T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/221
KARAR NO : 2024/216
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’un 8. maddesinin yedinci fıkrasıuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : R. ... Gıd. İth. İhra. veTic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. S. Ö
Davalı : ÇankayaKaymakamlığı
Vekili : Av. A.K
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Çankaya Kaymakamlığı İlçe SağlıkMüdürlüğünün 22/04/2023 tarih ve 214308264sayılı idari yaptırım kararı ile, davacıya aitişyerinde yapılan denetimde "tütünürünlerinin satış belgesi olmaksızın veyasatış belgesinde belirtilen yerin dışındasatışa sunulması" sebebiyle 4207sayılı Kanun'un 3/13. maddesine istinaden 4733 sayılıKanun'un 8/5. maddesinın (ı) bendi uyarınca davacışirkete 23.697 TL idari para cezası verilmiş, durum 27/04/2023tarih ve E-84480573-289-214308264 sayılı işlem ile davacıyabildirilmiştir.
2.Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargıyerine başvuruda bulunmuştur.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
3.Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği 07/12/2023 tarih ve D.İş.2023/6010sayılı kararı ile, denetime konu tutanağın usule uygunolmadığı gerekçesiyle başvurunun kabulüne veKabahatler Kanunu'nun 28/8-(b) maddesi gereğince idari yaptırımkararının kaldırılmasına karar vermiş, bu kararaitiraz edilmiştir.
4. Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliği 22/01/2024tarih ve D.İş.2024/1066 sayılı kararı ile,itirazı inceleme görev ve yetkisinin idare mahkemelerine aitolduğunu belirterek, itirazın kabulü ile, Ankara 4. Sulh CezaHakimliği kararının kaldırılarak, başvurununusulden reddine kesin olarak karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir :
"...Her ne kadar Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği'nin07/12/2023 tarih ve 2023/6010 d. iş sayılı kararında idariyaptırım kararına yapılan itirazın kabulüne veidari yaptırım kararının kaldırılmasınakarar verilmiş ise de;
Muteriz, itiraz dilekçesinde, hakkında AnkaraValiliği İl Sağlık Müdürlüğünce4733 Sayılı Kanunun 8/5-ı maddesine muhalefet eylemindendüzenlenen 27/042023 tarih ve 214308264 karar sayılı idariyaptırım kararının usul ve yasaya aykırıolduğundan bahisle kaldırılmasına karar verilmesini talepetmiştir.
4733 sayılı Kanun'un 8/10-11. maddelerinde yeralan “(10) Bu Kanun hükümlerine göre verilenİdarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunuhükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idaremahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeşgüîi içinde açılır. İdare mahkemesindeiptal davası açılmış olması, kararınyerine getirilmesini durdurmaz. (1 l)İdarî yaptırımlarailişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleriuygulanır.”
Bu açıklamalar bağlamında ilgilimezkur Kanun maddesi gözetilerek yapılan değerlendirmede;kabahatli hakkında Çankaya Kaymakamlığınca 4733Sayılı Kanunun 8/5-ı maddesine muhalefet eylemindendüzenlenen 27/04/2023 tarih ve 214308264 karar sayılı idariyaptırım karar tutanağına karşı yapılanbaşvurunun görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesigerekirken esasa girilip değerlendirme yapıldığı anlaşılmaklaAnkara 4. Sulh Ceza Hakimliği'nin 07/12/2023 tarih ve 2023/6010 D.İş sayılı kararının Kaldırılmasınave muterizin idare mahkemesine dava açmakta serbestliğine dairaşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.(Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 2019/31521 Esas 2019/11292 Kararsayılı ilaını da bu yöndedir.)
KARAR : (Yukarıda açıklanan sebeplerle)
1-İtiraz eden Ankara Valiliği İlSağlık Müdürlüğü vekili Av. A.K 'un05/01/2024 havale tarihli itirazının bu gerekçe ileKABULÜNE,
2- Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliği'nin 07/12/2023 tarihve 2023/6010 d. iş sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 28/1-bmaddesi gereğince muteriz R. ... Gıd. İth. İhra. ve Tic.Ltd. Şti. vekili Av.Ö.Y 'ın 17/06/2023 havale tarihliitirazı yönünden BAŞVURUNUN USULDEN REDDİNE,
4- 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 9/1. maddesininin "ÇözümlenmesiDamştayın, idare; ve vergi mahkemelerinin görevlerinegirdiği halde, adli yargı yerlerine açılmışbulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustakikararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz güniçinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsizyargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergimahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir." hükmüuyarınca Hâkimliğimiz kararının kesinleşmesiniizleyen günden itibaren otuz gün içerisinde YETKİLİve GÖREVLİ İDARE MAHKEMESİNDE DAVA AÇMAKTAMUHTARİYETİNE..."
5.Bu kez davacı vekili, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
B. İdari Yargıda
6. Ankara 21. İdare Mahkemesi 13/02/2024 tarih veE.2024/241 sayılı kararı ile, idari paracezasına karşı açılan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğunu belirterek2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmışöyledir:
"... Uyuşmazlıkta; ÇankayaKaymakamlığı tarafından, 4733 sayılıTütün, Tütün Mamülleri ve Alkol PiyasasınınDüzenlenmesine DairKanun'a muhalefet edildiğinden bahisle 4207sayılı Tütün Ürünlerinin ZararlarınınÖnlenmesi Kontrolü Hakkında Kanun'un 3. maddesi gereğince23.697,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin idarîyaptırım uygulandığı, 4207 sayılı Kanun'daidarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, idariyaptırım kararlarının 5326 sayılı Kanun’un16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda; Kabahatler Kanunu’nun 5560sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacakolması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326sayılı Kanun hükümleri dikkatealınacağından, idarî yaptırım uygulanmasınailişkin kararlara karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27.maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır..."
III. İLGİLİ HUKUK
7.4207 sayılı Tütün ÜrünlerininZararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un "Diğer koruyucu önlemler" başlıklı3. maddesinin onüçüncü fıkrasışöyledir:
“(13) Tütünürünleri, onsekiz yaşını doldurmamışkişilerin doğrudan ulaşacağı ve işletmedışından görülecek şekilde satışa arzedilemez. Tütün ürünleri satış belgesiolmaksızın ve satış belgesinde belirtilen yerindışında satışa sunulamaz.”
8.4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve AlkolPiyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’un “Amaç”başlıklı 1. maddesi şöyledir:
“(Değişik:20/11/2017-KHK-696/77 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/72 md.)
Bu Kanunun amacı;tütün, tütün mamulleri ve alkol piyasasınındüzenlenmesine, tütün, tütün mamulleri ve alkolünTürkiye’de üretimine, iç ve dış alım ilesatımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
9.4733 sayılı Kanun’un “Cezaihükümler” başlıklı 8. maddesininbeşinci fıkrasının (ı) bendi şöyledir:
“ı)Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığındanuygunluk belgesi almadan enfiye, çiğneme, nargiletütünü veya yaprak sigara kâğıdı ya damakaron ile sigara filtresi üretenler ile satan veya satışa arzedenlere (…) beşbin Yeni Türk Lirası idarî paracezası verilir..."
10.4733 sayılı Kanun’un 8. maddesinin dokuzuncu, onuncu veonbirinci fıkraları şöyledir:
"Beşincifıkranın (f), (g), (h), (ı), (j), (n), (o), (p), (r) ve (s)bentlerinde yazılı fiiller hakkında idarîyaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan hertürlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesikararını vermeye mahalli mülkî amirler, diğerbentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezasıvermeye Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığıyetkilidir. Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarîyaptırımlar onbeş gün içinde Gıda, Tarımve Hayvancılık Bakanlığına iletilir."
Bu Kanun hükümlerinegöre verilen idarî yaptırım kararlarınakarşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yolunabaşvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliğitarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır.İdare mahkemesinde iptal davası açılmışolması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.
İdarîyaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hükümbulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu hükümleri uygulanır."
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin KenanYAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıylayapılan 03/06/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılıKanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre,İdare Mahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13.Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanınçözümünde idari yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava, 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve AlkolPiyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’un 8. maddesininbeşinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca verilenidari para cezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
15. Yukarıdaizah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
16.Olayda, davanın, 4207 sayılı Kanun'un 3.maddesininonüçüncü fıkrasının ihlali sebebiyle4733sayılı Kanun’un 8. maddesinin beşincifıkrasının (ı) bendiuyarınca verilen idari paracezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı,4733 sayılı Kanun’un 8. maddesinin onuncu fıkrasındabu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırımkararlarına karşı 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu hükümlerine göre kanun yolunabaşvurulacağının, bu Kanun’da hükümbulunmayan hallerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunuhükümlerinin uygulanacağının düzenlendiği,bu durumda davaya konu idari para cezasına dayanak olan 4733sayılı Kanun’da bu Kanun uyarınca verilen idari paracezalarına karşı kanun yoluna ilişkin düzenlemenin yeraldığı anlaşılmıştır.
17.Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, 4733 sayılıKanun uyarınca verilen idari para cezasına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
18.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Ankara 21. İdare Mahkemesinin 13/02/2024 tarih ve E.2024/241sayılı başvurusunun reddigerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,
B.Ankara 21. İdare Mahkemesinin 13/02/2024 tarih ve E.2024/241sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN