T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/105
KARAR NO : 2024/255
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Ceza infaz kurumunda bulunan hükümlünün iş yerinin kundaklanması olayında delillerin jandarma personelince yok edildiğinden bahisle, uğranılan maddi ve manevi zararın tazminiistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : E.G
İdari Yargıda
Vasisi : D.G
AdliYargıda
Davalı : Akşehir Maliye Hazinesini izafetenAkşehir Mal Müdürlüğü
Vekili : Av. F.R.H
İdariYargıda
Davalı : Hasımsız
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı, Doğanhisar CumhuriyetBaşsavcılığının 2018/680 soruşturmanumaralı dosyasına konu olan iş yerinin kundaklanmasıolayında Doğanhisar İlçe JandarmaKomutanlığına teslim edilen olay yeri inceleme belgeleri vedelillerin kasten yok edildiğini, bu sebeple maddi ve manevi zararauğradığını belirterek, 100.000 TL maddi ve 100.000 TLmanevi olmak üzeretoplam 200.000 TL tazminatınödenmesiistemiyle, hasımsız olarak adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Akşehir Ağır Ceza Mahkemesi 16/03/2023tarih ve E.2023/77, K.2023/105 sayılı kararı ile,davanın gereğinin takdirinin idari yargının görevalanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminatisteminde bulunulabileceği gözetilerek, 5235 sayılı Kanun'un 11, 12 ve 14. maddeleri ile5271 sayılı CMK'nın 3 ve 4. maddeleri gereğince mahkemelerininyargı yolu bakımından görevsizliği nedeniyledavanın reddine karar vermiş, bu karara karşı istinafisteminde bulunulması üzerine, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2.Ceza Dairesinin 11/05/2023 tarih ve E.2023/356, K.2023/432 sayılıkararı ile, davacının istinaf başvurusunundüzeltilerek esastan reddine kesin olarak karar vermiş ve bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir :
"...5271 sayılıCMK'nın 141. maddesinde suç soruşturması vekovuşturması sırasında gerçekleşen korumatedbirlerindeki hukuka aykırılıklar yönünden bu kanunhükümlerine göre tazminat istenebileceğidüzenlenmekle; madde mucibinde tazminat istenebilecek haller tahdidiolarak sayılmıştır. Davacının bu anlamda korumatedbiri mahiyetinde olmayan iş yerinin kundaklanması olayındaİlçe Jandarma Komutanlığı tarafından delillerinve evrakların yok edilmesi nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebineilişkin söz konusu davada; Yargıtay 12. Ceza Dairesinin ve KonyaBölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesininmüstekar kararları dadikkate alındığında davacının talebini havihususun CMK 141.ve devamı maddelerinde tahdidi olaraksayılmış bulunan koruma tedbirlerinden olmadığı,zira davacı hakkında herhangi bir suç soruşturmasıveya kovuşturması bulunmadığı ve 5271 sayılıCMK’da düzenlenen bir koruma tedbiri deuygulanmadığı, dolayısıyla aynı Kanunun 141.maddesinde sayılan tazminat istenebilecek hallerinbulunmadığı, işbu tazminat istemine ilişkindavanın gereğinin takdirinin idari yargı görevalanında kaldığı ve bu mahkemeler önünde tazminatisteminde bulunulabileceği gözetilerek; mahkememizin yargı yolubakımından görevsizliği nedeniyle davanın reddinekarar verilmiştir (Yargıtay 12. CD. 2022/3172 E., 2022/5774 K.,19/09/2022 T.; Yargıtay 12. CD. 2019/89 E., 2019/11993 K., 18/12/2019 T.;Konya BAM 2. CD. 2022/888 E., 2022/1013 K., 08/09/2022 T.) ..."
3.Davacı, 100.00 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminat istemiyle, yinehasımsız olarak idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
4.Konya 2. İdare Mahkemesi 17/11/2023 tarih ve E.2023/729, K.2023/1264sayılı kararı ile, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının(d) bendi gereğince, kararın tebliği tarihini izleyengünden itibaren (30) gün içinde 3. maddeye uygun şekildedüzenlenerek yeniden dava açmakta serbest olmak üzere, davadilekçesinin reddine karar vermiştir.
5.Davacı, bu kez 541.463 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminat istemiyle,yine hasımsız olarak idari yargı yerinde davaaçmıştır.
6. Konya 2. İdare Mahkemesi 18/01/2024 tarih veE.2024/57 sayılı kararı ile, adli yargınıngörev alanına giren davada Mahkemelerinin görevliolmadığı sonucuna vararak, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın, Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Dava dosyasınınincelenmesinden; Akşehir T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundahükümlü olarak bulunan davacının, DoğanhisarCumhuriyet Başsavcılığının 2018/680soruşturma sayılı dosyasına konu olan, 04/11/2009 tarihindeiş yerinin kundaklanması olayında, delillerin Doğanhisarİlçe Jandarma Komutanlığı personelince kasten yokedildiğinden bahisle, maddi ve manevi tazminat istemiyle 06.03.2023tarihinde Akşehir Ağır Ceza Mahkemesine talepte bulunduğu,Akşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 16.03.2023 tarih ve E:2023/77K:2023/105 sayılı kararıyla ''davanın gereğinintakdirinin idari yargı görev alanında kaldığı vebu mahkemeler önünde tazminat isteminde bulunulabileceği''gerekçesiyle ''yargı yolu bakımından görevsizliknedeniyle davanın reddine'' karar verildiği, anılan kararayönelik istinaf başvurusunun Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2.Ceza Dairesinin 11.05.2023 tarih ve E:2023/356 K:2023/432 sayılıkararıyla reddi üzerine kararın 11.05.2023 tarihindekesinleştiği, bunun üzerine davacı tarafından,04/11/2009 tarihinde iş yerinin kundaklanması olayında,delillerin Doğanhisar İlçe Jandarma Komutanlığıpersonelince kasten yok edildiğinden bahisle,idarenin hizmet kusurundankaynaklı olarak uğradığı zararlarakarşılık olmak üzere, 541.463,00-TL maddi ve 100.000,00-TLmanevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Anayasa'nınBaşlangıç kısmında öngörülenKuvvetler ayrımı ilkesi ile yargı ile ilgili 9. ve 138.maddeleri dikkate alındığında, bağımsız birerk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgiliişlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülenidari işlemler kapsamında değerlendirilmesi mümkünolmayıp, bu yargısal işlemler nedeniyle idari yargı yolunabaşvurulabilmesine imkân yoktur. Esasen bu durum, kuvvetlerayrılığı ilkesinin tabii bir sonucudur. Yukarıdaişaret edildiği üzere, Cumhuriyet Savcılarıyla onlaradına işlem yapan kolluk personelinin yargılamadaki fonksiyonugeniş çerçevede bir kamu hizmeti olarak değerlendirilsede, somut olarak, ifa edilen yargı faaliyetinin bir parçasıolduğunda ve yargısal işlem mahiyetinitaşıdığında kuşku bulunmamaktadır. Yargılamasürecine katkıda bulunan işlemler ya da faaliyetler nedeniyleDevletin sorumlu tutulmasında da bu sorumluluğun denetimininaynı yargı düzeni içinde yapılması veyargısal nitelikli bir işlemin idari yargı denetimidışında tutulması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlıkta, CumhuriyetSavcısının talimatıyla yürütülensoruşturmanın ve tüm bu aşamalarda alınan kararlar veişlemlerin yargılama faaliyetinin bir parçasıolduğunda ve yargısal işlem mahiyetinitaşıdığında kuşku bulunmadığı,yargılama sürecine katkıda bulunan işlemler ya dafaaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında da, busorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içindeyapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idariyargı denetimi dışında tutulması gerektiğinden,Doğanhisar Cumhuriyet Başsavcılığı'nın2018/680 soruşturma numaralı dosyasına konu olan, 04/11/2009 tarihindedavacının iş yerinin kundaklanması olayında, olay yeriinceleme belgeleri ve delillerin Doğanhisar İlçe JandarmaKomutanlığı personelince kasten yok edildiğinden bahisle, uğranıldığıileri sürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyleaçıldığı anlaşılan davanıngörüm ve çözümünün, 5271 sayılıKanun'un 141/3. maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğusonucuna varılmıştır.
Öte yandan, benzer biruyuşmazlığa ilişkin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin15.05.2023 tarih ve E:2022/648, K:2023/358 sayılı kararı dabuyöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
7.Anayasa’nın “Temel hak vehürriyetlerin korunması” başlıklı 40.maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
“Kişinin, Resmîgörevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucuuğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazminedilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkısaklıdır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
8.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idare mahkemesince,anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
9.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın adli yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra, gereği görüşülüpdüşünüldü:
10.Dava, yargısal faaliyet niteliğindeki soruşturmasırasında olayla ilgili delillerin adli kolluk hizmeti görmekteolan jandarma personeli tarafından kasten yok edilmesi nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevizararın tazmini istemiyle açılmıştır
11.Anayasa'nın başlangıç kısmındaöngörülen "Kuvvetlerayrımı" ilkesi ve yargı ile ilgili 9. ve 138.maddeleri dikkate alındığında, bağımsız birerk olan yargının yargılama faaliyeti ile ilgiliişlemlerinin, Anayasa'nın 125. maddesinde öngörülen"idari işlemler"kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, bu "yargısal işlemler"nedeniyle idari yargı yoluna başvurulabilmesine imkân yoktur.Esasen bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin tabii birsonucudur. Yukarıda işaret edildiği üzere, CumhuriyetSavcılarıyla onlar adına işlem yapan kolluk personelininyargılamadaki fonksiyonu geniş çerçevede bir kamuhizmeti olarak değerlendirilse de, somut olarak, ifa edilen yargıfaaliyetinin bir parçası olduğunda ve yargısal işlemmahiyetini taşıdığında kuşkubulunmamaktadır. Yargılama sürecine katkıda bulunanişlemler ya da faaliyetler nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasında dabu sorumluluğun denetiminin aynı yargı düzeni içindeyapılması ve yargısal nitelikli bir işlemin idariyargı denetimi dışında tutulması gerektiğiaçıktır.
12.Dosyanın incelenmesinden, Akşehir T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumunda müebbet hapis cezası hükümlüsüdavacının, iş yerinin kundaklanması nedeniyleDoğanhisar Cumhuriyet BaşsavcılığınınE.2018/680 sayılı soruşturma dosyasına konu olayda,İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından delillerinve evrakların yok edildiği iddiasıyla maddi ve manevi zararauğranıldığından bahisle, 100.000 TL maddi, 100.000 TLmanevi tazminat verilmesi istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmıştır.
13.Somut olayda, Cumhuriyet savcısı adına işlem yapan jandarmakolluk personelinin adli kolluk faaliyeti sırasında olayla ilgilidelilleri yok etmesinden bahisle tazminat talep edildiğigözetildiğinde, açılacak sorumluluk davalarınıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu, meydana gelen zararların tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
14.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Konya 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,Akşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 16/03/2023 tarih ve E.2023/77,K.2023/105 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Konya 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Akşehir Ağır Ceza Mahkemesinin 16/03/2023 tarih ve E.2023/77,K.2023/105 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN