T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/68
KARAR NO : 2024/236
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET: Trafik kazası neticesinde araçta meydana gelen hasar bedelinin, davacı sigorta şirketi tarafından davalılardan rücuen tahsili için yapılan ilamsız icra takibi sonrasında, İcrave İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının,aynı zamanda 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesi de gözetilerekADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : A.Sig.A.Ş.
Vekili :Av. E.G
Davalılar : 1- BursaBüyükşehir Belediye Başkanlığı
2-Nilüfer Belediye Başkanlığı
3- Karayolları Genel Müdürlüğü
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacıvekili, müvekkili şirket tarafından sigortalanan ...SBK ...plakasayılı aracın, 16/07/2017 tarihinde Mudanya yolu Bursaistikametinde seyir halinde iken, BTSO tabelasına 50 metre kala sağşeritte sürücüsünün direksiyon hakimiyetinikaybederek spin atan başka bir araca çarpmamak için ani frenyapmasıyla ve yoldaki kaygan sıvının (motor yağı)etkisiyle direksiyon hakimiyetini kaybedip ...JRU ...ve ...DM ...plakalıaraçlara çarpması suretiyle yaralanmalı ve maddîhasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza mahallinde 20metrelik bölümde motor yağı olduğu ve asfalt kaplamanınkaygan olduğu, ...M ...plakalı otobüsün motorarızası sebebiyle yola yağ akıttığı vesigortalı araç sürücüsünün herhangi birkural ihlâlinin bulunmadığını, kaza nedeniylemüvekkili şirketin araç için sigortalısına70.000 TL tazminat ödediğini, sovtaj bedelidüşüldükten sonra 21.500 TL alacağıkaldığını, davalı aleyhine Bursa 16. İcraMüdürlüğünün E.2017/14437 sayılıdosyası ile takip başlatıldığını vedavalıların haksız bir şekilde itiraz ettiğini vetakibin durduğunu, olayın meydana gelmesinde hizmet kusuru bulunandavalıların sorumlu olduğunu ileri sürerek, itirazıniptali ile takibin devamına, %20 icra inkar tazminatınındavalılardan tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A. Adli Yargıda
2. Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/11/20218 tarih veE.2018/102, K.2018/1063 sayılı kararı ile, hizmet kusurundan kaynaklanan zararlaryönünden idare aleyhine tam yargı davasının idariyargı yerinde açılması gerektiği gerekçesiyledavanın yargı yolu nedeniyle reddinekarar vermiş, bu karara karşı istinafbaşvurusunda bulunulmuş, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. HukukDairesi 14/04/2021 tarih ve E.2021/147, K.2021/430 sayılı kararıile, istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
''...İncelenen dosya kapsamına göre; Davayakonu olayda, yolun bakım ve gözetimyükümlülüğünün gereği gibi yerinegetirilmemiş olması nedeniyle kazanın meydana geldiği iddiasıile davalılar aleyhine husumet yöneltilmiştir. Yargı yolukavramı, bir hukuk sisteminde, herhangi bir davanın o hukuk sisteminedahil yargı haklarından hangisinde bakılacağınıifade eder. Uyuşmazlığın hangi yargı kolundabakılacağı hususu, davanın genel şartlarındanolup Mahkemece resen dikkate alınması gerekir.
Bir kamu hizmeti görmekle yükümlüdavalı idarelere 2918 Sayılı KTK'nun 7 ve 10.maddelerinde;karayollarında mal ve can güvenliği yönünden gerekliişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırma görevleriverilmiş bulunmaktadır. Bu görevin 2918 sayılı Yasadaverilmiş olması bunun ihlâli nedeniyle oluşacak zarardandolayı idarenin Özel Hukuk hükümlerine tabiolacağı sonucunu doğurmaz. Hizmet kusurundan kaynaklananzararlar yönünden idare aleyhine tam yargı davasınınidari yargı yerinde açılması gereklidir ( Yargıtay17. H.D. 19/07/2018 gün ve 2015/13968 E. 2018/7301 K. Sayılıkararı). Bu gerekçe ile davanın yargı yolu nedeniylereddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın yargı yolu nedeniyle REDDİNE,...''
3.Davacı vekili bu kez, davalıların hizmet kusuru nedeniylemeydana gelen trafik kazasından kaynaklanan ve sigortalıyaödenen 21.500 TL hasar bedelinin, ödeme tarihinden itibarenişleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili istemiyle,idari yargı yerinde dava açmıştır.
B. İdari Yargıda
4. Bursa 2. İdare Mahkemesi 08/01/2024 tarih veE.2023/1974 sayılıkararı ile,uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevli olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, görevli yargımerciinin belirlenmesinin istenilmesine karar vermiş ve davadosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir:
''...Dosyanın incelenmesinden;...SBK ... plaka sayılı aracınkarıştığı trafik kazasında, olayın meydanagelmesinde davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle araçtameydana gelen ve sigortalıya ödenen 21.500,00-TL maddi zararınödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmininekarar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı tarafındanilk olarak Bursa 16. İcra Müdürlüğünün2017/14437 esas sayılı dosyasında takipbaşlatıldığı, söz konusu takibe itiraz edilmesiüzerine Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2018/102 esassayılı dosyasında itirazın iptali davasıaçıldığı, anılan mahkemenin 28.11.2018 tarih veE:2018/102, K:2018/1063 sayılı kararıylauyuşmazlığın çözümündeidariyargının görevli olduğu gerekçesiyle yargı yolunedeniyle davanın reddine karar verildiği, bahse konu kararakarşı yapılan istinaf başvurusunun kesin olarakreddedilmesi üzerine de işbu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuathükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durmasıüzerine alacaklıya, itirazın iptali için 2004 sayılıKanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup,bunlardan birincisi, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmak, ikincisiise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciindenitirazın kaldırılmasını istemektir. İncelenenuyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından,67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptalidavası açılmıştır.
Yukarıda hükmüyazılı 67. maddede sözü edilen mahkeme ile icra dairesininbulunduğu yargı çevresi bakımından bağlıolduğu asliye hukuk mahkemesinin anlaşılması ve takiphukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının adliyargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.
Bu duruma göre, İcra veİflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göreaçılan itirazın iptali davasının görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, UyuşmazlıkMahkemesi'nin 19.06.2023 tarih veE:2023/370, K:2023/426 sayılıkararı da bu yöndedir...''
III. İLGİLİ HUKUK
A. Mevzuat
5. 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İcra daireleri"başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“(Değişik: 2/7/2012-6352/1 md.)
Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeterikadar icra dairesi bulunur”
6. 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklıÜçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takip yöntemlerigösterilmiş; "Takip talebi vemuhtevası" başlıklı 58. maddesinde, takip talebinin icradairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronik ortamdayapılacağına işaret edilmiş, "Ödeme emri ve muhtevası"başlıklı 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icramüdürünce ödeme emri düzenleneceğibelirtilmiş,Kanun'un 62-65. maddelerinde itiraza ilişkinhükümlere yer verilmiş, 66. maddesinde, süresiiçinde yapılan itirazın takibi durduracağı kuralabağlanmıştır.
7. 2004sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Para borcu ve teminat için takip"başlıklı 42. maddesi şöyledir:
"Bir paranınödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralartakip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin parayaçevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/8 md.)Yabancı devlet aleyhine ilamsız takip yoluna başvurulamaz.
(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/8md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/8 md.) İdari yargının görevalanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz."
8.2004 sayılı Kanun'un "a)İtirazın iptali" başlıklı67. maddesişöyledir:
"(Değişik:18/2/1965-538/37 md.)
(Değişik birincifıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı,itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeyebaşvurarak, genel hükümler dairesinde alacağınınvarlığını ispat suretiyle itirazın iptalini davaedebilir.
(Değişik: 9/11/1988-3494/1md.) Bu davada borçlunun itirazınınhaksızlığına karar verilirse borçlu; takibindehaksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı;diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna,davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, redveya hükmolunan meblağın yüzde yirmisindenaşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
İtiraz eden veli, vasi veyamirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunmasıkötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(Mülga dördüncüfıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)
Birinci fıkradayazılı itirazın iptali süresini geçirenalacaklının umumi hükümler dairesindealacağını dava etmek hakkı saklıdır.
(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/11md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı,kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde,takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
9.2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir:
“İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması,bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araçkazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesiniyapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”
10.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun"İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. (Değişik:10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:
a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c) (Değişik:18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar.
2. İdari yargı yetkisi,idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ilesınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimiyapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlemniteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimdeyargı kararı veremezler.
3. (Mülga: 2/7/2018 -KHK-703/185 md.)"
B. Yargı Kararı
11.2918 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir:
"…Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesindede ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veyaadli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…" (26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12.Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve BilalÇALIŞKAN,'ın katılımlarıyla yapılan03/06/2024 tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre, İdare Mahkemesinin, anılan Kanun'un 19. maddesinegöre başvuru yaptığı, Kanun'un 14. maddesine göreolumsuz görev uyuşmazlığı bulunduğunun ilerisürülebilmesi için davanın “tarafları, konusu ve sebebinin aynı” olmasıkoşulunun öngörüldüğü, buna göre; adliyargı yerinde aynı somut olay nedeniyle borçlununitirazının iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesiistemiyle; buna karşılık idari yargı yerinde rücuantazminat davası açılmış ise de; ikinci davanın,ilk davada verilen karar doğrultusunda oluşturulduğu ve “itirazın iptali ile icra inkartazminatına hükmedilmesi” istemi yönündengörev uyuşmazlığının doğduğu kanaatinevarıldığından ve sonuçta Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hakim GülayDOĞAN'ın davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
14.Dava,davalı idarelerin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelenmaddi hasarlı trafik kazası sebebiyle oluşan hasar bedelinintahsili amacıyla yürütülen icra takibine yapılanitirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesiistemiyle açılmıştır.
15.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraznedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazıniptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurmaolanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi 67. maddeyegöre mahkemeye başvurmak, ikincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/bmaddelerine göre tetkik merciinden itirazınkaldırılmasını istemektir. İncelenenuyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından,67. maddeye göre mahkemeye başvurmak suretiyle itirazın iptalidavası açılmıştır.
16.Yukarıda hükmü yazılı 67. maddeden, sözüedilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresibakımından bağlı olduğu asliye mahkemesininanlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunanitirazın iptali davasının adli yargı yerinde görülmesigerektiği açıktır.
17.Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik67. maddesine göre açılan itirazın iptalidavasının görüm ve çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Kaldı ki davanın idarenin hizmetkusuru sonucu oluşan trafik kazasından kaynaklanan rücuantazminat davası olarak kabulü halinde de, UyuşmazlıkMahkemesinin yerleşik içtihatları gereği 2918sayılı Kanun uyarınca açılan her türlüsorumluluk davalarında adli yargı görevlidir.
18.Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak,Bursa 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Bursa 6.Asliye Hukuk Mahkemesi 28/11/2018 tarih ve E.2018/102, K.2018/1063sayılı görevsizlik kararınınkaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Davanınçözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİOLDUĞUNA,
B.Bursa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile,Bursa 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/11/2018 tarih ve E.2018/102, K.2018/1063sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
03/06/2024tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN