T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/30
KARAR NO : 2024/245
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptal edilmesi işlemine karşı açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.Ş
Vekili : Av. M.C.G
Davalı : Antalya Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.AntalyaTrafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılandenetim sırasında, ...ADC ...plaka sayılı aracınilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcutaşıdığından bahisle, sürücü belgesisahibi davacı adına 16/08/2023 tarih ve MB-14701389 seri-sırasayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağıdüzenlenerek, davacıya 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncüfıkrasının (a) bendi uyarınca 20.342 TL idari paracezası verilmiş, düzenlenen üçüncü kişiadına kayıtlı araç için düzenlenen TrafiktenMen Tutanağı ile araç 60 gün süreyle trafikten menedilerek muhafaza altına alınmıştır.
2.Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Antalya 4. Sulh Ceza Hakimliği 20/09/2023 tarihve D.İş No.2023/5043 sayılı kararı ile,5326 sayılı Kanun'un 27/8. maddesinde yer alan düzenlemeuyarınca, aynı eylem nedeniyle idari yaptırım karartutanağı ile birlikte trafikten men işleminin deuygulandığını belirterek, bu durumda başvurununçözümünün idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgi kısmı şöyledir:
"...Muterizin kullanmaktaolduğu ...ADC ...plaka sayılı araç ile İlgilibelediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediyesınırları dahilinde yolcu taşımak kabahatiniişlediği gerekçesiyle 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun Ek-2 maddesinin 2. fıkrasının (a) bendiuyarınca idari para cezası düzenlendiği, söz konusukabahat nedeniyle aynı maddenin 3. fıkrasının (a) bendiuyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edildiğigörülmüştür.
Muterizin Hâkimliğimiznezdinde idari para cezası tutanağı düzenlendikten sonraaracın trafikten men edilmesine ilişkin idari yaptırımkararına itiraz ettiği, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanununun Ek-2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendine göretesis edilen trafikten men işlemine karşı idari yargımerciinin görevli olduğuna ilişkin UyuşmazlıkMahkemesi'nin 25/03/2019 tarihli. 2019/187 (Esas, 2019/191 Kararsayılı kararı dikkate alındığındaitirazın görev yönünden reddine karar vermek gerekmişve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıdaaçıklanan nedenlerle;
1-5326 Sayılı KabahatlerKanununun 19 ve 27/8 maddeleri gereğince itirazı incelemegörevinin İdare Mahkemesine ait olduğuanlaşıldığından itirazın GÖREVYÖNÜNDEN REDDİNE..."
4.Davacı vekili bu kez aynı istemleidari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
5. Antalya 2. İdare Mahkemesi 04/12/2023 tarih veE.2023/1565 sayılı kararı ile, UyuşmazlıkMahkemesinin yerleşik içtihatlarına göre, idari paracezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararın hukuka aykırılığı iddiasınında, idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden sözedilerek; somut olayda yapılan değerlendirmede; davacıhakkında 2918 sayılı Kanun'unEk-2/3-A maddesi uyarıncaidari para cezası tutanağının tanzim edildiği,söz konusu tutanakta davacı hakkında yalnızca trafik idaripara cezası verildiği, davacı tarafından Sulh CezaMahkemesi nezdinde yalnızca trafik para cezasına itirazedildiği, Sulh Ceza Mahkemesi'nin görevsizlik kararıüzerine açılan iş bu davada da yalnızca trafik idaripara cezasına ilişkin tutanağın iptalinin talepedildiği, trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasınaitiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanması nedeniyle, görevli mahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, saltidari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde, anılanKanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgi kısmı şöyledir:
"...Dava dosyasınınincelenmesinden; davacı hakkında, ...ADC ...plakalıaracıyla, 16/08/2023 tarihinde, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-Amaddesini ihlal ettiğinden bahisle, 20.342,00-TL trafik paracezasıyla cezalandırılmasına ilişkin MB-14701389sayılı trafik para cezası tutanağındüzenlendiği, bunun üzerine davacı tarafından idaripara cezasına karşı Antalya 4. Sulh Ceza Hakimliği'nin2023/5043 değişik iş sayılı dosyası nezdindeitiraz edildiği, Hakimliğin 20/09/2023 tarihli kararıyla"(...) 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 19 ve 27/8 maddesiuyarınca itirazın görev yönünden reddine" kararverildiği, bunun üzerine davacı tarafından 16/08/2023 tarihve MB-14701389 sayılı tutanak ile düzenlenen 20.342,00-TL trafikidari para cezasının iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesi'ninyerleşik içtihatlarına göre, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararınhukuka aykırılığı iddiasının da,idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda somut olaydayapılan değerlendirmede; davacı hakkında 2918sayılı Kanun'unEk-2/3-A maddesi uyarınca idari para cezasıtutanağının tanzim edildiği, söz konusu tutanaktadavacı hakkında yalnızca trafik idari para cezasıverildiği, davacı tarafından Sulh Ceza Mahkemesi nezdindeyalnızca trafik para cezasına itiraz edildiği, Sulh CezaMahkemesi'nin görevsizlik kararı üzerine açılaniş bu davada da yalnızca trafik idari para cezasına ilişkintutanağın iptalinin talep edildiğianlaşılmaktadır.
Bu durumda; yukarıdaaktarılan mevzuat hükümlerine göre trafik idari paracezasının 5326 sayılı Kanunun 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda son olarak 12/07/2013gün ve 6495 sayılı Kanun'la değişiklikyapıldığı, bu haliyle de trafik idari para cezasınakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yerverilmediği, bu durumda, Kabahatler Kanununun 5560 sayılıKanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde yukarıda aktarılan 5326 sayılıKanun hükümlerinin dikkate alınacağıkarşısında, yalnızca trafik idari para cezasınındava konusu edildiği iş bu uyuşmazlığın adliyargı bünyesinde bulunan Sulh Ceza Mahkemesinceçözümlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Nitekim; benzer biruyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 17/04/2023 tarih veE:2023/57, K:2023/309 sayılı kararı da bu yöndedir..."
III. İLGİLİ HUKUK
6.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçların tescil edildikleriamacın dışında kullanılması” başlıklıEk 2. maddesi şöyledir:
"(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.)(Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)
Araçlarını motorluaraç tescil belgesinde gösterilen maksadındışında kullananlar ile sürülmesine izin verenaraç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezasıuygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.)Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafiktenmenedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgilibelediyeden;
a) Çalışmaizni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsattabelirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsattabelirtilen çalışma bölgesi/güzergâhdışında
belediye sınırlarıdâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın(a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türklirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihtenitibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürühâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarakuygulanır.
İşleteni veya sahibi,sürücüsünün kendisi olup olmadığınabakılmaksızın aracın bu maddeninüçüncü fıkrasına aykırı olarakkullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetiminiyapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddeninüçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlindealtmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlindeotuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlindeise on beş gün
süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafındantahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamdaverilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresibittiği hâlde, belediye sınırları dâhilindeyolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari paracezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araçtrafikten menedilir.
Ayırıcı işaretibulunmayan üçüncü fıkra kapsamındakiaraçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
7.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun "Genel kanun niteliği"başlıklı 3. maddesi şöyledir:
"(Değişik:6/12/2006-5560/31 md.)
(1) Bu Kanun'un;
a) İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genelhükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında,
uygulanır.”
8.5326 sayılı Kanun’un "Yaptırımtürleri" başlıklı16. maddesişöyledir:
“(1) Kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idarîyaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerdenibarettir.
(2) İdarî tedbirler,mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirlerdir”
9.5326 sayılı Kanun'un"Saklı tutulan hükümler" başlıklı19. maddesi şöyledir:
“(1) Diğer kanunlardakabahat karşılığında öngörülen belirlibir süre için;
a) Bir meslek ve sanatın yerinegetirilmemesi,
b) İşyerininkapatılması,
c) Ruhsat veya ehliyetin gerialınması,
d) Kara, deniz veya hava nakilaracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,
Gibi yaptırımlarailişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanunhükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadarsaklıdır”
10.5326 sayılı Kanun'un “Başvuruyolu” başlıklı 27. maddesinin 1. ve 8.fıkraları şöyledir:
“(1) İdarî paracezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidarî yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidarî yaptırım kararı kesinleşir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.)İdarî yaptırım kararının verildiğiişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiylebirlikte idarî yargı merciinde görülür .”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
11. Uyuşmazlık Mahkemesinin KenanYAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idariyargı yerince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının,ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
12.Raportör-Hâkim Şerife ÖZDOĞAN'ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
13.Dava, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2/3-amaddeleri uyarınca verilenidari para cezasınınkaldırılması istemiyle açılmıştır
14.Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesinin sekizinci fıkrasında;idari yaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararların da verilmiş olmasıhalinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukukaaykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle,Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir
15.Dosya içeriğinden ve UYAP üzerinde yapılan incelemeden,aynı maddi olay nedeniyle ve aynı araç ile ilgili olarak idariyargıda trafikten sürelimen kararına yönelikaçılanbir dava olmadığıgörülmüştür.
16.İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik paracezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır.
17.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'unidari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin,diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalindeuygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Antalya 2. İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulüile, Antalya 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 20/09/2023 tarih ve D.İşNo. 2023/5043 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde ADLİYARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Antalya 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜile, Antalya 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 20/09/2023 tarih ve D.İşNo. 2023/5043 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN