T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/114
KARAR NO : 2024/231
KARAR TR : 03/06/2024
ÖZET:Adli ve idari yargı yerlerinde farklı taleplerle açılan davalarda verilen kararlar arasında olumsuz görev uyuşmazlığından bahsedilemeyeceğinden, 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülen koşulları taşımayan BAŞVURUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A.Ş.Oto.Tur.İnş.Rek.İlet.San.veTic.A.Ş
Vekili : Av. M.B.A
Davalı : Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığı
I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkili şirkete ait...AG ...plakalıaraçta mevzuat hükümlerine aykırı hareketedildiğinden (Özel Toplu Taşıma AracıÇalıştırılmasına ilişkin UKOMEkararının denetim ekibine ibraz edilememesi nedeniyle) 1608sayılı Kanun'un 1.maddesi gereğince 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 32. maddesine istinaden 1.295 TL idari paracezasıyla cezalandırılmaları ve aracın 10 günsüreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkinAnkara Büyükşehir Belediye Encümeninin 06/04/2023 tarih ve656 sayılı kararının hukuka aykırı olduğunu,toplu taşıma hizmeti değil de kombinetaşımacılık hizmeti yaptıklarını,Ulaştırma Bakanlığından alınan yetki ilefaaliyetlerine devam ettiklerini ileri sürerek, 06/04/2023 tarih ve 656sayılı Encümen kararının iptali istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİNBAŞVURU SÜRECİ
A.İdari Yargıda
2. Ankara 9. İdare Mahkemesi 13/04/2023 tarih veE.2023/596, K.2023/900 sayılı kararı ile,davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
''...Dava dosyasınınincelenmesinden, Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı Zabıta DairesiBaşkanlığı'nca 06/04/2023 tarihinde yapılan denetimdedavacı şirkete ait...AG ...sayılı araçta mevzuathükümlerine aykırı hareket edildiğinden (14/02/2013 tarih ve 2013/07sayılı kararı ile verilen 10 yıllık sürenin04/04/2023 tarihinde sona ermesi ve Özel Toplu Taşıma AracıÇalıştırılmasına ilişkin UKOME kararınındenetim ekibine ibraz edilememesi nedeniyle)1608 sayılı Kanun'un 1.maddesi gereğince 5326 sayılıKabahatler Kanunu'nun 32.maddesine istinaden 1.295,00 TL idari paracezasıyla cezalandırılmaları ve aracın 10 günsüreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkinAnkara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 06/04/2023 tarih ve656 sayılı kararının iptali istemiyle görülmekteolan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıda izah edilendüzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 1608sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca davacınınidari para cezası ile cezalandırılmasına ve aracın bumaddede öngörülen sürelere uygun olarak süresizdeğil, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesindebelirtildiği üzere belirli bir süre içinon günfaaliyetten men edilmesine karar verildiği, kararın bu haliyle 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden olduğu, 1608 sayılıKanun’da idari yaptırımlara karşı itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, KabahatlerKanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3.maddesinde bu Kanun’un, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezası ilearacın on gün süre ile faaliyetten men edilmesi kararına karşıaçılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanun'un 27. maddesinin birincifıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim UyuşmazlıkMahkemesi 31/10/2022 tarih ve E:2022/408, K:2022/589 sayılıkararı da bu yöndedir...''
3.Davacı vekili bu kez, Ankara Büyükşehir BelediyeBaşkanlığının 13/04/2023 tarih ve 689 sayılıEncümen Kararı ile, davacıya ait ...AG ...plaka sayılıhava limanı ile şehirmerkezi arasında kombinetaşımacılık yapan otobüse ilişkin UKOMEkararının ibraz edilemediğindenbahisle, müvekkiliadına 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik AhkamıCezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 (1924) tarih ve 486 numaralı Kanun'unbazı maddelerini Muaddil Kanun’un 1. maddesi gereğince, 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine istinaden 1.295 TL idaripara cezası verildiğini, ayrıca müvekkiline aitotobüsün on gün süre ile parka çekilerek faaliyettenmen edilmesine karar verildiğini belirterek, idari para cezası ile 10gün süre ile faaliyetten men kararına ilişkin 13/04/2023tarih ve 689 sayılı Encümen Kararının iptali istemiyleadliyargı yerinde dava açmıştır.
B. Adli Yargıda
4. Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliği 18/09/2023tarih ve D. İş No.2023/4257 sayılı kararı ile, davaya konu edilen AnkaraBüyükşehir Belediyesi Encümeninin 13/04/2023 tarih ve 689sayılı idari yaptırım kararının sulh cezahakimliğinde incelenebilecek kararlardan olmadığı, buişlemin iptali istemiyle açılan davada idariyargının görevli olduğu gerekçesiyle,görevsizlik nedeniyle başvurunun reddine,talep konusunda olumsuzyargı yolu uyuşmazlığı bulunduğugerekçesiyle; 2247 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarıncakararın kesinleşmesinden sonra uyuşmazlığınçözümü için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine karar vermiş, karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir:
"...İstinat edileniçtihat, açıklama ve Kanun hükmü gereği, 5326sayılı Kabahatler Kanununun 16'ncı maddesi kapsamındaolmayan ve eldeki başvuruya da açıkça konu edilen"Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni tarafından13/04/2023 tarih ve 689 nolu kararı’’ ile verilen 1.295,00 TLtutarlı idari para cezası ile 10 gün süre ile parkaçekilerek faaliyetten men edilmesine dair kararın salt bir idariişlem olan talep kısmının muhakemesinin idari yargıyerinde yapılması gerektiği ve bu duruma göre ise 5326sayılı Kabahatler Kanunun 27'nci maddesinin 8'incifıkrasının hükmüne göre "1.295,00 TLtutarlı idari para cezası ile 10 gün süre ile parkaçekilerek faaliyetten men edilmesine" ilişkin kararınidari yargı yerinde incelenmesi gerekmektedir.
Açıklanan sebeplerle,5326 sayılı Kabahatler Kanununun 27/8 maddesi uyarırcabaşvuru konusu idari yaptırım kararının sulh cezahâkimliğinde incelenebilecek kararlardanolmadığından, idari yargı görevli olduğundan,başvurunun görev sebebiyle reddine dair aşağıdakişekilde karar verilmiştir.
KARAR : Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere:
I-itiraz eden tarafındanyapılan başvurunun, başvuru konusu idari yaptırnkararının sulh ceza hâkimliğinde incelenebilecekkararlardan olmadığından, idari yargı görevlioldağundan GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE,"
III. İLGİLİ HUKUK
5.2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un "Mahkemenin görevi" başlıklı1. maddesi şöyledir:
“ UyuşmazlıkMahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ilegörevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındakigörev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapanbağımsız bir yüksek mahkemedir…”
6.2247 sayılı Kanun'un "Olumsuzgörev uyuşmazlığı"başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“Olumsuz görevuyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli ve idari yargı mercilerinintarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerinigörevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veyakesinleşmiş olması gerekir.”
7.2247 sayılı Kanun'un "Yargımerciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idariyargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayıincelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvururve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.
(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ilebirlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
8.2247 sayılı Kanun'un "İncelemedeizlenecek sıra" başlıklı 27. maddesişöyledir:
"UyuşmazlıkMahkemesi, uyuşmazlık çıkarmaya veya görevuyuşmazlıklarına ilişkin istemleri önce şekil vesüre açısından inceler; yöntemine uymayan veya süresiiçinde ileri sürülmemiş istemleri reddeder."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
9. Uyuşmazlık Mahkemesinin KenanYAŞAR'ınBaşkanlığında, Üyeler NilgünTAŞ, Doğan AĞIRMAN, Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, MahmutBALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıylayapılan 03/06/2024 tarihli toplantısında;Raportör-Hâkim Gülay DOĞAN'ın, 2247 sayılıKanun’da öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ınbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra, gereğigörüşülüp düşünüldü:
10.2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığınınbulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idariyargı mercilerinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davadakendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararlarınkesin veya kesinleşmiş olması gerekir. Buuyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanıntaraflarınca ileri sürülebilir.”hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmişgörevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince degörevsizlik kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesihalinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuşolacak; hukuk alanında doğmuş bulunan buuyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanıntaraflarınca ileri sürülebilecektir.
11.2247 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki “Adli ve idari yargı mercilerinden birisininkesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisinegelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan biryargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli birkarar ile görevli merciin belirtilmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler. /(Değişik ikinci fıkra: 23/7/2008 – 5791/9 md.) Yargımerciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasıda temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.”hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakmagörevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daiçermesi gerekir.
12.Kanun koyucu, 14. maddeye göre olumsuz görevuyuşmazlığı doğması durumunda her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurmaistencini davanın taraflarına bırakmış iken, buyönteme oranla daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır.
13.Olayda, adli yargı yerince, görevsizlik kararı yanında,idari yargı ile mahkemeleri arasında olumsuz görevuyuşmazlığı söz konusu olduğundan bahisle,görevli yargı yolunun belirlenmesi amacıyla dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine de karar verildiği;ancak bunun ara kararı ile değil, dosyanın kapatılıpkarar numarası alınmak suretiyle yapıldığıgörülmüştür.
14.Bu haliyle, Sulh Ceza Hakimliğince verilen karar 2247 sayılıKanun’da öngörülen yönteme uymamaktadır.
15.Öte yandan, dosyaların incelenmesinden;
a)İdari yargı yerinde açılan davanın konusunun; ...AG... plaka sayılıaraçtamevzuat hükümlerineaykırı hareket edildiğinden bahisle 1608 sayılı Kanun'un1.maddesi gereğince 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun32.maddesine istinaden 1.295TL idari para cezası kesilmesi ve aracın10 gün süreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesineilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin06/04/2023 tarih ve 656 sayılı kararının iptalineilişkin olduğu,
b)Adli yargı yerinde açılan davanın konusunun ise; ...AG... plakasayılı otobüse ilişkin UKOME kararınınibraz edilemediğinden bahisle, 1608 sayılı Kanun'un 1.maddesigereğince 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32.maddesineistinaden 1.295TL idari para cezası kesilmesi ve aracın 10 günsüreyle parka çekilerek faaliyetten men edilmesine ilişkinAnkara Büyükşehir Belediye Encümeninin13/04/2023 tarih ve689 sayılı kararının iptaline ilişkin olduğuanlaşılmıştır.
16.Olumsuz görev uyuşmazlığıçıktığı ileri sürülen kararlarınfarklı araçlara ve farklı Encümen kararlarınailişkin olduğu, dolayısıyla her iki yargı yerikararının içeriğinde belirtilen davakonularının farklı olduğuanlaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 14.maddesinde öngörülen adli ve idari yargı mercilerininkonusu aynı olan davada kendilerini görevsiz görmelerikoşulu gerçekleşmemiştir.
17.Yukarıda belirtilen hususlar göz önündebulundurulduğunda; 2247 sayılı Kanun'un 14. ve 19.maddelerindeöngörülen koşulları taşımayan Ankara 6. SulhCeza Hâkimliğinin 18/09/2023 tarih ve D. İş No.2023/4257sayılı başvurusunun, aynı Kanun'un 27. maddesiuyarınca reddi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
2247sayılı Kanun'un 14. ve 19. maddelerinde öngörülenkoşulları taşımayan Ankara 6. Sulh CezaHâkimliğinin 18/09/2023 tarih ve D. İş No.2023/4257sayılı BAŞVURUSUNUN,aynı Kanun'un 27. maddesiuyarınca REDDİNE,
03/06/2024tarihinde,OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanVekili Üye Üye Üye
Kenan Nilgün Doğan Eyüp
YAŞAR TAŞ AĞIRMAN SARICALAR
Üye Üye Üye
Ahmet Mahmut Bilal
ARSLAN BALLI ÇALIŞKAN