde sağlıklarınıkazanmalarını, iş kazası ile meslekhastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbbengerekli görülen sağlık hizmetlerininkarşılanmasını, iş göremezlik hallerinin ortadankaldırılmasını veya azaltılmasını teminetmek amacıyla Kurumca finansmanı sağlanan sağlıkhizmetleri, yol, gündelik ve refakatçi giderlerinden yararlanmaesas ve usulleri ile bu hizmetlere ilişkin Sağlık HizmetleriFiyatlandırma Komisyonunca belirlenen Kurumca ödenecek bedellerinbildirilmesi amacıyla ve5502 sayılı Sosyal Güvenlik KurumuKanunu, 5510 sayılı Kanun ve “GenelSağlık Sigortası İşlemleriYönetmeliği” hükümleriçerçevesinde düzenlenmiş olan Sosyal GüvenlikKurumu Sağlık Uygulama Tebliği'nin“1.9 - İlave ücret/ 1.9.1 - İlaveücret alınması” başlıklı maddesişöyledir:
“(1)İlave ücret alınması uygulamasında;
a) Kurumla sözleşmeli;vakıf üniversiteleri ile özel sağlık kurum vekuruluşlarınca; Kurumca belirlenen oranı geçmemekkaydıyla kişilerden ilave ücret alınabilir.
b) Yükseköğretimkurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularındaöğretim üyeleri tarafından mesai saatleridışında bizzat verilen sağlık hizmetleri içinKurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin bir defadaasgari ücretin iki katını geçmemek üzere, poliklinikmuayenelerinde en fazla iki katı, diğer hizmetlerde en fazla birkatı kadar ilave ücret alınabilir. SağlıkBakanlığı ve bağlı kuruluşlarına aitsağlık tesisleri ve üniversitelere ait ilgili birimlerinbirlikte kullanımına ilişkin protokolü bulunansağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleritarafından ilave ücret alınamaz.
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilensağlık hizmeti sunucularınca SUT ve eklerinde yer alansağlık hizmetleri işlem bedellerinin tamamı üzerindenKuruma fatura edilebilen tutarlar esas alınarak kişilerden ilaveücret alınabilir. Ancak SUT eki EK-2/B, EK-2/C, EK-2/Çlistelerinde yer alan işlemlerin bedellerine ilave olarak Kurumaayrıca faturalandırılabilen tıbbi malzeme, ilaçlarve kan bileşenleri ile SUT eki EK-2/A Listesindeki tutarlara dahil olanişlemler için ayrıca ilave ücret alınamaz.
(2) İlave ücretler, genelsağlık sigortalıları veya bakmakla yükümlüolunan kişilerce ve/veya sağlık kurum/kuruluşlarıncaKurumdan talep edilemez.
(3) Kurumla sözleşmelieczaneler, eşdeğer ilaçların azami fiyatı ilekişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatıarasında oluşacak fark ücretini, Kurumla sözleşmelioptisyenlik müesseseleri de kişinin talep ettiği görmeyeyardımcı malzemenin bedeli ile Kurumca ödenen görmeyeyardımcı malzeme bedeli arasında oluşacak farkücretini kişilerden talep edebileceklerdir. Bu fark ücreti ilaveücret olarak değerlendirilmez.
(4) Sağlık hizmetisunucularınca, Kurumca finansmanı sağlanmayan sağlıkhizmetleri için talep edilen ücretler, ilave ücret olarakdeğerlendirilmez.
(5) Sağlık hizmetisunucusu, sunduğu sağlık hizmetleri öncesinde,alacağı ilave ücrete ilişkin olarak hasta veya hastayakınının yazılı onayını alır. Buyazılı onay alınmadan, işlemler sonrasında herhangibir gerekçe ileri sürerek ilave ücret talebinde bulunamaz.
(6) Hastanın acil servislerde24 saat içinde stabilizasyonu esastır. Hastanın acil servisebaşvurusundan itibaren 24 saat içinde stabilize edilerek ilgilikliniğe yatışı ya da başka bir sağlıkhizmeti sunucusunun yataklı kliniğine sevk edilmesiyle acil hal sonaerer. Acil servislerden kabul edilerek doğrudan uygulanan acilgirişimsel işlemler ile 24 saat içinde acil gözlemünitelerinde uygulanan tüm sağlık hizmetleri içinilave ücret alınamaz. Hastadan ilave ücret alınabilmesi içinhastaya/hasta yakınına acil halin sona erdiğine ve müteakipişlemlerin ilave ücrete tabi olduğuna ilişkin “AcilHalin Sona Ermesine İlişkin Bilgilendirme Formu” (EK-1/D)kullanılarak, yazılı bilginin imzakarşılığı verilmesi zorunludur.
(7) Kurumla sözleşmeli/protokollüvakıf üniversiteleri ile özel sağlık kurum vekuruluşları, aynı başvuru numarası altındayatarak tedavilerde yapılan Kurumca karşılanan sağlıkhizmeti bedellerinin toplamının 100 (yüz) TL’yiaşması halinde, bu hizmetleri ve varsa ilave ücrettutarını gösterir, SUT eki “Hastaya Sunulmuş OlanHizmetleri ve İlave Ücreti Gösterir Belge” yi (EK-1/B) engeç hastanın taburcu olduğu tarihte hastaya vermekzorundadır. Söz konusu bilgiler aynı süreleriçerisinde elektronik ortamda da verilebilir.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11.Uyuşmazlık Mahkemesinin Rıdvan GÜLEÇ'inBaşkanlığında, ÜyelerNilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan06/05/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava, davacının davalı vakıf üniversitesinebağlı özel hastanedeki kardiyoloji tedavisi sırasındakendisinden tedavi hizmeti ve tıbbi malzeme bedeli olarak faturaylafazladan haksız ücret tahsil edildiğinden bahisle, fazla ödenenmiktarın tahsili istemiyle açılmıştır.
14.Olayda, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp FakültesiHastanesinden alınan sağlık hizmeti sırasında, hangikoşullarda, hangi miktarda ve kimler tarafından ilave ücretödeneceği ya da ödenmeyeceğine dair olduğu, bu konununda 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu, 5510sayılı Kanun ve “GenelSağlık Sigortası İşlemleriYönetmeliği” hükümleriçerçevesinde hazırlanmış olan Sosyal GüvenlikKurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde düzenlendiğigörülmektedir. Bu nedenle 5510 sayılı Kanun'un 101.maddesindeki amir hüküm kapsamında,uyuşmazlığın adliyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
15.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;İstanbul 12. İdare Mahkemesinin başvurunun kabulü ileİstanbul15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/04/2023 tarih ve E.2023/63, K.2023/116sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİNGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.İstanbul 12. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİstanbul 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/04/2023 tarih ve E.2023/63,K.2023/116 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
06/05/2024tarihindeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Rıdvan Nilgün Doğan Eyüp
GÜLEÇ TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN