T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/5
KARAR NO : 2024/254
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Davacının 2981 sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliği esasları kapsamındaki taleplerine ilişkin uyuşmazlığın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : R.T
Vekili : Av. H.Y -Av. M.S.Ü
Davalılar : 1- Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı
Vekili :Av. H.B
2- Hazine ve Maliye Bakanlığı
Vekili :Av. D.D.Ö - Av. M.E
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ...Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdamüvekkilinin murisi Niyazi Türküz'ün yapmışolduğu gecekonduya dair hak sahipliğinin 2981 sayılı Kanunçerçevesinde tespit edildiğini, murisin vefatı ilegecekondu durumu belgelenip mirasçıların hak sahibi olarakgösterildiği tapu tahsis belgesi düzenlendiğini, ilgiliidarelerce tapuların verilmemesi üzerine murisin mirasçılarıtarafından açılan tapu iptali ve tescil davasınınsonuçlandığını ve taşınmazınmüvekkil dışındaki mirasçılar adına, herbiri adına 13/48 pay olmak üzere toplam 39/48 payınıntapuda adlarına tesciline karar verildiğini, kararın yargıdenetiminden geçerek kesinleştiğini, tescildışı bırakılan 9/48 payın müvekkile aitolduğunu, dosya incelendiğinde müvekkilinin ilk başlardadavacı olarak göründüğünü, ancak daha sonraanlaşılmayan bir sebeple dava dışıbırakıldığını, 27/07/1984 tarih 1/43numaralı Tapu Tahsis Belgesi'nde tüm nitelikleri belirtilen 400 m2alanlı taşınmazın, müvekkilinin payınakarşılık gelen 9/48 payının davalılar adınakayıtlı olan tapusunun iptali ile belirlenecek rayiçdeğerin depo edilmesi karşılığında müvekkiliadına tescilini, tescilin hukuki ve fiili olarakimkansızlığı halinde müvekkiline ait payınındava tarihindeki rayiç değerinin karşılığıtazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
2.Davalılar vekili süresinde verdiği cevap dilekçesinde,uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesigerektiğini ileri sürerek, yargı yolu itirazındabulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3. Bakırköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi08/12/2023 tarih ve E.2022/442 sayılıkararı ile,davalıların görev itirazlarının reddinekararvermiştir.
4.Davalılardan Toplu Konut İdaresi Başkanlığıvekili tarafından, süresi içinde verilen dilekçe ileolumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması istemiyle başvuruda bulunulmasıüzerine dilekçe, dava dosyasının bir örneği ilebirlikte Danıştay Başsavcılığınagönderilmiştir.
B. Olumlu GörevUyuşmazlığı Çıkarılmasınaİlişkin Danıştay BaşsavcılığıTalebi
5.Danıştay Başsavcısı, 2981 sayılı Kanunhükümlerinin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın çözümünde idariyargı yerinin görevli bulunduğu gerekçesiyle,2247sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir:
"...Davacı, idareadına olan tapu kaydının iptali ve kendi adına tesciliistemiyle adlî yargı merciinde dava açmış veİdarî bir işlemin iptalini istememiş olsa da TürkMedeni Kanunu hükümlerine dayalı mülkiyet iddiasındabulunmamıştır. Dava açmaktaki asıl amacı,TMK'nun 1025. maddesinde belirtilen anlamda yolsuz tescil iddiasınadayalı olarak tapu sicilinin düzeltilmesi değil, 2981sayılı Kanun uyarınca düzenlenen tapu tahsis belgesinedayalı olarak idarece kendisine tapu verilmesini sağlamaktır. Buitibarla, uyuşmazlığın çözümü,davacının 2981 sayılı Kanuna göre hak sahibi olupolmadığının belirlenmesini gerektirmektedir.
Başka bir anlatımla,davacı kadastro veya tapulama çalışmalarınadayanılarak oluşturulan tapu sicilinin gerçeğiyansıtmadığı, bu çalışmalar öncesindemaddî hukuka göre hak sahibi olduğu halde tapu sicilinehatalı kayıt yapıldığı, bu itibarla buuyumsuzluğun giderilmesi gerektiği ya da tescilin başka birnedenle yolsuz olduğu yönünde bir iddiada bulunmayıp, 2981sayılı Kanunda belirtilen şartlarıtaşıdığı hâlde, gerçek hak sahibi olanidarece kendisine tapu verilmemesinin anılan Kanuna aykırıolduğunu ileri sürerek dava açtığından, eldeetmek istediği sonuç, idarece tapu verilmemesi yönündeyapılan uygulamanın hukuka aykırı olduğunun tespitinive iptalini sağlamaktır.
Görevli yargı kolubelirlenirken tarafların nitelemesine bağlıkalınmaksızın somut vakıa ve uygulanacak hukuk kuralıbelirlenerek yapılacak nitelemenin esas alınmasıgerektiğinden, İdarî işlem tesisi suretiyle elde edilmesimümkün olan hakka ilişkin davanın tapu iptali ve tescildavası olarak nitelendirilmesine itibar edilemez.
Kamu mülkiyetinin özelkişilere devredilmesi konusunda idareye geniş yetkiler veren 2981sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibi olduğuİdarî usûller uygulanarak tespit edilen kişilere idarecetapu verilmesi İdarî işlem tesisi suretiylemümkündür. İdarece bu yönde İdarîişlem tesis edilmemesi nedeniyle davacı aleyhine ortayaçıkan hukukî sonucun ortadan kaldırılması amacınayönelik davanın, İdarî davaların görüm veçözümüyle görevli olan idarî yargımerciince karara bağlanması gerekmekte olup, idarenin kamugücü kullanarak gerçekleştirebileceği faaliyetindenkaynaklanan davanın adlî yargı merciinceçözümlenmesinin Anayasa ile benimsenen yargıayrılığı ilkesine aykırı olacağıaçıktır.
Nitekim, DanıştayOndördüncü Dairesinin 09/11/2017 tarihli E.2015/108, K.2017/5884sayılı, Danıştay Altıncı Dairesinin 06/05/2020tarihli E.2019/8898, K.2020/3953 sayılı ve UyuşmazlıkMahkemesinin 26/01/2015 tarihli E:2015/45, K:2015/30 sayılı ve27/03/2023 tarihli E:2023/108, K:2023/250 sayılı kararları da bugörüşü destekler niteliktedir."
6.Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca, 2247sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir.
III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ
7.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, uyuşmazlığakonu işlemin tesis edildiği ve davanınaçıldığı tarih itibariyle yürürlüktebulunan 2981 sayılı Kanun'a dayanılarak açılandavanın çözümünde idari yargı yeriningörevli olduğu gerekçesiyle,DanıştayBaşsavcılığınınyaptığı başvurununkabulü ile Bakırköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlilikkararının kaldırılmasına karar verilmesi yolundayazılı düşünce vermiştir. Yazılıdüşüncenin ilgili kısımları şöyledir:
"... Bilindiği gibi,konuyla ilgili 2981 sayılı Kanun, imar ve gecekondu mevzuatınaaykırı olarak inşa edilmiş ve inşaatı devametmekte olan tüm yapılar hakkında uygulanacak işlemleridüzenlemek ve bu işlemlere dair başvuru, tespit,değerlendirme, uygulama esasların belirlemek amacınıtaşımakta olup, valilik veya belediyelerce yetki ve sorumlulukalanlarında ıslah imar düzenlemeleri yapılmak suretiyle,yeniden gecekondu yapılmasının önlenmesi için teminedilecek arsaların ve korunması mümkün görülengecekonduların Kanun'da öngörülen usul ve esaslara uygunolarak hak sahibi olduğu belirlenen kişilere verilmesine olanaksağlamıştır. Kanun'un 8. maddesinde; "İmarmevzuatına aykırı yapılarla gecekondular için tespitişlemlerinde; Bayındırlık ve İskanBakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelercebastırılacak standart form kullanılır. / Bu tespitkapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömelbetonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine,belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin (f)fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken,kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konutolarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ileimar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapılardahildir. / " hükmü,10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Bu Kanunhükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine aitveya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idareettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerinceyapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerinegöre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşuncabu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığıtapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine “TapuTahsis Belgesi” verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planıveya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerineverilecek tapuya esas teşkil eder. Ancak ıslah imar planı veyakadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine haksahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. ” hükmü,13. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; "Taputahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdakiuygulamalar yapılır. /... / b) Hazine, belediye, il özelidarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğününidaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçenarsa veya araziler üzerinde, ıslah imar planları ile meydanagetirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine,yapılarının işgal ettiği arazi de dikkatealınarak ıslah imar planında getirilen ölçülereuygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafazaedilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekonduıslah veya önleme bölgesinde başka bir arsa veya hisseverilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanunagöre tespit edilir. / 14 üncü maddenin a, b, c, d, e, g, h ve ibentleri kapsamında kalmaları nedeniyle, bulundukları yerdekorunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatıtaşıyanlarına, bir gecekondu önleme veya ıslahbölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmışıslah imar planları içinde meydana gelen boş imarparselleri müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasınagöre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıca enkaz bedelibu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçe ödenir, /..."hükmü yer almış, 14. maddesinde ise bu Kanunhükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar belirtilmiştir.Bu düzenlemelere göre, Kanun'da öngörülen usul vekoşullara uygunluğu saptananlara hak sahipliğiölçütüne dayalı olarak arsa veya hisse tahsisedilmekte ve gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra da,yapılmış olan tahsis esas alınarak idarece hak sahiplerinetapu verilmektedir.
Öte yandan, 3194sayılı İmar Kanunu'nun 18/1. maddesinde; "İmar hududuiçinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleriveya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın, birbirleriile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere aitbulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planınauygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya katmülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya vere'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir.Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alandışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçekullanılır." hükmü bulunmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesinin18.04.2022 tarihli ve 2021/821 Esas, 2022/201 Karar sayılıkararında; "2981 sayılı Kanun'un ilgilihükümlerine göre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanankişilere tapu vermek, şartları taşımayanlarıntapularını resen iptal etmek konusundaki yetkisi idari niteliktaşıyan uygulama işlemlerinin doğrudan bir sonucu olarakkullanılmakta ve bu yolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanunhükümleri dışında idari bir işlemin icrasıniteliğini taşımaktadır. ... davacılarınisteminin 2981 sayılı Kanun'da öngörülen haksahipliği esaslarına uygun olup olmadığınınbelirlenmesinden kaynaklandığı, yine anılan istemlerinkabul edilmemesi halinde tapu tahsis belgesi bedelinin ve taşınmazbedelinin tazminine ilişkin istemin de 2981 sayılı Kanunkapsamında değerlendirilmesi gerektiği,"gerekçesiyle bu tür uyuşmazlıklarınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu hususu vurgulanmıştır.
Yukarıda belirtilen Kanunhükümleri ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkatealınarak davaya konu olan olay incelendiğinde, davacı, 2981sayılı Kanun'un aradığı koşullarınoluşması sebebiyle dava konusu taşınmazın kendiadına tescili istemiyle söz konusu davayıaçtığından, davacının taşınmazüzerindeki iddiası da, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılmayollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981sayılı Kanun'da öngörülen hak sahipliğiesasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile gerialınmasının idari usul ve esaslar çerçevesinde belirlendiğide dikkate alındığında, uyuşmazlığa konuişlemin tesis edildiği ve davanın açıldığıtarih itibarıyla yürürlükte bulunan 2981 sayılıKanun'a dayanılarak açılan davanın, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunun'un 2. maddesinin birincifıkrasının (a) bendinde yer alan iptal davalarıkapsamında idari yargı yerince çözümlenmesigerekmektedir."
IV. İLGİLİ HUKUK
8.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda veCumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilenşekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisinikaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."
9. 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Kanun'un23. ve 24. maddeleri gereğince31/5/2012 tarihinden onbir yıl sonrageçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılanancak dava konusu olay tarihinde yürürlükte olan2981sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına AykırıYapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi HakkındaKanun'un "Müracaatİşleri" başlıklı 7. maddesişöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılar ve gecekondular için yapınınbulunduğu yerin valilik veya belediyelerine aşağıdakiesaslara göre müracaat edilir.
Bu Kanun kapsamına girenbütün yapılardan tek maliki olanların sahibi,apartmanların müteahhitleri veya yöneticileri veya katmaliklerinin herhangi biri veya bunların vekilleri form dilekçe ileBelediye ve mücavir alan sınırları içindeBelediyelere; Belediye ve mücavir alan sınırlarıdışında ise valiliğe bizzat müracaat ederler.Müracaatiadeli taahhütlü olarak posta ile de yapılabilir.Posta ile yapılan müracaatlarda dilekçenin postayaverildiği tarih müracaat tarihi sayılır.
Müracaat;Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespitedilip, valilik ve belediyelerce; dış temsilcilikler için deDışişleri Bakanlığıncaçoğaltılacak form dilekçe ile yapılır. Formdilekçeye Madde 8'de belirlenen tespit ve değerlendirme belgelerieklenir.
Müracaat; bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ayiçinde yapılır. Bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihte yurt dışında çalışan işçilerile daimi görevde bulunanlar ve görevi yurt dışındaüç aydan fazla devam edenler için müracaat süresi12 aydır. Üzerinde yapı yapılmak suretiyle arsa vearazisi,tecavüz veya işgal edilen malikler de ilgili idarelereyardımcı olmak üzere arazi ve arsalarının ada veparselini, tecavüz ve işgallerin zaman ve miktarıhakkındaki mevcut bilgileri havi bir form dilekçe ile müracaatmasrafını ödemeden müracaat edebilirler.
16/3/1983 tarihli ve 2805sayılı Kanun gereğince yapılmış olanmüracaat işlemleri ayrıca bir ücret alınmadangeçerli olup, hak sahipleri bu Kanuna göre istenilecek belgeleridosyalarına ilave ederler.
Ancak yeni yapılacakmüracaatlar için belediye veya il özel idareler hesabınamilli bir bankaya 2.000 TL. müracaat masrafı olarakyatırılır. Banka şubesi bulunmayan belediyelerde bu bedelbelediyeye yatırılır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaatetmeyen kişilere ait yapıların belediye veya valiliklerce,elektrik, su, kaçak inşaat zaptı veya benzeri kayıtlarveya haritadan incelenerek, ayrıca mahallinde araştırılaraktespit ve değerlendirme işlemleri tamamlanır. Ancak bu gibihallerde 18 inci maddeye göre alınacak harçlar ve ekli cetvelegöre tahakkuk ettirilecek harç beş kat ve peşinalınır.
(Değişik: 18/5/1987-3366/1md.) Süresi içinde belediye veya valiliğe müracaat edenfakat 2981 sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolara başvurmayan kişilere ait yapıların belediyeveya valilikçe tespit ve değerlendirme işlemleritamamlanır. Ancak bu gibi hallerde 18 inci maddeye göre alınacakharçlar ve ekli cetvele göre tahakkuk ettirilecek harç ikikat peşin alınır.
(Ek: 18/5/1987-3366/1 md.) 2981sayılı Kanuna göre kurulan yeminli özel teknikbürolar, kendilerine intikal eden müracatlara ilişkin tespit vedeğerlendirme işlemlerine ait dosyaları en geç 7Eylül 1987 tarihine kadar tamamlayarak sonuçlandırmasıiçin belediye, hazine, özel idare veya vakıflar idaresineteslim etmekle ve bu idareler de, kendilerine intikal eden dosyaları,intikal tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde sonuçlandırmaklagörevli ve sorumludurlar.
Yukarıda belirtilenmüracaatların usulüne uygun yapılmasını teminiçin valilik veya belediyelerce yeterli bürolar kurulur ve gerekliher türlü tertip ve tedbirler alınır."
10.2981 sayılı Kanun'un "Tespitve değerlendirme işlemleri" başlıklı8. maddesi şöyledir:
"İmar mevzuatınaaykırı yapılarla gecekondular için tespitişlemlerinde; Bayındırlık ve İskanBakanlığınca hazırlanacak ve valilik veya belediyelercebastırılacak standart form kullanılır.
(Değişik: 22/5/1986-3290/2md.) Bu tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmışveya sömel betonları dökülmüş olmak kaydıile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veyaarazilerdeki inşaatına Kanunun 14 üncü maddesinin(f)fıkrasındakitarihlerdenöncebaşlanmışmesken,kısmen işyeri ve konut olarakkullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonraişyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat veeklerine aykırı tüm yapılar dahildir.
Tespit formlarıdüzenlenerek başvuru formlarına tespit belgesi olarak eklenir.
(Değişik: 18/5/1987-3366/2md.) Değerlendirme belgesi, 4 üncü maddede bahsi geçentasnif durumunu, yapının bu Kanunun 18 inci maddesine görehesaplanacak bina inşaat ve iskan harcını ve bu Kanuna görehesaplanacak munzam harcını, fenni sorumluluğuüstlenilmiş röleve planını, Kanuna görebelirlenen otopark bedelini, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanveya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlardayapılmış yapılar için bu Kanunda belirtilen esaslaragöre tespit edilecek arsa bedelini ihtiva edecek şekildeBayındırlık ve İskan Bakanlığıtarafından hazırlanmış formun doldurulmasıyla eldeedilir.
Tespit ve değerlendirmebelgeleri müracaat sahibince yeminli özel teknik bürolaradoldurtturulur. Bu büroların kuruluş, görev, yetki,sorumluluk ve ücret tarifeleri Bayındırlık ve İskanBakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girmesindenitibaren (1) ay içinde hazırlanacak yönetmelikle tespitedilir.
16/3/1983 tarihli 2805sayılı Kanun gereğince başvurmuş bulunan müracaatsahipleri, tespit ve değerlendirme belgelerini yeminli özel teknikbürolara hazırlatarak daha önceki müracaat formlarınaeklerler."
11.2981sayılı Kanun'un "Tapuverme" başlıklı 10. maddesinin birincifıkrasının (a) bendi şöyledir:
"Bu Kanun hükümlerinegöre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine 'Tapu Tahsis Belgesi' verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imarplanı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerineverilecek tapuya esas teşkil eder.
(Ek: 18/5/1987-3366/4 md.) Ancakislah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda taputahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapularıverilebilir."
12. 2981 sayılı Kanun'un"Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı13. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi şöyledir:
"Tapu tahsis belgesi verilengecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalaryapılır.
...
b) (Değişik:22/5/1986-3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olanveya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya arazilerüzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imarparselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgalettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planındagetirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsisedilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgedeveya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinde başkabir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016sayılı Kanuna göre tespit edilir.
(Ek fıkralar: 18/5/1987 -3366/5 md.):
14 üncü maddenin a, b, c,d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle,bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibisıfatı taşıyanlarına, bir gecekondu önleme veyaıslah bölgesinde veya yakın bölgegelerdeyapılmış ıslah imar planları içinde meydanagelen boş imar parselleri müstakil, hisseli veya katmülkiyetiesasına göre verilir. Bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayrıcaenkaz bedeli bu Kanunla kurulan fondan belediye veya valilikçeödenir.
Islah imar planları sonucu, bu Kanun kapsamında kalan gecekondu haksahiplerine yapılan tahsis işlemlerinden sonra arta kalan belediyeveya valiliğe ait boş imar parselleri arsa bedeli 2942sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilerek, 775sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca belirlenen hak sahiplerinevalilik veya belediyelerce tahsis edilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
13.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalılarvekilinin, anılan Kanun'un 10/2. maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve davalı Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı vekilinin 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine DanıştayBaşsavcısınca 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
14.Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
15.Dava, 2981 sayılı Kanun'a istinaden verilen tapu tahsis belgesiuyarınca, İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ... Mahallesi, ...pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 9/48payının davacı adına tescili, bunun mümkünolmaması halinde taşınmazın güncel bedelinin tespitiile davacıya ödenmesi istemiyleaçılmıştır.
16. 2981 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinegöre, idarenin, hak sahibi olduğu saptanan kişilere tapu vermek,şartları taşımayanların tapularını reseniptal etmek konusundaki yetkisi idari nitelik taşıyan uygulamaişlemlerinin doğrudan bir sonucu olarak kullanılmakta ve buyolla kurulan mülkiyet de Medeni Kanun hükümleridışında idari bir işlemin icrası niteliğinitaşımaktadır.
17. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Zeytinburnuilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parselde yer alangecekondu için davacının murisi NiyaziTürküz'ün yapmış olduğu gecekonduya dair haksahipliğinin 2981 sayılı Kanun çerçevesinde tespitedildiği, murisin vefatı ile gecekondu durumu belgelenipmirasçıların hak sahibi olarak gösterildiği taputahsis belgesi düzenlendiği, ilgili idarelerce tapularınverilmemesi üzerine murisin mirasçıları tarafındanaçılan tapu iptali ve tescil davasındataşınmazın müvekkili dışındakimirasçılar adına, her biri adına 13/48 pay olmaküzere toplam 39/48 payının tapuda adlarına tesciline kararverildiği, kararın yargı denetiminden geçerek kesinleştiği,tescildışı bırakılan 9/48 payın davacınınkendisine ait olduğunu ileri sürerek 27/07/1984 tarih 1/43numaralı Tapu Tahsis Belgesi'nde nitelikleri belirtilen 400 m2 alanlıtaşınmazın, davacının payınakarşılık gelen 9/48 payının davalılar adınakayıtlı olan tapusunun iptali ile davacı adına tescilinebunun mümkün olmaması halinde güncel bedelinin tespiti iletarafına ödenmesi istemiyle bu davanınaçıldığı; davacının dava açmaktakiamacının 2981 sayılı Kanun'da öngörülen haksahipliğinin tespiti veya taşınmaz bedelinin tespiti iletarafına ödenmesi talebini içerdiği, bu istemin ise 2981sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiğianlaşıldığından, uyuşmazlığınçözümünde idari yargının görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurularak, Danıştay Başsavcısınınbaşvurusunun kabulü ile davalı Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı vekilinin yaptığı görev itirazınınreddine ilişkin, Bakırköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin08/12/2023 tarih ve E.2022/442 sayılı sayılıkararının kaldırılması gerekmiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Danıştay Başsavcısının BAŞVURUSUNUNKABULÜ iledavalı Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı vekilinin yaptığı görevitirazının reddine ilişkin, Bakırköy 1. Asliye HukukMahkemesinin 08/12/2023 tarih ve E.2022/442 sayılı KARARININKALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN